బాలకాండము భాగము - 7

 

బాలకాండము భాగము - 7

 

ఈ కాండములో సర్గ సంఖ్య	శ్లోకములు	శ్లోకముల సంఖ్య	ఈ కాండములో స్వీకరించిన మొత్తము శ్లోకములు
71	దదామి పరమప్రీతో వధ్వౌ తే మునిపుఙ్గవ | సీతాం రామాయ భద్రం తే ఊర్మిలాం లక్ష్మణాయ చ || ౧|| వీర్యశుల్కాం మమ సుతాం సీతాం సురసుతోపమామ్ | ద్వితీయామూర్మిలాం చైవ త్రిర్వదామి న సంశయః || ౨|| దదామి పరమప్రీతో వధ్వౌ తే రఘునన్దన | రామలక్ష్మణయో రాజన్గోదానం కారయస్వ హ || ౩|| పితృకార్యం చ భద్రం తే తతో వైవాహికం కురు | మఘా హ్యద్య మహాబాహో తృతీయే దివసే ప్రభో || ౪|| ఫల్గున్యాముత్తరే రాజంస్తస్మిన్వైవాహికం కురు | రామలక్ష్మణయోరర్థే దానం కార్యం సుఖోదయమ్ || ౫|| రాజా చ రాఘవౌ పుత్రౌ నిశామ్య పరిహర్షితః | ఉవాస పరమప్రీతో జనకేన సుపూజితః || ౬|| జనకోఽపి మహాతేజాః క్రియా ధర్మేణ తత్త్వవిత్ | యజ్ఞస్య చ సుతాభ్యాం చ కృత్వా రాత్రిమువాస హ || ౭||	7	271
(జనక మహారాజు వసిష్ఠ, విశ్వామిత్ర మహర్షులతో ఇలా అన్నాడు) "మునిశ్రేష్ఠులారా! మీకు భద్రమగుగాక. నేను అత్యంత ప్రీతితో (సంతోషంతో) నా ఇద్దరు కుమార్తెలను మీ వధువులుగా (కోడళ్ళుగా) ఇస్తున్నాను. అందులో సీతను శ్రీరాముడికి, ఊర్మిళను లక్ష్మణుడికి ఇచ్చి వివాహం జరిపిస్తాను. దేవకన్యతో సమానమైనదీ, పరాక్రమమే శుల్కంగా కలదీ అయిన నా ప్రథమ పుత్రిక సీతను, మరియు నా రెండవ పుత్రిక అయిన ఊర్మిళను (రామలక్ష్మణులకు ఇస్తున్నానని) ముమ్మాటికీ సత్యం చేసి చెబుతున్నాను . ఇందులో ఎటువంటి సంశయము లేదు."   "ఓ రఘునందనా! దశరథ మహారాజా! పరమ సంతోషంతో నా ఇద్దరు కుమార్తెలను నీకు కోడళ్ళుగా ఇస్తున్నాను. రాజా! నువ్వు మొదట శ్రీరాముడికి, లక్ష్మణుడికి 'గోదాన వ్రతం' (వివాహానికి ముందు తలవెంట్రుకలు కత్తిరించి, బ్రాహ్మణులకు గోవులను దానం చేసే శుభకార్యం/సమావర్తన సంస్కారం) జరిపించు. మహాబాహో! ఓ రాజా! ఆ తర్వాత పితృదేవతల కొరకు చేయవలసిన నాందీ శ్రాద్ధాది (పితృకార్యాలు) కర్మలను ముగించి, వివాహానికి సిద్ధం చేయి. ప్రభూ! ఈ రోజు 'మఘా' నక్షత్రం ఉన్నది. ఇవాల్టి నుండి మూడవ రోజున ఉత్తర ఫల్గుణి (ఉత్తర) నక్షత్రం వస్తుంది. ఆ శుభ ముహూర్తంలో రామలక్ష్మణుల వివాహాన్ని జరిపించు. ఆ సమయంలో రామలక్ష్మణుల శ్రేయస్సు కొరకు చేసే దానధర్మాలు ఎంతో సుఖాన్ని, అభ్యుదయాన్ని ఇస్తాయి."   జనక మహారాజు మాటలు విని దశరథ మహారాజు, మరియు ఆయన కుమారులైన రామలక్ష్మణులు అమితమైన ఆనందాన్ని పొందారు. ఆ రాత్రి దశరథుడు జనక మహారాజు చేత సకల మర్యాదలతో పూజించబడి, ఎంతో సంతోషంగా అక్కడ విడిది చేశాడు. మహా తేజస్వి, పరమార్థ తత్త్వాన్ని ఎరిగినవాడైన జనక మహారాజు కూడా... యజ్ఞానికి సంబంధించిన ఆనాటి ధర్మకార్యాలను ముగించుకుని, తన కుమార్తెల వివాహ ఏర్పాట్లను చూసుకుంటూ ఆ రాత్రి ఎంతో ప్రశాంతంగా గడిపాడు.
