కిష్కింధాకాండము - భాగము – 14

 

కిష్కింధాకాండము - భాగము – 14

 

ఈ కాండములో సర్గ సంఖ్య	శ్లోకములు	శ్లోకముల సంఖ్య	ఈ కాండములో స్వీకరించిన మొత్తము శ్లోకములు
42	తతః ప్రస్థాప్య సుగ్రీవస్తాన్హరీన్దక్షిణాం దిశమ్ | బుద్ధివిక్రమసమ్పన్నాన్వాయువేగసమాఞ్జవే || ౧|| అథాహూయ మహాతేజాః సుషేణం నామ యూథపమ్ | తారాయాః పితరం రాజా శ్వశురభీమవిక్రమమ్ || ౨|| అబ్రవీత్ప్రాఞ్జలిర్వాక్యమభిగమ్య ప్రణమ్య చ | సాహాయ్యం కురు రామస్య కృత్యేఽస్మిన్సముపస్థితే || ౩|| వృతః శతసహస్రేణ వానరాణాం తరస్వినామ్ | అభిగచ్ఛ దిశం సౌమ్య పశ్చిమాం వారుణీం ప్రభో || ౪|| సురాష్ట్రాన్సహ బాహ్లీకాఞ్శూరాభీరాంస్తథైవ చ | స్ఫీతాఞ్జనపదాన్రమ్యాన్విపులాని పురాణి చ || ౫|| పుంనాగగహనం కుక్షిం బహులోద్దాలకాకులమ్ | తథా కేతకషణ్డాంశ్చ మార్గధ్వం హరియూథపాః || ౬|| ప్రత్యక్స్రోతోగమాశ్చైవ నద్యః శీతజలాః శివాః | తాపసానామరణ్యాని కాన్తారా గిరయశ్ చ యే || ౭|| గిరిజాలావృతాం దుర్గాం మార్గిత్వా పశ్చిమాం దిశమ్ | అధిగమ్య తు వైదేహీం నిలయం రావణస్య చ | అస్తం పర్వతమాసాద్య పూర్ణే మాసే నివర్తత || ౮|| ఊర్ధ్వం మాసాన్న వస్తవ్యం వసన్వధ్యో భవేన్మమ | సహైవ శూరో యుష్మాభిః శ్వశురో మే గమిష్యతి || ౯|| శ్రోతవ్యం సర్వమేతస్య భవద్భిర్దిష్ట కారిభిః | గురురేష మహాబాహుః శ్వశురో మే మహాబలః ||౧౦|| భవన్తశ్చాపి విక్రాన్తాః ప్రమాణం సర్వకర్మసు | ప్రమాణమేనం సంస్థాప్య పశ్యధ్వం పశ్చిమాం దిశమ్ || ౧౧|| దృష్టాయాం తు నరేన్ద్రస్యా పత్న్యామమితతేజసః | కృతకృత్యా భవిష్యామః కృతస్య ప్రతికర్మణా || ౧౨|| అతోఽన్యదపి యత్కిం చిత్కార్యస్యాస్య హితం భవేత్ | సమ్ప్రధార్య భవద్భిశ్చ దేశకాలార్థసంహితమ్ || ౧౩|| తతః సుషేణ ప్రముఖాః ప్లవఙ్గమాః సుగ్రీవవాక్యం నిపుణం నిశమ్య | ఆమన్త్ర్య సర్వే ప్లవగాధిపం తే జగ్ముర్దిశం తాం వరుణాభిగుప్తామ్ || ౧౪||	14	1036
వాయువేగంతో దూసుకుపోయే సామర్థ్యం కలిగి, మహా వివేకవంతులు, బలవంతులైన ఆ వానరులను ఆ విధంగా దక్షిణ దిశకు పంపిన తర్వాత, సుగ్రీవుడు తన దృష్టిని ఇతర వైపునకు మరల్చాడు. ఆపై అమిత తేజోవంతుడైన సుగ్రీవ మహారాజు, భయంకరమైన పరాక్రమము కలిగి తన మామగారైన సుషేణుడు అనే సేనాధిపతిని పిలిపించాడు. అతనిని సమీపించి, చేతులు జోడించి నమస్కరిస్తూ ఆ రాజు ఈ వాక్యాన్ని పలికాడు: "మన ముందున్న ఈ నిరుపమమైన, నిశ్చితమైన కార్యం కొరకు దయచేసి రామునికి నీ సహాయాన్ని అందించు."  "ఓ సౌమ్యుడా! ఓ సమర్థుడైన ప్రభూ! వేగంగా కదిలే లక్షలాది వానరుల సైన్యంతో కూడి నువ్వు బయలుదేరి, వరుణుడి రక్షణలో ఉన్న ఆ పశ్చిమ దిశపై సంపూర్ణ అధికారాన్ని సాధించు. సురాష్ట్ర (ప్రస్తుత గుజరాత్), బాహ్లీక రాజ్యాలతో పాటు, శూరులు మరియు ఆభీరుల దేశాలలోని పచ్చటి, అందమైన గ్రామీణ ప్రాంతాలను, భారీ నగరాలను అన్వేషించండి. ఓ వానర సేనాధిపతులారా! పున్నాగ వృక్షాలతో దట్టంగా ఉన్న కుక్షి పర్వత లోయలను, ఉద్దాలక వృక్షాలతో కిక్కిరిసిపోయిన ప్రాంతాలను మరియు కేతకీ (మొగలి) పొదలతో నిండిన దట్టమైన వనాలను అత్యంత నిశితంగా వెతకండి." "సముద్రం వైపు పశ్చిమంగా ప్రవహించే శుభప్రదమైన, చల్లని జలాలు గల నదుల పరిసరాలలో, మహర్షులు నివసించే ప్రశాంతమైన వనాలలో, భయంకరమైన అరణ్యాలలో మరియు పర్వత శ్రేణులలో వెతకండి. పర్వతాల వలయంతో నిండిన ఆ కఠినమైన పశ్చిమ దిశ అంతటా పూర్తిగా సంచరిస్తూ, వైదేహి (సీత) జాడను కనుగొనండి మరియు రావణుడి నివాస స్థానాన్ని గుర్తించండి. పశ్చిమ అస్తమయ పర్వతానికి (అస్త పర్వతానికి) చేరుకుని, సరిగ్గా ఒక పూర్తి నెల కాలం ముగిసే సమయానికి తిరిగి రండి. ఒక నెల గడువును దాటి మీరు ఎంతమాత్రం వెలుపల ఉండకూడదు. అలా చేసిన ఎవరైనా సరే నా ఆజ్ఞ ప్రకారం శిరచ్ఛేదం చేయబడతారు! పరాక్రమవంతులైన నా మామగారు మీతో పాటే ఈ దండయాత్రలో నడుస్తారు." “నా ఆజ్ఞలను అమలు చేసే సేవకులుగా మీరందరూ అతని ఆదేశాలను అక్షరాలా పాటించాలి. మహాబాహువుడు, అమిత పరాక్రమవంతుడైన నా ఈ మామగారు నాకు అత్యంత పూజనీయులైన పెద్దలు. మీ మీ విధులను నిర్వర్తించడంలో మీరందరూ మహా ధైర్యశాలురు, సమర్థులు. అయినప్పటికీ, అతనిని మీ అంతిమ అధికారిగా (నాయకుడిగా) భావించి, పశ్చిమ దిశ అంతటా నిశితంగా వెతకండి. అపరిమిత తేజస్సు కలిగిన ఈ రాజు (రాముని) భార్య జాడ లభిస్తే, మన ఆశయం సిద్ధించినట్లే, తద్వారా మనకు జరిగిన ఆ కొండంత సహాయానికి మనం కృతజ్ఞత తీర్చుకున్న వాళ్లమవుతాము.”  “ఇవే కాకుండా, దేశ కాల పరిస్థితులను మరియు లక్ష్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని, ఈ కార్యం సిద్ధించడానికి ఇంకా ఏమేమి శ్రేయస్కరమని మీరు భావిస్తారో వాటన్నింటినీ మీరందరూ కలిసి నిశితంగా ఆలోచించి నిర్ణయించుకోండి." సుగ్రీవుని ఆజ్ఞలను అత్యంత ఏకాగ్రతతో ఆలకించిన తర్వాత, సుషేణుని నాయకత్వంలోని ఆ వానర యోధులందరూ ఆ వానరరాజు వద్ద అధికారికంగా సెలవు తీసుకుని, వరుణుడి రక్షణలో ఉన్న ఆ పశ్చిమ దిశ వైపు వేగంగా ప్రయాణమయ్యారు.
43	తతః సన్దిశ్య సుగ్రీవః శ్వశురం పశ్చిమాం దిశమ్ | వీరం శతబలిం నామ వానరం వానరర్షభః || ౧|| ఉవాచ రాజా మన్త్రజ్ఞః సర్వవానరసంమతమ్ | వాక్యమాత్మహితం చైవ రామస్య చ హితం తథా || ౨|| వృతః శతసహస్రేణ త్వద్విధానాం వనౌకసామ్ | వైవస్వత సుతైః సార్ధం ప్రతిష్ఠస్వ స్వమన్త్రిభిః || ౩|| దిశం హ్యుదీచీం విక్రాన్తాం హిమశైలావతంసకామ్ | సర్వతః పరిమార్గధ్వం రామపత్నీమనిన్దితామ్ || ౪|| అస్మిన్కార్యే వినివృత్తే కృతే దాశరథేః ప్రియే | ఋణాన్ముక్తా భవిష్యామః కృతార్థార్థవిదాం వరాః || ౫|| కృతం హి ప్రియమస్మాకం రాఘవేణ మహాత్మనా | తస్య చేత్ప్రతికారోఽస్తి సఫలం జీవితం భవేత్ || ౬|| ఏతాం బుద్ధిం సమాస్థాయ దృశ్యతే జానకీ యథా | తథా భవద్భిః కర్తవ్యమస్మత్ప్రియహితైషిభిః || ౭|| అయం హి సర్వభూతానాం మాన్యస్తు నరసత్తమః | అస్మాసు చాగతప్రీతీ రామః పరపురఞ్జయః || ౮|| ఇమాని వనదుర్గాణి నద్యః శైలాన్తరాణి చ | భవన్తః పరిమార్గంస్తు బుద్ధివిక్రమసమ్పదా || ౯|| సర్వమేతద్విచేతవ్యం యన్మయా పరికీర్తితమ్ | యదన్యదపి నోక్తం చ తత్రాపి క్రియతాం మతిః || ౧౦|| తతః కృతం దాశరథేర్మహత్ప్రియం మహత్తరం చాపి తతో మమ ప్రియమ్ | కృతం భవిష్యత్యనిలానలోపమా విదేహజా దర్శనజేన కర్మణా || ౧౧|| తతః కృతార్థాః సహితాః సబాన్ధవా మయార్చితాః సర్వగుణైర్మనోరమైః | చరిష్యథోర్వీం ప్రతిశాన్తశత్రవః సహప్రియా భూతధరాః ప్లవఙ్గమాః || ౧౨||	12	1048
ఆ విధంగా తన మామగారికి పశ్చిమ దిశను అప్పగించిన తర్వాత, వానరరాజు, ఆలోచనా విధానంలో నిపుణుడైన సుగ్రీవుడు—వానరులందరి చేత ఎంతో గౌరవించబడే శతవలి అనే ఒక వీర వానర సేనాధిపతిని పిలిపించాడు. అతడు తన శ్రేయస్సుకు, మరియు రాముని సంక్షేమానికి పూర్తిగా అనుగుణంగా ఉన్న ఈ మాటలు పలికాడు:  "నీలాంటి పరాక్రమము కలిగి, వేగంగా దూసుకుపోయే లక్షలాది వనవాస వానరుల సైన్యంతో కూడి, యముని (వైవస్వతుని) పుత్రులను, మరియు నీ స్వంత మంత్రులను వెంటబెట్టుకుని వెంటనే బయలుదేరు. మంచుతో కప్పబడిన హిమాలయ పర్వతాలతో (హిమశైలంతో) కూడిన ఆ భయంకరమైన ఉత్తర దిశపై సంపూర్ణ అధికారాన్ని సాధించు, మరియు నిందారహితురాలైన రాముని భార్య కోసం అన్ని వైపులా వెతుకు. ఈ మిషన్ విజయవంతంగా పూర్తయి, ఆ దశరథ నందనుడైన రాముని కోరికలు నెరవేరినప్పుడు—పరమ సత్యాన్ని తెలిసిన వారిలో శ్రేష్ఠులమైన మనం, మన ఋణం నుండి పూర్తిగా విముక్తులమవుతాము."  “గతంలో మహాత్ముడైన ఆ రఘువంశ తిలకుడు (రాముడు) మనకు కొండంత సహాయం చేశాడు. ఆ సహాయానికి గనుక మనం సరైన రీతిలో బదులు తీర్చుకోగలిగితే, మన జీవితాలు నిజంగా ధన్యమవుతాయి. ఈ నిశ్చయానికి దృఢంగా కట్టుబడి, మా శ్రేయస్సును, సంతోషాన్ని కోరే మీరందరూ—జానకి (సీత) జాడ లభించేలా ప్రవర్తించాలి. ఎందుకంటే శత్రు నగరాలను జయించే ఈ రాముడు పురుషశ్రేష్ఠుడు, సమస్త ప్రాణుల చేత పూజించబడటానికి అర్హుడు, మరియు అతడు మనపై అమితమైన ఆప్యాయతను, నమ్మకాన్ని ఉంచాడు. మీ బుద్ధి కుశలతను, పరాక్రమ సంపదనంతటినీ పూర్తిగా ఉపయోగించి, ఆ కఠినమైన అరణ్య ప్రాంతాలు, నదులు, మరియు లోతైన పర్వత లోయలన్నింటినీ అత్యంత నిశితంగా వెతకండి.”  “నా చేత స్పష్టంగా వివరించబడిన ప్రదేశాలన్నింటినీ వెతకాలి. అంతేకాకుండా, నా చేత ఏ ప్రదేశాలైతే చెప్పకుండా విడిచిపెట్టబడ్డాయో—మీ స్వంత పదునైన తెలివితేటలను ఉపయోగించి ఆ చోట్లలో కూడా వెతకండి. ఓ వాయు, అగ్నివేగాలతో సమానమైన వానరులారా! విదేహ మహారాజు కుమార్తె అయిన సీతను కనుగొనే ఆ ఒక్క కార్యం ద్వారా, దశరథ పుత్రునికి కొండంత సహాయం జరుగుతుంది, మరియు అంతకంటే మిన్నయైన సహాయం నాకు చేసినట్లవుతుంది. ఆ తర్వాత, మీ కార్యం సిద్ధించిన వెంటనే, నేను మిమ్మల్ని రకరకాల అద్భుతమైన బహుమతులతో ఎంతో ఘనంగా గౌరవిస్తాను. ఎలాంటి శత్రువులు లేకుండా, మీ బంధుమిత్రులు, ప్రాణప్రియలైన భార్యలతో కలిసి మీరు ఈ సమస్త భూమండలమంతా అత్యున్నతమైన సంతోషాన్ని, భోగాలను అనుభవిస్తూ స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తారు!"

ఇత్యార్షే శ్రీ మూల రామాయణే కిష్కింధాకాండే చతుర్దశ: భాగ: