కిష్కింధాకాండము - భాగము – 13

 

కిష్కింధాకాండము - భాగము – 13

 

ఈ కాండములో సర్గ సంఖ్య	శ్లోకములు	శ్లోకముల సంఖ్య	ఈ కాండములో స్వీకరించిన మొత్తము శ్లోకములు
39	ఇతి బ్రువాణం సుగ్రీవం రామో ధర్మభృతాం వరః | బాహుభ్యాం సమ్పరిష్వజ్య ప్రత్యువాచ కృతాఞ్జలిమ్ || ౧|| యదిన్ద్రో వర్షతే వర్షం న తచ్చిత్రం భవేద్భువి | ఆదిత్యో వా సహస్రాంశుః కుర్యాద్వితిమిరం నభః || ౨|| చన్ద్రమా రశ్మిభిః కుర్యాత్పృథివీం సౌమ్య నిర్మలామ్ | త్వద్విధో వాపి మిత్రాణాం ప్రతికుర్యాత్పరన్తప || ౩|| ఏవం త్వయి న తచ్చిత్రం భవేద్యత్సౌమ్య శోభనమ్ | జానామ్యహం త్వాం సుగ్రీవ సతతం ప్రియవాదినమ్ || ౪|| త్వత్సనాథః సఖే సఙ్ఖ్యే జేతాస్మి సకలానరీన్ | త్వమేవ మే సుహృన్మిత్రం సాహాయ్యం కర్తుమర్హసి || ౫|| జహారాత్మవినాశాయ వైదేహీం రాక్షసాధమః | వఞ్చయిత్వా తు పౌలోమీమనుహ్లాదో యథా శచీమ్ || ౬|| నచిరాత్తం హనిష్యామి రావణం నిశితైః శరైః | పౌలోమ్యాః పితరం దృప్తం శతక్రతురివారిహా || ౭|| ఏతస్మిన్నన్తరే చైవ రజః సమభివర్తత | ఉష్ణాం తీవ్రాం సహస్రాంశోశ్ఛాదయద్గగనే ప్రభామ్ || ౮|| దిశః పర్యాకులాశ్చాసన్రజసా తేన మూర్ఛితాః | చచాల చ మహీ సర్వా సశైలవనకాననా || ౯|| తతో నగేన్ద్రసఙ్కాశైస్తీక్ష్ణ దంష్ట్రైర్మహాబలైః | కృత్స్నా సఞ్చాదితా భూమిరసఙ్ఖ్యేయైః ప్లవఙ్గమైః || ౧౦|| నిమేషాన్తరమాత్రేణ తతస్తైర్హరియూథపైః | కోటీశతపరీవారైః కామరూపిభిరావృతా || ౧౧|| నాదేయైః పార్వతీయైశ్చ సాముద్రైశ్చ మహాబలైః | హరిభిర్మేఘనిర్హ్రాదైరన్యైశ్చ వనచారిభిః || ౧౨|| తరుణాదిత్యవర్ణైశ్చ శశిగౌరైశ్చ వానరైః | పద్మకేసరవర్ణైశ్చ శ్వేతైర్మేరుకృతాలయైః || ౧౩|| కుర్వాణా బహుశబ్దాంశ్చ ప్రహృష్టా బలశాలినః | శిరోభిర్వానరేన్ద్రాయ సుగ్రీవాయ న్యవేదయన్ || ౧౪|| అపరే వానరశ్రేష్ఠాః సఙ్గమ్య చ యథోచితమ్ | సుగ్రీవేణ సమాగమ్య స్థితాః ప్రాఞ్జలయస్తదా || ౧౫|| సుగ్రీవస్త్వరితో రామే సర్వాంస్తాన్వానరర్షభాన్ | నివేదయిత్వా ధర్మజ్ఞః స్థితః ప్రాఞ్జలిరబ్రవీత్ || ౧౬|| యథా సుఖం పర్వతనిర్ఝరేషు వనేషు సర్వేషు చ వానరేన్ద్రాః | నివేశయిత్వా విధివద్బలాని బలం బలజ్ఞః ప్రతిపత్తుమీష్టే || ౧౭||	17	987
ఆ విధంగా చేతులు జోడించి మాట్లాడుతున్న సుగ్రీవుడిని చూసి, ధర్మ రక్షకులలో శ్రేష్ఠుడైన శ్రీరాముడు తన బాహువులతో అతనిని ఆప్యాయంగా కౌగిలించుకుని ఈ విధంగా బదులిచ్చాడు:  "ఓ సౌమ్యుడా! దేవేంద్రుడు భూమిపై వర్షం కురిపిస్తే అది ఆశ్చర్యపోవాల్సిన విషయం కాదు. వేయి కిరణాల సూర్యుడు ఆకాశంలోని చీకటినంతటినీ తుడిచిపెడితే అందులో వింతేమీ లేదు. చల్లని కిరణాలు గల చంద్రుడు ఈ భూమిని స్వచ్ఛంగా, ప్రకాశవంతంగా మారిస్తే అది కూడా ప్రకృతి సహజ సిద్ధమైనదే. అలాగే, ఓ శత్రుసంహారకుడా! నీలాంటి ధర్మాత్ముడైనవాడు తన మిత్రులు చేసిన సహాయానికి కృతజ్ఞత తీర్చుకోవడం అనేది పూర్తిగా ఊహించదగినదే. కాబట్టి ఓ సౌమ్యుడా, నీలో ఉన్న ఇటువంటి ఉన్నతమైన ప్రవర్తన నాకు ఆశ్చర్యం కలిగించదు. సుగ్రీవా! నువ్వు ఎల్లప్పుడూ మృదువుగా మాట్లాడేవాడివని మరియు ఇచ్చిన మాటకు కట్టుబడే సత్యసంధుడివని నాకు తెలుసు."  “ఓ మిత్రమా! నువ్వు నా పక్కన రక్షకుడిగా ఉంటే, నేను నిశ్చయంగా యుద్ధంలో నా శత్రువులందరినీ జయిస్తాను. నువ్వే నా అత్యంత ప్రియమైన తోడువు మరియు ప్రాణమిత్రుడవు; నాకు ఇటువంటి సహాయం చేయడానికి నువ్వు ముమ్మాటికీ యోగ్యుడివి. పూర్వం అనుహ్లాదుడు అనే రాక్షసుడు కపటబుద్ధితో పులోముని కుమార్తె శచీదేవిని అపహరించినట్లు, ఆ నీచ రాక్షసుడు (రావణుడు) కేవలం తన స్వనాశనం కోసమే వైదేహిని (సీతను) దొంగిలించాడు. శత్రుసంహారకుడైన దేవేంద్రుడు (శతక్రతువు) పూర్వం అహంకారియైన పులోముడిని అంతమొందించినట్లు, నేను కూడా త్వరలోనే నా పదునైన బాణాలతో ఆ రావణుడిని సంహరిస్తాను.”  సరిగ్గా అదే సమయంలో, ఒక భారీ ధూళి మేఘం హఠాత్తుగా దిగంతాలలోకి లేచి, ఆకాశంలో వేయి కిరణాలతో ప్రకాశిస్తున్న సూర్యుని యొక్క తీవ్రమైన, వేడి కాంతిని పూర్తిగా కప్పివేసింది. నలుదిక్కులు ఆ దట్టమైన ధూళితో పూర్తిగా నిండిపోయి మూసుకుపోయాయి, మరియు పర్వతాలు, వనాలు, అడవులతో కూడిన ఈ సమస్త భూమండలం దారుణంగా కంపించడం ప్రారంభించింది.  ఆపై, పదునైన కోరలు కలిగి, పర్వతరాజులంత భారీగా ఉండి, అమిత పరాక్రమవంతులైన అసంఖ్యాక వానరులతో ఆ సమస్త భూమి పూర్తిగా నిండిపోయింది. కేవలం ఒక రెప్పపాటు కాలంలో (నిమేషంలో), కోరుకున్న రూపాన్ని ధరించగల ఆ వానర సేనాధిపతులు, తమ వెంట వందలాది కోట్ల అనుచరులను వెంటబెట్టుకుని వచ్చి, ఆ ప్రాంతమంతటినీ చుట్టుముట్టి కిక్కిరిసిపోయేలా చేశారు. నదుల పరిసరాలలో జన్మించినవారు, పర్వత శ్రేణులకు చెందినవారు మరియు సముద్ర తీరాల నుండి వచ్చినవారు—ఇలా అమిత బలవంతులైన ఆ వానరులందరూ గర్జించే మేఘాలలా భయంకరమైన ధ్వనులు చేస్తూ, ఇతర వన్యప్రాణులైన వానరులతో కలిసి అక్కడికి చేరుకున్నారు. కొందరు వానరులు ఉదయిస్తున్న సూర్యునిలా బంగారు ఛాయ కలిగి ఉన్నారు, కొందరు చంద్రునిలా తెల్లగా ఉన్నారు, కొందరు తామరపువ్వు కేసరాల వంటి ఎరుపు రంగు కలిగి ఉన్నారు, మరికొందరు మేరు పర్వతంపై నివసించే పరిపూర్ణ శ్వేత వర్ణ వీరులుగా ఉన్నారు.  