72	తతో ధర్మాత్మానం వైదేహం విశ్వామిత్రో మహామునిః । ఉవాచ వచనం వీరం వసిష్ఠసహితో నృపమ్ ॥౧|| అచిన్త్యాన్యప్రమేయాని కులాని నరపుఙ్గవ | ఇక్ష్వాకూణాం విదేహానాం నైషాం తుల్యోఽస్తి కశ్ చన || ౨|| సదృశో ధర్మసమ్బన్ధః సదృశో రూపసమ్పదా | రామలక్ష్మణయో రాజన్సీతా చోర్మిలయా సహ || ౩|| వక్తవ్యం న నరశ్రేష్ఠ శ్రూయతాం వచనం మమ | భ్రాతా యవీయాన్ధర్మజ్ఞ ఏష రాజా కుశధ్వజః || ౪|| అస్య ధర్మాత్మనో రాజన్రూపేణాప్రతిమం భువి | సుతా ద్వయం నరశ్రేష్ఠ పత్న్యర్థం వరయామహే || ౫|| భరతస్య కుమారస్య శత్రుఘ్నస్య చ ధీమతః | వరయేమ సుతే రాజంస్తయోరర్థే మహాత్మనోః || ౬|| పుత్రా దశరథస్యేమే రూపయౌవనశాలినః | లోకపాలోపమాః సర్వే దేవతుల్యపరాక్రమాః || ౭|| ఉభయోరపి రాజేన్ద్ర సమ్బన్ధేనానుబధ్యతామ్ | ఇక్ష్వాకుకులమవ్యగ్రం భవతః పుణ్యకర్మణః || ౮|| విశ్వామిత్రవచః శ్రుత్వా వసిష్ఠస్య మతే తదా | జనకః ప్రాఞ్జలిర్వాక్యమువాచ మునిపుఙ్గవౌ || ౯|| సదృశం కులసమ్బన్ధం యదాజ్ఞాపయథః స్వయమ్ | ఏవం భవతు భద్రం వః కుశధ్వజసుతే ఇమే | పత్న్యౌ భజేతాం సహితౌ శత్రుఘ్నభరతావుభౌ || ౧౦|| ఏకాహ్నా రాజపుత్రీణాం చతసౄణాం మహామునే | పాణీన్గృహ్ణన్తు చత్వారో రాజపుత్రా మహాబలాః || ౧౧|| ఉత్తరే దివసే బ్రహ్మన్ఫల్గునీభ్యాం మనీషిణః | వైవాహికం ప్రశంసన్తి భగో యత్ర ప్రజాపతిః || ౧౨|| తథా బ్రువతి వైదేహే జనకే రఘునన్దనః | రాజా దశరథో హృష్టః ప్రత్యువాచ మహీపతిమ్ || ౧౬|| యువామసఙ్ఖ్యేయ గుణౌ భ్రాతరౌ మిథిలేశ్వరౌ | ఋషయో రాజసఙ్ఘాశ్చ భవద్భ్యామభిపూజితాః || ౧౪|| స్వస్తి ప్రాప్నుహి భద్రం తే గమిష్యామి స్వమాలయమ్ | శ్రాద్ధకర్మాణి సర్వాణి విధాస్య ఇతి చాబ్రవీత్ || ౧౫|| తమాపృష్ట్వా నరపతిం రాజా దశరథస్తదా | మునీన్ద్రౌ తౌ పురస్కృత్య జగామాశు మహాయశాః || ౧౬||	16	287
ఆ తర్వాత, మహామునియైన విశ్వామిత్రుడు, వసిష్ఠ మహర్షితో కలిసి... ధర్మాత్ముడు, వీరుడు మరియు విదేహ (మిథిల) నగర అధిపతి అయిన ఆ జనక మహారాజుతో ఈ విధంగా పలికాడు. "ఓ పురుషశ్రేష్ఠుడా! ఇక్ష్వాకు వంశం మరియు విదేహ (జనక) వంశాలు రెండూ ఊహకందనివి, అపరిమితమైన కీర్తి గలవి. లోకంలో ఈ రెండు వంశాలకు సాటిరాగల వంశం మరేదీ లేదు. రాజా! శ్రీరాముడు-లక్ష్మణులకు, సీత-ఊర్మిళలతో కుదురుతున్న ఈ ధర్మసంబంధం (వివాహం) వారి రూపానికి, గుణ సంపదకు అన్ని విధాలా తగినట్లుగా, ఎంతో శోభాయమానంగా ఉంది." "ఓ పురుషశ్రేష్ఠుడా! నేను చెప్పబోయే మరొక మాటను కూడా ఆలకించు. ధర్మజ్ఞుడైన నీ తమ్ముడు, ఈ రాజు అయిన కుశధ్వజుడు ఇక్కడే ఉన్నాడు కదా! రాజా! పురుషోత్తమా! భూమిపై సాటిలేని సౌందర్యం, గుణములు గల ఈ ధర్మాత్ముడైన కుశధ్వజుని ఇద్దరు కుమార్తెలను (మాండవి, శ్రుతకీర్తిలను) మేము భరతుడి కొరకు, బుద్ధిమంతుడైన శత్రుఘ్నుడి కొరకు వధువులుగా నిశ్చయించవలసిందిగా అడుగుతున్నాము." "దశరథ మహారాజు కుమారులైన ఈ నలుగురూ అద్భుతమైన రూపం, యవ్వనంతో శోభిస్తున్నారు. వీరంతా దిక్పాలకులతో సమానమైనవారు, దేవతలతో సమానమైన పరాక్రమం కలవారు. రాజేంద్రా! పుణ్యకర్ముడవైన నీ విదేహ వంశం, ఆ ఇక్ష్వాకు వంశంతో ఈ ద్వంద్వ సంబంధాల ద్వారా (నలుగురు కుమార్తెలను నలుగురు కొడుకులకు ఇవ్వడం ద్వారా) మరింత గట్టిగా ముడిపడాలి. దీనివల్ల ఇరు వంశాలకు నిశ్చింత, గొప్ప మేలు కలుగుతాయి." విశ్వామిత్రుని మాటలు విని, దానికి వసిష్ఠ మహర్షి కూడా ఆమోదం తెలపడం చూసి... జనక మహారాజు అమితానందంతో చేతులు జోడించి ఆ ఇద్దరు మునిశ్రేష్ఠులతో ఈ విధంగా పలికాడు. "మహర్షులారా! మా వంశాలకు తగిన ఈ అద్భుతమైన సంబంధాన్ని మీరే స్వయంగా ఆజ్ఞాపించారు. మీకు భద్రమగుగాక, మీరు చెప్పినట్లే అవుతుంది. కుశధ్వజుని కుమార్తెలైన ఈ ఇద్దరూ... భరత, శత్రుఘ్నులను భర్తలుగా పొందుతారు." "మహామునీ! నలుగురు మహాబలశాలీలైన ఆ రాజకుమారులు (రామ, లక్ష్మణ, భరత, శత్రుఘ్నులు)... మా నలుగురు రాజకుమార్తెల (సీత, ఊర్మిళ, మాండవి, శ్రుతకీర్తిల) పాణిగ్రహణాన్ని (చేయి పట్టుకుని పెళ్లి చేసుకోవడం) ఒకే రోజున జరిపింతురు గాక! బ్రాహ్మణోత్తమా! పెద్దలు, జ్ఞానులు అయినవారు ఉత్తర ఫల్గుణి (ఉత్తర) నక్షత్రం ఉన్న రోజును వివాహానికి అత్యంత శ్రేష్ఠమైనదిగా ప్రశంసిస్తారు. ఎందుకంటే ఆ నక్షత్రానికి భగుడు (భగ నామక ప్రజాపతి) అధిపతి. ఆ రోజే ఈ పెళ్లి జరుగుతుంది." విదేహరాజైన జనకుడు ఆ విధంగా పలుకగా, రఘునందనుడైన దశరథ మహారాజు ఎంతో సంతోషించి ఆ జనక మహారాజుతో తిరిగి ఇలా అన్నాడు. "మిథిలానాథులారా! మీ అన్నదమ్ములు ఇద్దరూ లెక్కింపశక్యం కాని (అనంతమైన) సద్గుణాలు గలవారు. ఇక్కడికి విచ్చేసిన ఋషులు, రాజుల సమూహాలందరూ మీ సత్కారాల చేత ఎంతో చక్కగా పూజించబడ్డారు. నీకు శుభం కలుగుగాక, భద్రమగుగాక. ప్రస్తుతానికి నేను నా విడిది గృహానికి వెళతాను. అక్కడ వివాహానికి ముందు కుమారులకు జరిపించవలసిన నాందీ శ్రాద్ధాది కర్మలన్నింటినీ పూర్తి చేస్తాను" అని దశరథుడు పలికాడు. ఆ విధంగా జనక మహారాజు వద్ద సెలవు తీసుకుని, మహా కీర్తివంతుడైన దశరథ మహారాజు... వసిష్ఠ, విశ్వామిత్రులనే ఆ ఇద్దరు మునీంద్రులను ముందుకు నడిపిస్తూ త్వరగా తన విడిది గృహానికి చేరుకున్నాడు.
73	యస్మింస్తు దివసే రాజా చక్రే గోదానముత్తమమ్ | తస్మింస్తు దివసే శూరో యుధాజిత్సముపేయివాన్ || ౧|| పుత్రః కేకయరాజస్య సాక్షాద్భరతమాతులః | దృష్ట్వా పృష్ట్వా చ కుశలం రాజానమిదమబ్రవీత్ || ౨|| కేకయాధిపతీ రాజా స్నేహాత్కుశలమబ్రవీత్ | యేషాం కుశలకామోఽసి తేషాం సమ్ప్రత్యనామయమ్ || ౩|| స్వస్రీయం మమ రాజేన్ద్ర ద్రష్టుకామో మహీపతే | తదర్థముపయాతోఽహమయోధ్యాం రఘునన్దన || ౪|| శ్రుత్వా త్వహయ్మయోధ్యాయాం వివాహార్థం తావాత్మజాన్ | మిథిలాముపయాతాస్తు త్వయా సహ మహీపతే || ౫|| త్వరయాభుపయాతోఽహం ద్రష్టుకామః స్వసుః సుతమ్ | అథ రాజా దశరథః ప్రియాతిథిముపస్థిమ || ౬|| దృష్ట్వా పరమసత్కారైః పూజార్హం సమపూజయత్ | తతస్తాముషితో రాత్రిం సహ పుత్రైర్మహాత్మభిః || ౭|| ఋషీంస్తదా పురస్కృత్య యజ్ఞవాటముపాగమత్ | యుక్తే ముహూర్తే విజయే సర్వాభరణభూషితైః | భ్రాతృభిః సహితో రామః కృతకౌతుకమఙ్గలః || ౮|| వసిష్ఠం పురతః కృత్వా మహర్షీనపరానపి || ౯|| రాజా రశరథో రాజన్కృతకౌతుకమఙ్గలైః | పుత్రైర్నరవరశ్రేష్ఠ దాతారమభికాఙ్క్షతే || ౧౦|| దాతృప్రతిగ్రహీతృభ్యాం సర్వార్థాః ప్రభవన్తి హి | స్వధర్మం ప్రతిపద్యస్వ కృత్వా వైవాహ్యముత్తమమ్ || ౧౧|| ఇత్యుక్తః పరమోదారో వసిష్ఠేన మహాత్మనా | ప్రత్యువాచ మహాతేజా వాక్యం పరమధర్మవిత్ || ౧౨|| కః స్థితః ప్రతిహారో మే కస్యాజ్ఞా సమ్ప్రతీక్ష్యతే | స్వగృహే కో విచారోఽస్తి యథా రాజ్యమిదం తవ || ౧౩|| కృతకౌతుకసర్వస్వా వేదిమూలముపాగతాః | మమ కన్యా మునిశ్రేష్ఠ దీప్తా వహ్నేరివార్చిషః || ౧౪|| సజ్జోఽహం త్వత్ప్రతీక్షోఽస్మి వేద్యామస్యాం ప్రతిష్హితః | అవిఘ్నం కురుతాం రాజా కిమర్థం హి విలమ్బ్యతే || ౧౫|| తద్వాక్యం జనకేనోక్తం శ్రుత్వా దశరథస్తదా | ప్రవేశయామాస సుతాన్సర్వానృషిగణానపి || ౧౬|| అబ్రవీజ్జనకో రాజా కౌసల్యానన్దవర్ధనమ్ | ఇయం సీతా మమ సుతా సహధర్మచరీ తవ | ప్రతీచ్ఛ చైనాం భద్రం తే పాణిం గృహ్ణీష్వ పాణినా || ౧౭|| లక్ష్మణాగచ్ఛ భద్రం తే ఊర్మిలాముద్యతాం మయా | ప్రతీచ్ఛ పాణిం గృహ్ణీష్వ మా భూత్కాలస్య పర్యయః || ౧౮|| తమేవముక్త్వా జనకో భరతం చాభ్యభాషత | గృహాణ పాణిం మాణ్డవ్యాః పాణినా రఘునన్దన || ౧౯|| శత్రుఘ్నం చాపి ధర్మాత్మా అబ్రవీజ్జనకేశ్వరః | శ్రుతకీర్త్యా మహాబాహో పాణిం గృహ్ణీష్వ పాణినా || ౨౦|| సర్వే భవన్తః సంయాశ్చ సర్వే సుచరితవ్రతాః | పత్నీభిః సన్తు కాకుత్స్థా మా భూత్కాలస్య పర్యయః || ౨౧|| జనకస్య వచః శ్రుత్వా పాణీన్పాణిభిరస్పృశన్ | చత్వారస్తే చతసృణాం వసిష్ఠస్య మతే స్థితాః || ౨౨|| అగ్నిం ప్రదక్షిణం కృత్వా వేదిం రాజానమేవ చ | ఋషీంశ్చైవ మహాత్మానః సహ భార్యా రఘూత్తమాః | యథోక్తేన తథా చక్రుర్వివాహం విధిపూర్వకమ్ || ౨౩|| పుష్పవృష్టిర్మహత్యాసీదన్తరిక్షాత్సుభాస్వరా | దివ్యదున్దుభినిర్ఘోషైర్గీతవాదిత్రనిస్వనైః || ౨౪|| ననృతుశ్చాప్సరఃసఙ్ఘా గన్ధర్వాశ్చ జగుః కలమ్ | వివాహే రఘుముఖ్యానాం తదద్భుతమివాభవత్ || ౨౫|| ఈదృశే వర్తమానే తు తూర్యోద్ఘుష్టనినాదితే | త్రిరగ్నిం తే పరిక్రమ్య ఊహుర్భార్యా మహౌజసః || ౨౬|| అథోపకార్యాం జగ్ముస్తే సదారా రఘునన్దనః | రాజాప్యనుయయౌ పశ్యన్సర్షిసఙ్ఘః సబాన్ధవః || ౨౭||	27	314
ఏ రోజునైతే దశరథ మహారాజు తన కుమారులకు శ్రేష్ఠమైన 'గోదాన వ్రతం' (సమావర్తన సంస్కారం) జరిపించాడో, సరిగ్గా అదే రోజున కేకయ దేశపు యువరాజు, శూరుడు, మరియు భరతుడికి సాక్షాత్తు మేనమామ అయిన 'యుధాజిత్తు' మిథిలకు చేరుకున్నాడు. ఆయన దశరథుడిని దర్శించుకుని, క్షేమ సమాచారాలు అడిగి ఈ విధంగా పలికాడు. "రాజేంద్రా! కేకయ మహారాజు (నా తండ్రి) మిమ్మల్ని ఎంతో స్నేహంతో క్షేమ సమాచారాలు అడగమన్నారు. మీరు ఎవరి క్షేమాన్నైతే కోరుకుంటారో, వారంతా అక్కడ సురక్షితంగా ఉన్నారు. మహారాజా! నేను నా మేనల్లుడైన భరతుడిని చూడాలనే కోరికతో అయోధ్యా నగరానికి వెళ్ళాను. అయితే, మీరందరూ కుమారుల వివాహం కొరకు మిథిలా నగరానికి విచ్చేశారని నేను అయోధ్యలో తెలుసుకున్నాను. అందుకే నా తోబుట్టువు (కైకేయి) కుమారుడిని చూడాలనే ఆత్రుతతో ఎంతో త్వరగా ఇక్కడికి చేరుకున్నాను." ఆ విధంగా సమయానికి విచ్చేసిన ఆ ప్రియమైన అతిథిని దశరథ మహారాజు చూశాడు. పూజించదగిన ఆ యుధాజిత్తును దశరథుడు ఎంతో ఆదరంతో, గొప్ప సత్కారాలతో గౌరవించాడు. ఆ రాత్రి దశరథ మహారాజు తన మహాత్ములైన కుమారులతో మరియు వచ్చిన అతిథులతో కలిసి అక్కడే ఎంతో సంతోషంగా గడిపాడు. మరుసటి రోజు ఉదయం, మంగళకరమైన వివాహ కంకణాలు ధరించి, సమస్త ఆభరణాలతో అలంకరించుకున్న శ్రీరాముడు తన ముగ్గురు తమ్ములతో కలిసి... వసిష్ఠాది మహర్షులను ముందుకు నడిపిస్తూ, అత్యంత శుభప్రదమైన 'విజయ' అనే ముహూర్త కాలంలో యజ్ఞశాలకు (పెళ్ళి పందిరిలోకి) చేరుకున్నాడు. అప్పుడు వసిష్ఠ మహర్షి పెళ్ళి పెద్దయిన జనక మహారాజు వద్దకు వెళ్లి— "రాజా! దశరథ మహారాజు తన పెళ్ళి కుమారులతో సిద్ధంగా ఉండి, కన్యాదాతవైన నీ కొరకు నిరీక్షిస్తున్నాడు" అని పలికాడు. "కన్యాదాత (ఇచ్చేవాడు) మరియు ప్రతిగ్రహీత (తీసుకునేవాడు) ఇద్దరూ కలిస్తేనే ఏ శుభకార్యమైనా సంపూర్ణమవుతుంది. కాబట్టి, ఆలస్యం చేయకుండా ఈ శ్రేష్ఠమైన వివాహాన్ని జరిపించి నీ ధర్మాన్ని నెరవేర్చుకో." మహాత్ముడైన వసిష్ఠుడు ఆ విధంగా అనగానే, పరమ ధర్మజ్ఞుడు, మహా తేజస్వి అయిన జనక మహారాజు ఎంతో ఉదారంగా, వినయంతో ఈ విధంగా సమాధానమిచ్చాడు. "మహర్షీ! నన్ను అడ్డుకోవడానికి ఇక్కడ ద్వారపాలకుడు (ప్రతిహారి) ఎవరున్నారు? నేను ఎవరి ఆజ్ఞ కోసం ఎదురుచూడాలి? ఇది నా ఇల్లు మాత్రమే కాదు, మీ రాజ్యం లాంటిదే. దీని గురించి ఆలోచించవలసిన పనేముంది? మునిశ్రేష్ఠా! మంగళ స్నానాలు ఆచరించి, పెళ్ళి ఆభరణాలు ధరించిన నా కుమార్తెలందరూ... మండుతున్న అగ్ని జ్వాలల వలె దివ్య తేజస్సుతో వెలిగిపోతూ, ఇదిగో యజ్ఞవేదిక (పెళ్ళి పీటల) వద్దకు చేరుకున్నారు. నేను కూడా యజ్ఞవేదిక వద్ద కూర్చుని మీ కోసమే సిద్ధంగా ఎదురుచూస్తున్నాను. ఇక ఆలస్యం దేనికి? దశరథ మహారాజును రమ్మనండి, ఈ శుభకార్యాన్ని ఎటువంటి విఘ్నాలు లేకుండా ప్రారంభించనివ్వండి." జనక మహారాజు పలికిన ఆ మాటలు విని, దశరథ మహారాజు వెంటనే తన నలుగురు కుమారులను, మరియు అక్కడ ఉన్న ఋషి సమూహాలందరినీ ఆ పెళ్ళి వేదిక లోనికి ప్రవేశపెట్టాడు. అప్పుడు జనక మహారాజు, కౌసల్యా దేవి ఆనందాన్ని పెంచే శ్రీరాముడిని పిలిచి ఇలా అన్నాడు— "రామా! ఇదిగో నా కుమార్తె సీత. ఈమె ఇకపై నీ సహధర్మచారిణి (నీ నీడలా నీ ధర్మాల్లో పాలుపంచుకుంటుంది). ఈమెను స్వీకరించు, నీకు భద్రమగుగాక. నీ చేతితో ఈమె చేయి పట్టుకో (పాణిగ్రహణం చేయి)." ఆ తర్వాత లక్ష్మణుడిని పిలిచి— "లక్ష్మణా! ఇటు రా, నీకు శుభమగుగాక. నేను ఇస్తున్న నా రెండవ కుమార్తె ఊర్మిళను భార్యగా స్వీకరించి, ఆమె చేయి పట్టుకో. శుభ ముహూర్తం దాటిపోకముందే వివాహం కానివ్వు" అని పలికాడు. ఆ విధంగా పలికిన జనకుడు, భరతుడి వైపు తిరిగి— "రఘునందనా! భరతా! నువ్వు కూడా కుశధ్వజుని కుమార్తె అయిన ఈ 'మాండవి' చేతిని నీ చేతిలోకి తీసుకో (పాణిగ్రహణం చేయి)" అని అన్నాడు. ధర్మాత్ముడైన ఆ జనక భూపాలుడు చివరగా శత్రుఘ్నుడితో— "మహాబాహో! శత్రుఘ్నా! నువ్వు 'శ్రుతకీర్తి' యొక్క హస్తాన్ని గ్రహించు. ఇక్ష్వాకు వంశ రాజకుమారులారా! మీరంతా ఉత్తమ గుణాలు కలవారు. మీరందరూ మీ మీ భార్యలతో కలిసి కళ్యాణ వేదికను అలంకరించండి, శుభసమయం మించిపోనివ్వకండి" అని ఆజ్ఞాపించాడు. జనక మహారాజు ఆజ్ఞను, కులగురువైన వసిష్ఠ మహర్షి అనుమతిని శిరసావహించి... ఆ నలుగురు అన్నదమ్ములు (రామ, లక్ష్మణ, భరత, శత్రుఘ్నులు) ఆ నలుగురు కన్యల (సీత, ఊర్మిళ, మాండవి, శ్రుతకీర్తిల) చేతులను తమ చేతులలోకి తీసుకున్నారు. ఆ మహాత్ములైన రఘువంశ శ్రేష్ఠులు తమ భార్యలతో కలిసి... పవిత్రమైన అగ్నిహోత్రుడికి, యజ్ఞవేదికకు, జనక మహారాజుకు మరియు అక్కడున్న ఋషులందరికీ ప్రదక్షిణలు చేస్తూ, శాస్త్రోక్తంగా వేద మంత్రాల సాక్షిగా విధిపూర్వకంగా వివాహాన్ని పూర్తి చేశారు. ఆ రఘువంశ వీరుల వివాహం జరుగుతుండగా, ఆకాశం నుండి అత్యంత ప్రకాశవంతమైన గొప్ప పూల వాన కురిసింది. దేవ దుందుభులు మ్రోగాయి, మధురమైన సంగీత వాయిద్య ధ్వనులు మిన్నంటాయి. అప్సరసలందరూ నాట్యం చేయగా, గంధర్వులు మధురంగా గానం చేశారు. ఆ వివాహ వేడుక అత్యంత అద్భుతంగా, కన్నుల పండువగా సాగింది. మంగళ వాయిద్యాలు, శంఖ నాదాల మధ్య... మహా తేజస్వులైన ఆ నలుగురు అన్నదమ్ములు తమ భార్యలతో కలిసి అగ్ని దేవుని చుట్టూ మూడు సార్లు ప్రదక్షిణలు (త్రి-అగ్ని పరిక్రమణం) చేసి వివాహ బంధంతో ఒకటయ్యారు. వివాహం పూర్తయిన తర్వాత, ఆ రఘునందనులు (రామలక్ష్మణ భరత శత్రుఘ్నులు) తమ భార్యలతో కలిసి తమ కోసం కేటాయించిన విడిది గృహాలకు (శిబిరాలకు) వెళ్ళారు. దశరథ మహారాజు కూడా తన బంధుమిత్రులతో, ఋషి సమూహంతో కలిసి మురిసిపోతూ వారి వెనుక నడిచాడు.
74                                             77	అథ రాత్ర్యాం వ్యతీతాయాం విశ్వామిత్రో మహామునిః | ఆపృచ్ఛ్య తౌ చ రాజానౌ జగామోత్తరపర్వతమ్ || ౧|| విశ్వామిత్రో గతే రాజా వైదేహం మిథిలాధిపమ్ | ఆపృచ్ఛ్యాథ జగామాశు రాజా దశరథః పురీమ్ || ౨|| గచ్ఛన్తం తం తు రాజానమన్వగచ్ఛన్నరాధిప:। అథ రాజా విదేహానాం దదౌ కన్యాధనం బహు  || ౩|| గవాం శతసహస్రాణి బహూని మిథిలేశ్వరః | కమ్బలానాం చ ముఖ్యానాం క్షౌమకోట్యమ్బరాణి చ || ౪||  హస్త్యశ్వరథపాదాతం దివ్యరూపం స్వలఙ్కృతమ్ | దదౌ కన్యా పితా తాసాం దాసీదాసమనుత్తమమ్ || ౫|| హిరణ్యస్య సువర్ణస్య ముక్తానాం విద్రుమస్య చ | దదౌ పరమసంహృష్టః కన్యాధనమనుత్తమమ్ || ౬|| దత్త్వా బహుధనం రాజా సమనుజ్ఞాప్య పార్థివమ్ | ప్రవివేశ స్వనిలయం మిథిలాం మిథిలేశ్వరః || ౭|| రాజాప్యయోధ్యాధిపతిః సహ పుత్రైర్మహాత్మభిః | ఋషీన్సర్వాన్పురస్కృత్య జగామ సబలానుగః || ౮||   చోదయామాస తాం సేనాం జగామాశు తతః పురీమ్ | పతాకాధ్వజినీం రమ్యాం తూర్యోద్ఘుష్టనినాదితామ్ || ౯|| సిక్తరాజపథాం రమ్యాం ప్రకీర్ణకుసుమోత్కరామ్ | రాజప్రవేశసుముఖైః పౌరైర్మఙ్గలవాదిభిః | సమ్పూర్ణాం ప్రావిశద్రాజా జనౌఘైః సమలఙ్కృతామ్ || ౧౦|| కౌసల్యా చ సుమిత్రా చ కైకేయీ చ సుమధ్యమా | వధూప్రతిగ్రహే యుక్తా యాశ్చాన్యా రాజయోషితః || ౧౧|| తతః సీతాం మహాభాగామూర్మిలాం చ యశస్వినీమ్ | కుశధ్వజసుతే చోభే జగృహుర్నృపపత్నయః || ౧౨|| మఙ్గలాలాపనైశ్చైవ శోభితాః క్షౌమవాససః | దేవతాయతనాన్యాశు సర్వాస్తాః ప్రత్యపూజయన్ || ౧౩|| అభివాద్యాభివాద్యాంశ్చ సర్వా రాజసుతాస్తదా | రేమిరే ముదితాః సర్వా భర్తృభిః సహితా రహః || ౧౪|| కృతదారాః కృతాస్త్రాశ్చ సధనాః ససుహృజ్జనాః | శుశ్రూషమాణాః పితరం వర్తయన్తి నరర్షభాః || ౧౫|| తేషామతియశా లోకే రామః సత్యపరాక్రమః | స్వయమ్భూరివ భూతానాం బభూవ గుణవత్తరః || ౧౬|| రామస్తు సీతయా సార్ధం విజహార బహూనృతూన్ | మనస్వీ తద్గతస్తస్యా నిత్యం హృది సమర్పితః || ౧౭|| ప్రియా తు సీతా రామస్య దారాః పితృకృతా ఇతి | గుణాద్రూపగుణాచ్చాపి ప్రీతిర్భూయో వ్యవర్ధత || ౧౮|| తస్యాశ్చ భర్తా ద్విగుణం హృదయే పరివర్తతే | అన్తర్జాతమపి వ్యక్తమాఖ్యాతి హృదయం హృదా || ౧౯|| తస్య భూయో విశేషేణ మైథిలీ జనకాత్మజా | దేవతాభిః సమా రూపే సీతా శ్రీరివ రూపిణీ || ౨౦|| కస్య చిత్త్వథ కాలస్య రాజా దశరథః సుతమ్ | భరతం కేకయీపుత్రమబ్రవీద్రఘునన్దనః || ౨౧|| అయం కేకయరాజస్య పుత్రో వసతి పుత్రక | త్వాం నేతుమాగతో వీర యుధాజిన్మాతులస్తవ || ౨౨|| శ్రుత్వా దశరథస్యైతద్భరతః కేకయీసుతః | గమనాయాభిచక్రామ శత్రుఘ్నసహితస్తదా || ౨౩|| ఆపృచ్ఛ్య పితరం శూరో రామం చాక్లిష్టకారిణమ్ | మాతౄంశ్చాపి నరశ్రేష్ఠః శత్రుఘ్నసహితో యయౌ || ౨౪|| గతే చ భరతే రామో లక్ష్మణశ్చ మహాబలః | పితరం దేవసఙ్కాశం పూజయామాసతుస్తదా || ౨౫|| పితురాజ్ఞాం పురస్కృత్య పౌరకార్యాణి సర్వశః | చకార రామో ధర్మాత్మా ప్రియాణి చ హితాని చ || ౨౬|| మాతృభ్యో మాతృకార్యాణి కృత్వా పరమయన్త్రితః | గురూణాం గురుకార్యాణి కాలే కాలేఽన్వవైక్షత || ౨౭||	27	341
ఆ వివాహ రాత్రి గడిచిన మరుసటి రోజు ఉదయం, మహామునియైన విశ్వామిత్రుడు ఆ ఇద్దరు రాజుల (దశరథ, జనక మహారాజుల) వద్ద మరియు రామలక్ష్మణుల వద్ద సెలవు తీసుకుని ఉత్తర పర్వతం (హిమాలయాల) వైపునకు వెళ్ళిపోయాడు. విశ్వామిత్రుడు వెళ్ళిన తర్వాత, దశరథ మహారాజు కూడా మిథిలానాథుడైన జనక మహారాజు వద్ద వీడ్కోలు తీసుకుని తన నగరానికి (అయోధ్యకు) బయలుదేరాడు. ఆ విధంగా వెళ్తున్న దశరథుడిని జనక మహారాజు కొంత దూరం సాగనంపుతూ, తన నలుగురు కుమార్తెలకు అపారమైన కన్యాధనాన్ని (కట్నకానుకలను) ఇచ్చాడు. మిథిలాధీశుడు ఎంతో సంతోషంతో లక్షలాది ఉత్తమమైన గోవులను, శ్రేష్ఠమైన కంబళ్ళను, కోట్ల కొద్దీ పట్టు వస్త్రాలను కానుకగా ఇచ్చాడు. వీటితో పాటు చక్కగా అలంకరించబడిన దివ్యమైన ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాల్బలము (చతురంగాలు) మరియు ఉత్తమ సేవక-సేవికల సమూహాన్ని ఇచ్చాడు. అలాగే లెక్కింపలేనంత వెండి, బంగారం, ముత్యాలు, పగడాలను ఆ కుమార్తెల తండ్రిగా సమర్పించాడు. ఈ విధంగా అపారమైన ధనాన్ని ఇచ్చి, దశరథుడి వద్ద సెలవు తీసుకుని జనక మహారాజు తన భవనమైన మిథిలకు తిరిగి వెళ్ళాడు. అటు అయోధ్య రాజైన దశరథుడు కూడా తన మహాత్ములైన నలుగురు కుమారులు, కోడళ్ళు, చతురంగ బలగాలతో... వసిష్ఠాది మహర్షులను ముందుకు నడిపిస్తూ అయోధ్య వైపు సాగాడు. ఆ తర్వాత దశరథుడు తన సైన్యాన్ని వేగంగా నడిపించి, ఎంతో అందమైన అయోధ్యా నగరంలోకి ప్రవేశించాడు. ఆ సమయంలో అయోధ్య అంతా రంగురంగుల జెండాలతో, మంగళ వాయిద్య ధ్వనులతో మారుమ్రోగుతోంది. రాజవీధులన్నీ నీటితో శుద్ధి చేయబడి, పూల జల్లులతో అలంకరించబడ్డాయి. నూతన వధూవరుల నగర ప్రవేశాన్ని చూడటానికి ఆనందంతో ఎదురుచూస్తున్న పురప్రజలు, మంగళవచనాలు పలికే జనుల సమూహాలతో కిక్కిరిసిన ఆ నగరంలోకి రాజు ప్రవేశించాడు. అప్పుడు కౌసల్య, సుమిత్ర, సుందరమైన కైకేయితో పాటు మిగతా అంతఃపుర స్త్రీలందరూ కోడళ్ళకు (నవవధువులకు) దిష్టి తీసి, హారతులిచ్చి సాదరంగా లోపలికి ఆహ్వానించే పనులలో నిమగ్నమయ్యారు. ఆ రాజపత్నులందరూ కలిసి భాగ్యవంతురాలైన సీతను, కీర్తివంతురాలైన ఊర్మిళను, మరియు కుశధ్వజుని కుమార్తెలైన మాండవి, శ్రుతకీర్తిలను ఎంతో ప్రేమతో అంతఃపురంలోకి తీసుకున్నారు. మంగళకరమైన వేద మంత్రాల నడుమ, పట్టు వస్త్రాలు ధరించిన ఆ నలుగురు వధువులు వెంటనే రాజభవనంలోని దేవాలయాలకు (పూజా గృహాలకు) వెళ్లి దేవతలకు నమస్కరించి పూజలు చేశారు. ఆ తర్వాత ఆ రాజకుమార్తెలందరూ ఇంట్లోని పెద్దలందరికీ పాదాభివందనాలు చేసి ఆశీర్వాదాలు తీసుకున్నారు. అనంతరం తమ తమ భర్తలతో కలిసి అంతఃపుర మందిరాలలో ఎంతో సంతోషంగా కాలం గడపసాగారు. వివాహాలు చేసుకుని, అస్త్రవిద్యలన్నింటినీ నేర్చి, అపారమైన సంపద, బంధుమిత్రులను కలిగిన ఆ పురుషశ్రేష్ఠులైన నలుగురు అన్నదమ్ములు... తమ తండ్రియైన దశరథుడికి భక్తితో సేవలు చేస్తూ సుఖంగా జీవించసాగారు. వారిలో సత్య పరాక్రమవంతుడైన శ్రీరాముడు, సమస్త ప్రాణులకు సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మదేవుని లాగా... అత్యంత సద్గుణ సంపన్నుడిగా లోకంలో అమితమైన కీర్తిని పొందాడు. శ్రీరాముడు సీతాదేవితో కలిసి ఎన్నో ఋతువుల పాటు (చాలా కాలం) ఎంతో ఆనందంగా గడిపాడు. ఉదార మనస్కుడైన రాముడి మనస్సు ఎల్లప్పుడూ సీతపైనే ఉండేది, ఆయన తన హృదయాన్ని పూర్తిగా ఆమెకే అర్పించాడు. తండ్రి నిశ్చయించిన భార్య అనే గౌరవంతో పాటు... సీతాదేవి యొక్క ఉత్తమ గుణాలు, అసమాన సౌందర్యం కారణంగా రాముడికి ఆమెపై ఉన్న ప్రేమ రోజురోజుకూ మరింతగా పెరిగింది. అలాగే సీతాదేవి హృదయంలో కూడా భర్త అయిన రాముడి పట్ల ప్రేమ రెట్టింపుగా ఉండేది. వారిద్దరి మనస్సులు ఎంతగా కలిసిపోయాయంటే... ఒకరి మనసులోని భావాలను మరొకరు మాటలు లేకుండానే కేవలం హృదయపూర్వకంగానే అర్థం చేసుకునేవారు. దేవతా స్త్రీలతో సమానమైన రూపం గల జనకపుత్రి సీత... సాక్షాత్తు మూర్తీభవించిన దేవి వలె రాముడికి అత్యంత ప్రియమైనదిగా భాసిల్లింది. ఈ విధంగా కొంతకాలం గడిచిన తర్వాత, ఒకరోజు రఘునందనుడైన దశరథ మహారాజు కైకేయి కుమారుడైన భరతుడిని పిలిచి ఇలా అన్నాడు— "నాయనా భరతా! కేకయ మహారాజు కుమారుడు, వీరుడు మరియు నీకు సాక్షాత్తు మేనమామ అయిన ఈ యుధాజిత్తు చాలా రోజులుగా ఇక్కడే ఉంటున్నాడు. నిన్ను తమ దేశానికి తీసుకువెళ్ళడానికి ఆయన వచ్చాడు." తండ్రి మాటలు విన్నంతనే కైకేయి పుత్రుడైన భరతుడు ప్రయాణానికి సిద్ధమయ్యాడు. ఆ శూరుడైన భరతుడు తనతో పాటు తమ్ముడైన శత్రుఘ్నుడిని కూడా వెంటబెట్టుకుని... తండ్రి దశరథుడి వద్ద, కష్టమైన పనులనైనా సులువుగా చేసే అన్నయ్య శ్రీరాముడి వద్ద, మరియు తన తల్లులందరి వద్ద ఆదరంగా వీడ్కోలు తీసుకుని కేకయ దేశానికి బయలుదేరాడు. భరత శత్రుఘ్నులు వెళ్ళిన తర్వాత, శ్రీరాముడు మరియు మహాబలశాలియైన లక్ష్మణుడు... దేవతలతో సమానుడైన తమ తండ్రి దశరథుడిని నిరంతరం పూజిస్తూ (సేవిస్తూ) అక్కడే ఉన్నారు. ధర్మాత్ముడైన శ్రీరాముడు తండ్రి ఆజ్ఞను శిరసావహించి, ప్రజలందరికీ ప్రియమైనవి, హితమైనవి అయిన సమస్త రాజకార్యాలను/ప్రజా పనులను ఎంతో సమర్థవంతంగా నిర్వహించసాగాడు. తన తల్లులకు చేయవలసిన పరిచర్యలను ఎంతో నియమబద్ధంగా చేస్తూ, గురువులు నిర్దేశించిన విధులను సమయానుకూలంగా పర్యవేక్షిస్తూ ఆదర్శ పుత్రుడిగా నిలిచాడు.

ఇత్యార్షే శ్రీ మూల రామాయణే బాలకాండే సప్తమ: భాగ: