Thursday, 12 November 2026

బాలకాండము భాగము - 6

 

బాలకాండము భాగము - 6

 

ఈ కాండములో సర్గ సంఖ్య

శ్లోకములు

శ్లోకముల సంఖ్య

ఈ కాండములో స్వీకరించిన మొత్తము శ్లోకములు

 

68

జనకేన సమాదిష్టా దూతాస్తే క్లాన్తవాహనాః |

త్రిరాత్రముషిత్వా మార్గే తేఽయోధ్యాం ప్రావిశన్పురీమ్ || ౧||

తే రాజవచనాద్దూతా రాజవేశ్మప్రవేశితాః |

దదృశుర్దేవసఙ్కాశం వృద్ధం దశరథం నృపమ్ || ౨||

బద్ధాఞ్జలిపుటాః సర్వే దూతా విగతసాధ్వసాః |

రాజానం ప్రయతా వాక్యమబ్రువన్మధురాక్షరమ్ || ౩||

మైథిలో జనకో రాజా సాగ్నిహోత్రపురస్కృతః |

కుశలం చావ్యయం చైవ సోపాధ్యాయపురోహితమ్ || ౪||

ముహుర్ముహుర్మధురయా స్నేహసంయుక్తయా గిరా |

జనకస్త్వాం మహారాజ పృచ్ఛతే సపురఃసరమ్ || ౫||

పృష్ట్వా కుశలమవ్యగ్రం వైదేహో మిథిలాధిపః |

కౌశికానుమతే వాక్యం భవన్తమిదమబ్రవీత్ || ౬||

పూర్వం ప్రతిజ్ఞా విదితా వీర్యశుల్కా మమాత్మజా |

రాజానశ్చ కృతామర్షా నిర్వీర్యా విముఖీకృతాః || ౭||

సేయం మమ సుతా రాజన్విశ్వామిత్ర పురఃసరైః |

యదృచ్ఛయాగతైర్వీరైర్నిర్జితా తవ పుత్రకైః || ౮||

తచ్చ రాజన్ధనుర్దివ్యం మధ్యే భగ్నం మహాత్మనా |

రామేణ హి మహారాజ మహత్యాం జనసంసది || ౯||

అస్మై దేయా మయా సీతా వీర్యశుల్కా మహాత్మనే |

ప్రతిజ్ఞాం తర్తుమిచ్ఛామి తదనుజ్ఞాతుమర్హసి || ౧౦||

సోపాధ్యాయో మహారాజ పురోహితపురస్కృతః |

శీఘ్రమాగచ్ఛ భద్రం తే ద్రష్టుమర్హసి రాఘవౌ || ౧౧||

ప్రీతిం చ మమ రాజేన్ద్ర నిర్వర్తయితుమర్హసి |

మన్త్రిణో బాఢమిత్యాహుః సహ సర్వైర్మహర్షిభిః |

సుప్రీతశ్చాబ్రవీద్రాజా శ్వో యాత్రేతి స మన్త్రిణః || ౧౨||

మన్త్రిణస్తు నరేన్ద్రస్య రాత్రిం పరమసత్కృతాః |

ఊషు స్తేముదితా స్సర్వే గుణై స్సర్వైస్సమన్వితా:|| ౧౩||

13

257

 

జనక మహారాజు చేత ఆజ్ఞాపించబడిన ఆ దూతలు, తాము ప్రయాణించే గుర్రాలు (వాహనాలు) అలసిపోయేంత వేగంగా ప్రయాణించారు. వారు మార్గమధ్యంలో మూడు రాత్రులు గడిపి (నాలుగవ రోజున) సురక్షితంగా అయోధ్య నగరంలోకి ప్రవేశించారు. ఆ దూతలు అయోధ్యకు రాగానే, రాజసందేశం తెచ్చినవారైనందున రక్షకులు వారిని సగౌరవంగా రాజభవనంలోకి ప్రవేశపెట్టారు. అక్కడ వారు దేవతలతో సమానుడైన, వృద్ధుడైన దశరథ మహారాజును దర్శించుకున్నారు.

ఆ దూతలందరూ తమ భయాన్ని వీడి, దశరథ మహారాజుకు వినయపూర్వకంగా రెండు చేతులు జోడించి... మిక్కిలి గౌరవంతో అత్యంత మధురమైన మాటలలో ఈ విధంగా మాట్లాడటం ప్రారంభించారు.

"మహారాజా! నిత్యం అగ్నిహోత్రాన్ని ఆరాధించే మిథిలానాథుడైన జనక మహారాజు... తన ఉపాధ్యాయులు, పురోహితులతో కలిసి మీ యొక్క, మీ మంత్రుల యొక్క, మరియు మీ పురప్రజల యొక్క క్షేమ సమాచారములను ఎంతో మధురమైన, స్నేహపూర్వకమైన వాక్కులతో పదే పదే అడిగి తెలుసుకోమన్నారు. ఓ భూపాలా! ఆ విధంగా మీ క్షేమ సమాచారాలను అడిగిన విదేహరాజైన జనకుడు... విశ్వామిత్ర మహర్షి యొక్క పూర్ణ అనుమతితో మీకు ఈ సందేశాన్ని పంపించారు."

(జనక మహారాజు సందేశం) : "మహారాజా! 'నా కుమార్తె వీర్యశుల్కా' అని నేను పూర్వం చేసిన ప్రతిజ్ఞ మీకు తెలిసే ఉంటుంది. ఆ ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చలేక, నా వద్ద ఉన్న శ్రేష్ఠమైన ధనస్సును కదల్చలేక ఎంతోమంది రాజులు పరాభవముతో, నిరుత్సాహంతో వెనుదిరిగారు. కానీ రాజేంద్రా! విశ్వామిత్ర మహర్షిని ముందుంచుకుని, అనుకోకుండా (యధాలాపంగా) మా మిథిలా నగరానికి విచ్చేసిన మీ వీర పుత్రులు (రామలక్ష్మణులు) ఆ ప్రతిజ్ఞను గెలిచారు. మహారాజా! మహాత్ముడైన నీ కుమారుడు శ్రీరాముడు, ఆ భారీ దివ్య శివధనస్సును వేలాది మంది జనం చూస్తుండగా సభామధ్యంలో ఎక్కుపెట్టి, రెండు ముక్కలుగా విరిచివేశాడు!"

"కాబట్టి, పరాక్రమమే శుల్కంగా ప్రకటించబడిన నా కుమార్తె సీతను ఆ మహాత్ముడైన రాముడికి ఇచ్చి వివాహం చేయవలసి ఉంది. నా ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చుకోవడానికి నేను సిద్ధంగా ఉన్నాను, అందుకు మీరు కూడా సమ్మతించి (అనుమతించి) రావాలి. మహారాజా! మీకు భద్రమగుగాక. మీరు మీ ఉపాధ్యాయులు, కులగురువులు మరియు పురోహితులతో కలిసి వీలైనంత త్వరగా మిథిలా నగరానికి తరలిరావాలి. అక్కడ క్షేమంగా ఉన్న మీ కుమారులను (రామలక్ష్మణులను) మీరు చూడవచ్చు. "రాజేంద్రా! నాపై గల ప్రీతితో మీరు ఈ వివాహాన్ని జరిపించాలి" అని దూతలు పలికారు.

ఆ మాటలు విని అక్కడున్న మునులు, మంత్రులు "అలాగే వెళదాం" అని ఆనందంగా అన్నారు. దశరథ మహారాజు కూడా అమితమైన సంతోషంతో నిండిపోయి— "రేపే మనం మిథిలా నగరానికి ప్రయాణమవుదాం" అని తన మంత్రులకు ఆజ్ఞాపించాడు. (జనకుని నుండి వచ్చిన) ఆ దూతలందరికీ దశరథ మహారాజు యొక్క మంత్రులు ఆ రాత్రి సమస్త సౌకర్యాలతో అత్యుత్తమమైన ఆతిథ్య సత్కారాలు చేశారు. ఆ దూతలు కూడా ఎంతో సంతోషంగా, తృప్తిగా ఆ రాత్రి అయోధ్యలో విశ్రమించారు.

69

వచనాచ్చ నరేన్ద్రస్య సా సేనా చతురఙ్గిణీ |

రాజానమృషిభిః సార్ధం వ్రజన్తం పృష్ఠతోఽన్వగాత్ || ౧||

గత్వా చతురహం మార్గం విదేహానభ్యుపేయివాన్ |

రాజా తు జనకః శ్రీమాఞ్శ్రుత్వా పూజామ్ అకల్పయత్ || ౨||

తతో రాజానమాసాద్య వృద్ధం దశరథం నృపమ్ |

జనకో ముదితో రాజా హర్షం చ పరమం యయౌ |

ఉవాచ న నరశ్రేష్ఠో నరశ్రేష్ఠం ముదాన్వితమ్ || ౩||

స్వాగతం తే మహారాజ దిష్ట్యా ప్రాప్తోఽసి రాఘవ |

పుత్రయోరుభయోః ప్రీతిం లప్స్యసే వీర్యనిర్జితామ్ || ౪||

దిష్ట్యా ప్రాప్తో మహాతేజా వసిష్ఠో భగవానృషిః |

సహ సర్వైర్ద్విజశ్రేష్ఠైర్దేవైరివ శతక్రతుః || ౫||

దిష్ట్యా మే నిర్జితా విఘ్నా దిష్ట్యా మే పూజితం కులమ్ |

రాఘవైః సహ సమ్బన్ధాద్వీర్యశ్రేష్ఠైర్మహాత్మభిః || ౬||

శ్వః ప్రభాతే నరేన్ద్రేన్ద్ర నిర్వర్తయితుమర్హసి |

యజ్ఞస్యాన్తే నరశ్రేష్ఠ వివాహమృషిసంమతమ్ || ౭||

7

264

 

దశరథ మహారాజు ఆజ్ఞాపించగానే... ఆయన యొక్క విశాలమైన చతురంగ సేన (ఏనుగులు, రథాలు, గుర్రాలు, కరబలము/కాల్బలము), వసిష్ఠాది మహర్షులతో కలిసి ముందుకు సాగుతున్న ఆ రాజును వెనుక నుండి అనుసరించింది. వారు ఆ విధంగా నాలుగు రోజుల పాటు నిరంతరం ప్రయాణించి విదేహ (మిథిల) రాజ్య సరిహద్దుల లోనికి చేరుకున్నారు. దశరథుడి రాక గురించి విన్నంతనే, ఐశ్వర్యవంతుడైన జనక మహారాజు వారికి ఘనమైన స్వాగత సత్కారాల ఏర్పాట్లను చేయించాడు.

ఆ తర్వాత జనక మహారాజు ఎదురేగి వృద్ధుడైన దశరథ మహారాజును కలుసుకున్నాడు. అమితమైన ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోతూ, పురుషశ్రేష్ఠుడైన జనకుడు... ఎంతో సంతోషంగా ఉన్న మరో పురుషశ్రేష్ఠుడైన దశరథుడితో ఈ విధంగా పలికాడు.

"రఘువంశ శిరోమణీ! మహారాజా! మీకు స్వాగతం. నా అదృష్టం కొద్దీ మీరు ఇక్కడికి విచ్చేశారు. మీ ఇద్దరు కుమారులు (రామలక్ష్మణులు) తమ పరాక్రమంతో గెలుచుకున్న ఈ అద్భుతమైన వైవాహిక ఆనందాన్ని (సీతా వివాహాన్ని) మీరు కళ్లారా చూసి ఆనందించండి. సమస్త దేవతలతో కూడి విచ్చేసిన ఇంద్రుడి లాగా... మహా తేజస్వి, భగవంతుడైన వసిష్ఠ మహర్షి మిగతా బ్రాహ్మణోత్తములతో కలిసి నా నగరానికి విచ్చేయడం నా పరమ అదృష్టం.”

"మహాత్ములు, పరాక్రమవంతులలో శ్రేష్ఠులైన రఘువంశీయులతో (రాఘవులతో) ఈ వియ్యం అందడం వల్ల... నా యజ్ఞ విఘ్నాలన్నీ తొలగిపోయాయి, నా వంశం ఎంతో పవిత్రమైనదిగా, గౌరవప్రదమైనదిగా మారింది. ఇదంతా నా అదృష్టమే! రాజశ్రేష్ఠా! పురుషోత్తమా! రేపు ఉదయమే నా యజ్ఞ ప్రక్రియలు ముగుస్తాయి. యజ్ఞం ముగిసిన వెంటనే, ఋషులందరి సమక్షంలో, వారి ఆమోదంతో (ఋషిసమ్మతంగా) ఈ వివాహాన్ని వైభవంగా జరిపించవలసిందిగా ప్రార్థిస్తున్నాను."

 

ఇత్యార్షే శ్రీ మూల రామాయణే బాలకాండే షష్ఠ: భాగ:

No comments:

Post a Comment