పిడుగుల లాంటి శబ్దాలు చేస్తూ, అమితానందంతో నిండిపోయి, సైనిక బలంతో ఉప్పొంగిపోతూ, వారందరూ తమ తలలు నేలకు వంచి వానరరాజు సుగ్రీవునికి నమస్కరించారు. ఇతర శ్రేష్ఠులైన వానర నాయకులు తగిన పద్ధతిలో సమీపించి, సుగ్రీవునితో కలిసి, పరిపూర్ణమైన భక్తి శ్రద్ధలతో చేతులు జోడించి అక్కడే నిలబడ్డారు. ధర్మాత్ముడైన సుగ్రీవుడు వానరాలలో సింహాల వంటి ఆ ప్రముఖులందరినీ శ్రీరామునికి వేగంగా పరిచయం చేసి, ఆపై తను కూడా చేతులు జోడించి నిలబడి ఈ మాటలు పలికాడు  "ఓ ప్రభూ! ఈ వానర నాయకులందరూ తమ తమ సైన్యాలను కొండ సెలయేళ్ల పరిసరాలలో మరియు సమస్త అరణ్యాలలో నిబంధనల ప్రకారం క్రమబద్ధంగా మోహరించగల పూర్తి సామర్థ్యం కలవారు. కాబట్టి యుద్ధవిద్యలలో నిపుణుడవైన నువ్వు, ఇప్పుడు ఈ ప్రపంచ వానర మహాసైన్యానికి సంపూర్ణ నాయకత్వాన్ని స్వీకరించు."
40	అథ రాజా సమృద్ధార్థః సుగ్రీవః ప్లవగేశ్వరః | ఉవాచ నరశార్దూలం రామం పరబలార్దనమ్ || ౧|| ఆగతా వినివిష్టాశ్చ బలినః కామరూపిణః | వానరేన్ద్రా మహేన్ద్రాభా యే మద్విషయవాసినః || ౨|| త ఇమే బహుసాహస్రైర్హరిభిర్భీమవిక్రమైః | ఆగతా వానరా ఘోరా దైత్యదానవసంనిభాః || ౩|| ఖ్యాతకర్మాపదానాశ్చ బలవన్తో జితక్లమాః | పరాక్రమేషు విఖ్యాతా వ్యవసాయేషు చోత్తమాః || ౪|| పృథివ్యమ్బుచరా రామ నానానగనివాసినః | కోట్యగ్రశ ఇమే ప్రాప్తా వానరాస్తవ కిఙ్కరాః || ౫|| నిదేశవర్తినః సర్వే సర్వే గురుహితే రతాః | అభిప్రేతమనుష్ఠాతుం తవ శక్ష్యన్త్యరిన్దమ || ౬|| యన్మన్యసే నరవ్యాఘ్ర ప్రాప్తకాలం తదుచ్యతామ్ | తత్సైన్యం త్వద్వశే యుక్తమాజ్ఞాపయితుమర్హసి || ౭|| కామమేషామిదం కార్యం విదితం మమ తత్త్వతః | తథాపి తు యథా తత్త్వమాజ్ఞాపయితుమర్హసి || ౮|| తథా బ్రువాణం సుగ్రీవం రామో దశరథాత్మజః | బాహుభ్యాం సమ్పరిష్వజ్య ఇదం వచనమబ్రవీత్ || ౯|| జ్ఞాయతాం సౌమ్య వైదేహీ యది జీవతి వా న వా | స చ దేశో మహాప్రాజ్ఞ యస్మిన్వసతి రావణః || ౧౦|| అధిగమ్య చ వైదేహీం నిలయం రావణస్య చ | ప్రాప్తకాలం విధాస్యామి తస్మిన్కాలే సహ త్వయా || ౧౧|| నాహమస్మిన్ప్రభుః కార్యే వానరేశ న లక్ష్మణః | త్వమస్య హేతుః కార్యస్య ప్రభుశ్చ ప్లవగేశ్వర || ౧౨|| త్వమేవాజ్ఞాపయ విభో మమ కార్యవినిశ్చయమ్ | త్వం హి జానాసి యత్కార్యం మమ వీర న సంశయః || ౧౩|| సుహృద్ద్వితీయో విక్రాన్తః ప్రాజ్ఞః కాలవిశేషవిత్ | భవానస్మద్ధితే యుక్తః సుకృతార్థోఽర్థవిత్తమః || ౧౪|| ఏవముక్తస్తు సుగ్రీవో వినతం నామ యూథపమ్ | అబ్రవీద్రామ సామ్నిధ్యే లక్ష్మణస్య చ ధీమతః | శైలాభం మేఘనిర్ఘోషమూర్జితం ప్లవగేశ్వరమ్ || ౧౫|| సోమసూర్యాత్మజైః సార్ధం వానరైర్వానరోత్తమ | దేశకాలనయైర్యుక్తః కార్యాకార్యవినిశ్చయే || ౧౬|| వృతః శతసహస్రేణ వానరాణాం తరస్వినామ్ | అధిగచ్ఛ దిశం పూర్వాం సశైలవనకాననామ్ || ౧౭|| తత్ర సీతాం చ వైదేహీం నిలయం రావణస్య చ | మార్గధ్వం గిరిదుర్గేషు వనేషు చ నదీషు చ || ౧౮|| నదీం భాగీరథీం రమ్యాం సరయూం కౌశికీం తథా | కాలిన్దీం యమునాం రమ్యాం యామునం చ మహాగిరిమ్ || ౧౯|| సరస్వతీం చ సిన్ధుం చ శోణం మణినిభోదకమ్ | మహీం కాలమహీం చైవ శైలకాననశోభితామ్ || ౨౦|| అధిగమ్య తు వైదేహీం నిలయం రావణస్య చ | ఊర్ధ్వం మాసాన్న వస్తవ్యం వసన్వధ్యో భవేన్మమ | సిద్ధార్థాః సంనివర్తధ్వమధిగమ్య చ మైథిలీమ్ || ౨౧|| మహేన్ద్రకాన్తాం వనషణ్డ మణ్డితాం దిశం చరిత్వా నిపుణేన వానరాః | అవాప్య సీతాం రఘువంశజప్రియాం తతో నివృత్తాః సుఖితో భవిష్యథ || ౨౨||	22	1009
అప్పుడు కోరికలన్నీ పూర్తిగా నెరవేరిన వానరరాజు సుగ్రీవుడు, పురుషసింహుడు, శత్రువీర సంహారకుడు అయిన శ్రీరామునితో ఈ మాటలు పలికాడు:  "దేవేంద్రుని వంటి రాజసము కలిగి, నా రాజ్యాధికార పరిధిలో నివసిస్తూ, కోరుకున్న రూపాన్ని ధరించగల ఆ పరాక్రమవంతులైన వానర నాయకులందరూ ఇక్కడికి చేరుకుని తమ శిబిరాలను ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. భయంకరమైన పరాక్రమము గల వేలాది వానరులతో కూడి, పూర్వపు దైత్యులు, దానవులలా (రాక్షసులలా) భారీ శరీరాలతో ఉన్న ఆ వానర యోధులు వచ్చారు. వారు తమ గత వీరకృత్యాలకు, సాహసాలకు లోక ప్రసిద్ధి చెందినవారు, మహా బలవంతులు, అలసటను జయించినవారు, శౌర్యానికి మారుపేరైనవారు మరియు తమ నిశ్చయంలో అత్యున్నతమైనవారు.” “ఓ రామా! భూమిపై, జలాలపై సంచరిస్తూ, రకరకాల పర్వతాలపై నివసించే ఈ వానరులందరూ ఇక్కడికి కోట్ల సంఖ్యలో చేరుకున్నారు. వారందరూ నీ సేవకు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారు పూర్తిగా నీ ఆజ్ఞలకు లోబడి ఉంటారు, మరియు ప్రతి ఒక్కరూ తమ పెద్దల శ్రేయస్సుకు పూర్తిగా అంకితమైనవారు. ఓ శత్రుసంహారకుడా! నువ్వు ఏ పని కోరుకుంటే ఆ పనిని నిర్వర్తించే పూర్తి సామర్థ్యం వీరికి ఉంది. ఓ పురుషసింహమా! ఈ సమయానికి ఏది యోగ్యమో ఆ మాట చెప్పు. ఈ సైన్యం అంతా పూర్తిగా నీ ఆధీనంలో ఉంది; దయచేసి వీరికి నీ రాజ ఆజ్ఞలను జారీ చేయి. ఈ కార్యం యొక్క అసలు స్వభావం వీరికి, నాకు పూర్తిగా తెలిసినప్పటికీ, అది ఎలా చేయాలో నువ్వే వీరికి స్పష్టంగా ఆజ్ఞాపించడం ముమ్మాటికీ తగినది." ఆ విధంగా మాట్లాడుతున్న సుగ్రీవుడిని చూసి, దశరథ నందనుడైన శ్రీరాముడు తన బాహువులతో అతనిని ఆప్యాయంగా కౌగిలించుకుని ఈ మాటలు పలికాడు: "ఓ సౌమ్యుడా! మొదట వైదేహి (సీత) ఇంకా బతికే ఉందో లేదో కనుగొనాలి. ఆపై, ఓ పరమ వివేకవంతుడా, రావణుడు నివసిస్తున్న ఆ ఖచ్చితమైన ప్రాంతం ఏమిటో కనుక్కోవాలి. మనం వైదేహి జాడను కనుగొని, రావణుడి నివాస స్థలాన్ని గుర్తించిన తర్వాత, నేను నీతో కలిసే సరైన సమయంలో తదుపరి చర్యను నిర్ణ యిస్తాను. ఓ వానరరాజా! ప్రస్తుతానికి ఈ కార్యానికి నేను గానీ, లక్ష్మణుడు గానీ యజమానులం కాదు. ఈ మిషన్‌ను నడిపించే మూల కారణం నువ్వే, మరియు దీనికి నిజమైన సార్వభౌమ పాలకుడవు నువ్వే !“ “ఓ సమర్థుడైన ప్రభూ! నా కార్యాన్ని నెరవేర్చడానికి నువ్వే ఆజ్ఞలు జారీ చేయాలి. ఓ వీరుడా, నా కోసం ఏమి చేయాలో నీకు ఖచ్చితంగా తెలుసు అనడంలో ఎలాంటి సందేహమూ లేదు. నువ్వు ధైర్యశాలివైన మిత్రుడవు, వివేకవంతుడవు, దేశ కాల పరిస్థితుల యోగ్యతను ఎరిగినవాడవు, మా శ్రేయస్సు కోసమే నిరంతరం పాటుపడేవాడవు, అత్యంత విజయవంతమైనవాడవు మరియు రాజనీతి లక్ష్యాలను నిర్ణయించడంలో అగ్రగణ్యుడవు." రాముడు ఆ విధంగా కోరగా, సుగ్రీవుడు—రాముడు మరియు వివేకవంతుడైన లక్ష్మణుని సమక్షంలోనే—పర్వతమంత భారీ శరీరం కలిగి, మేఘంలా గ‌ర్జించే వానర మహాసేనాధిపతియైన వినతుడు అనే వానరుడిని పిలిచి ఇలా ఆజ్ఞాపించాడు:  "ఓ వానరశ్రేష్ఠుడా! చంద్ర, సూర్యుల పుత్రులైన వానర వీరులను వెంటబెట్టుకుని, దేశ కాల పరిస్థితులను, నైతిక ప్రవర్తనను అంచనా వేయడంలో పూర్తిగా నిపుణుడవై, ఏది చేయాలో ఏది చేయకూడదో నిర్ణయించడంలో చతురుడవై—వేగంగా దూసుకుపోయే లక్షలాది వానరుల సైన్యంతో కలిసి తూర్పు దిశకు బయలుదేరి, అక్కడ ఉన్న సమస్త పర్వతాలు, వనాలు, అడవులపై సంపూర్ణ అధికారాన్ని సాధించు." "విదేహ మహారాజు కుమార్తె అయిన సీత కోసం వెతుకు, మరియు రకరకాల పర్వత కోటలు, దట్టమైన అడవులు, నదుల పరిసరాలలో రావణుడి నివాస స్థానాన్ని కనుగొను. అందమైన భాగీరథి (గంగ) నది, సరయు, కౌశికి, స్ఫటికంలా మెరిసే కాళింది, అందమైన యమున మరియు భారీ యమునా పర్వత శ్రేణుల పరిసరాలలో వెతకండి. సరస్వతి, సింధు, రత్నాలలా నీరు మెరిసిపోయే శోణ నది, మరియు పర్వతాలు, అడవులతో అలరారే మహీ, కాళమహీ నదుల వెంబడి వెతకండి.  “వైదేహి జాడను కనుగొనడానికి, రావణుడి నివాసాన్ని వెతకడానికి బయలుదేరిన మీరు, ఒక పూర్తి నెల కంటే ఎక్కువ కాలం వెలుపల ఉండకూడదు. ఆ గడువు దాటిన తర్వాత కూడా ఎవరైనా రాకుండా ఉంటే, నా ఆజ్ఞ ప్రకారం వారికి మరణశిక్షే విధింపబడుతుంది! మీ కార్యం సిద్ధించి, మైథిలి జాడ తెలిసిన తర్వాతనే తిరిగి రండి. ఓ వానరులారా! దేవేంద్రునికి ప్రియమైనది, దట్టమైన అడవులతో అలరారే ఆ తూర్పు దిశ అంతటా పూర్తిగా సంచరిస్తూ, రఘువంశ తిలకుడైన రాముని ప్రాణప్రియ సీతను కనుగొని తిరిగి రండి. ఆ తర్వాత, మీరు అత్యున్నతమైన సంతోషాన్ని, భోగాలను అనుభవిస్తూ జీవిస్తారు!"
41	తతః ప్రస్థాప్య సుగ్రీవస్తన్మహద్వానరం బలమ్ | దక్షిణాం ప్రేషయామాస వానరానభిలక్షితాన్ || ౧|| నీలమగ్నిసుతం చైవ హనుమన్తం చ వానరమ్ | పితామహసుతం చైవ జామ్బవన్తం మహాకపిమ్ || ౨|| సుహోత్రం చ శరీరం చ శరగుల్మం తథైవ చ | గజం గవాక్షం గవయం సుషేణమృషభం తథా || ౩|| మైన్దం చ ద్వివిదం చైవ విజయం గన్ధమాదనమ్ | ఉల్కాముఖమసఙ్గం చ హుతాశన సుతావుభౌ || ౪|| అఙ్గదప్రముఖాన్వీరాన్వీరః కపిగణేశ్వరః | వేగవిక్రమసమ్పన్నాన్సన్దిదేశ విశేషవిత్ || ౫|| తేషామగ్రేషరం చైవ మహద్బలమసఙ్గగమ్ | విధాయ హరివీరాణామాదిశద్దక్షిణాం దిశమ్ || ౬|| యే కే చన సముద్దేశాస్తస్యాం దిశి సుదుర్గమాః | కపీశః కపిముఖ్యానాం స తేషాం తానుదాహరత్ || ౭|| సహస్రశిరసం విన్ధ్యం నానాద్రుమలతావృతమ్ | నర్మదాం చ నదీం దుర్గాం మహోరగనిషేవితామ్ || ౮|| తతో గోదావరీం రమ్యాం కృష్ణావేణీం మహానదీమ్ | వరదాం చ మహాభాగాం మహోరగనిషేవితామ్ || ౯|| తతః సముద్రమాసాద్య సమ్ప్రధార్యార్థనిశ్చయమ్ | అగస్త్యేనాన్తరే తత్ర సాగరే వినివేశితః ||౧౦ || యస్తు మాసాన్నివృత్తోఽగ్రే దృష్టా సీతేతి వక్ష్యతి | మత్తుల్యవిభవో భోగైః సుఖం స విహరిష్యతి || ౧౧|| తతః ప్రియతరో నాస్తి మమ ప్రాణాద్విశేషతః | కృతాపరాధో బహుశో మమ బన్ధుర్భవిష్యతి ||౧౨ || అమితబలపరాక్రమా భవన్తో విపులగుణేషు కులేషు చ ప్రసూతాః | మనుజపతిసుతాం యథా లభధ్వం తదధిగుణం పురుషార్థమారభధ్వమ్ ||౧౩||	13	1022
తూర్పు దిశకు ఆ భారీ వానర సైన్యాన్ని ఆ విధంగా పంపిన తర్వాత, సుగ్రీవుడు దక్షిణ దిశ వైపు వెతకడానికి అత్యంత నిశితంగా ఎంపిక చేసిన అగ్రశ్రేణి వానర వీరుల బృందాన్ని పంపాడు. ఆయన నీలుడు (అగ్నిపుత్రుడు), హనుమంతుడు, మహా భల్లూకరాజు జాంబవంతుడు (బ్రహ్మపుత్రుడు), సుహోత్రుడు, శారీరుడు, శరగుల్ముడు, గజుడు, గవాక్షుడు, గవయుడు, సుషేణుడు, ఋషభుడు, మైందుడు, ద్వివిదుడు, విజయుడు, గంధమాదనుడు, మరియు అగ్నిపుత్రులైన ఉల్కాముఖుడు, అనంగులను ఎంపిక చేశాడు.  విశిష్టమైన వివరాలన్నింటిపై పూర్తి పట్టు కలిగిన ఆ వీర వానరరాజు, అత్యంత వేగము, పరాక్రమము గల ఆ యోధులకు కఠినమైన ఆజ్ఞలను జారీ చేస్తూ, వారిని యువరాజు అంగదుని నాయకత్వంలో ఉంచాడు. అమిత పరాక్రమవంతుడు, ఎవరికీ లొంగనివాడైన ఆ యువరాజును ఆ వీర వానర యోధులకు ముందంజగా, సేనాధిపతిగా నియమించి, ఆయన వారిని దక్షిణ దిశ వైపు నడిపించాడు. ఆ వానరనాథుడు అప్పుడు ఆ వానర ప్రముఖులకు దక్షిణ దిశలో ఉన్న అత్యంత దుర్భేద్యమైన, భయంకరమైన ప్రాంతాల వివరాలన్నింటినీ స్పష్టంగా వివరించాడు. "రకరకాల వృక్షాలు, తీగలతో నిండిన వెయ్యి శిఖరాల వింధ్య పర్వత శ్రేణి అంతటా, మరియు భారీ సర్పాలు సంచరించే భయంకరమైన నర్మదా నదీ పరిసరాలలో వెతకండి. ఆపై భీకరమైన పాములు నివసించే అందమైన గోదావరి నది, మహా కృష్ణవేణి నది మరియు అత్యంత శుభప్రదమైన వరదా నదుల వెంబడి వెతకండి. ఆ తర్వాత, దక్షిణ సముద్ర తీరానికి చేరుకుని, మీ తదుపరి కార్యాచరణను నిశితంగా ఆలోచించుకుంటూ, అగస్త్య మహర్షి తన పవిత్రమైన ఆశ్రమాన్ని నిర్మించుకున్న ఆ సముద్ర ద్వీపంలో వెతకండి."  "మీలో ఎవరైనా సరే ఒక నెల గడువులోగా తిరిగి వచ్చి 'సీత దొరికింది!' అనే మాట చెబితే, వారు నాతో సమానమైన సంపదను, భోగభాగ్యాలను అనుభవిస్తూ పరిపూర్ణమైన సంతోషంతో, హాయిగా జీవిస్తారు. నా ప్రాణం కంటే మిన్నగా ఆ వ్యక్తి కంటే నాకు ప్రియమైనవారు ఇంకెవరూ ఉండరు. గతంలో ఆ వ్యక్తి నా పట్ల ఎన్ని రకాల తప్పులు చేసి ఉన్నప్పటికీ, అతడిని నా అత్యంత సన్నిహిత రక్తసంబంధీకుడిలాగే ఆదరిస్తాను. మీరందరూ అపరిమితమైన బలం, పరాక్రమము కలిగినవారు మరియు అత్యంత పవిత్రమైన వంశాలలో జన్మించినవారు. మానవ పరాక్రమ కార్యాచరణను (పురుషార్థాన్ని) అద్భుతంగా ప్రదర్శించి, ఆ నరనాథుని కుమార్తె అయిన సీతను విజయవంతంగా కనుగొనండి!"

 

ఇత్యార్షే శ్రీ మూల రామాయణే కిష్కింధాకాండే త్రయోదశ: భాగ: