అరణ్యకాండము - భాగము - 6

 

అరణ్యకాండము - భాగము - 6

 

ఈ కాండములో సర్గ సంఖ్య	శ్లోకములు	శ్లోకముల సంఖ్య	ఈ కాండములో స్వీకరించిన మొత్తము శ్లోకములు
25	అవష్టబ్ధధనుం రామం క్రుద్ధం చ రిపుఘాతినమ్ | దదర్శాశ్రమమాగమ్య ఖరః సహ పురఃసరైః || ౧|| తం దృష్ట్వా సగుణం చాపముద్యమ్య ఖరనిఃస్వనమ్ | రామస్యాభిముఖం సూతం చోద్యతామ్ ఇత్యచోదయత్ || ౨|| స ఖరస్యాజ్ఞయా సూతస్తురగాన్సమచోదయత్ | యత్ర రామో మహాబాహురేకో ధున్వన్ధనుః స్థితః || ౩|| తం తు నిష్పతితం దృష్ట్వా సర్వే తే రజనీచరాః | నర్దమానా మహానాదం సచివాః పర్యవారయన్ || ౪|| తే రామే శరవర్షాణి వ్యసృజన్రక్షసాం గుణాః | శైలేన్ద్రమివ ధారాభిర్వర్షమాణా మహాధనాః ||౫ || స తైః పరివృతో ఘోరై రాఘవో రక్షసాం గణైః | తిథిష్వివ మహాదేవో వృతః పారిషదాం గణైః || ౬|| తాని ముక్తాని శస్త్రాణి యాతుధానైః స రాఘవః | ప్రతిజగ్రాహ విశిఖైర్నద్యోఘానివ సాగరః || ౭|| స తైః ప్రహరణైర్ఘోరైర్భిన్నగాత్రో న వివ్యథే | రామః ప్రదీప్తైర్బహుభిర్వజ్రైరివ మహాచలః || ౮|| స విద్ధః క్షతజాదిగ్ధః సర్వగాత్రేషు రాఘవః | బభూవ రామః సన్ధ్యాభ్రైర్దివాకర ఇవావృతః ||౯ || విషేదుర్దేవగన్ధర్వాః సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః | ఏకం సహస్త్రైర్బహుభిస్తదా దృష్ట్వా సమావృతమ్ || ౧౦|| తతో రామః సుసఙ్క్రుద్ధో మణ్డలీకృతకార్ముకః | ససర్జ నిశితాన్బాణాఞ్శతశోఽథ సహస్రశః ||౧౧ || దురావారాన్దుర్విషహాన్కాలపాశోపమాన్రణే | ముమోచ లీలయా రామః కఙ్కపత్రానజిహ్మగాన్ ||౧౨ || తే శరాః శత్రుసైన్యేషు ముక్తా రామేణ లీలయా | ఆదదూ రక్షసాం ప్రాణాన్పాశాః కాలకృతా ఇవ ||౧౩ || తాన్సర్వాన్పునరాదాయ సమాశ్వాస్య చ దూషణః | అభ్యధావత కాకుత్స్థం క్రుద్ధో రుద్రమివాన్తకః || ౧౪ || నివృత్తాస్తు పునః సర్వే దూషణాశ్రయనిర్భయాః | రామమేవాభ్యధావన్త సాలతాలశిలాయుధాః || ౧౫|| తద్బభూవాద్భుతం యుద్ధం తుములం రోమహర్షణమ్ | రామస్యాస్య మహాఘోరం పునస్తేషాం చ రక్షసామ్ || ౧౬||	16	294
అప్పుడు క్రోధావిష్టులైన ఆ నిశాచరులందరూ, భయంకరమైన విల్లును చేతబూని అజేయుడిగా నిలిచిన ఆ శ్రీరామునిపై రకరకాల ఆయుధాల వర్షాన్ని నిరంతరాయంగా కురిపించారు. ఆ యుద్ధంలో రాముడు బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన, ఎవరూ అడ్డుకోలేని, భరించశక్యం కాని డేగ ఈకల బాణాలను ఎంతో లీలాపూర్వకంగా ప్రయోగించాడు. అవి చూడటానికి సాక్షాత్తు ఆ యమధర్మరాజు యొక్క దూతల వలె ఉన్నాయి.  రాముని వింటినారి అనే మేఘం నుండి దూసుకువచ్చిన ఆ బాణాలతో, ఆయన బంగారు జీనులు కలిగిన గుఱ్ఱాలను, అవి కట్టబడిన రథాలను మరియు వాటి సారథులను (తోలేవారిని) ముక్కలు ముక్కలుగా నరికివేసి, నేలకూల్చాడు. అదేవిధంగా, ఆయన ఏనుగులను వాటిపై ఉన్న మావటివాళ్లతో సహా, గుఱ్ఱాలను వాటిపై ఉన్న రౌతులతో సహా చీల్చివేశాడు. ఆపై ఆ యుద్ధంలో కాలస్వరూపుడైన యమధర్మరాజు యొక్క నివాసానికి (యమలోకానికి) పంపుతూ కాలబలాన్ని (కాల్బలాన్ని / పదాతిదళాన్ని) రాముడు పూర్తిగా తుడిచిపెట్టాడు.
26	తతః సేనాపతిః క్రుద్ధో దూషణః శత్రుదూషణః | జగ్రాహ గిరిశృఙ్గాభం పరిఘం రోమహర్షణమ్ ||౧ || వేష్టితం కాఞ్చనైః పట్టైర్దేవసైన్యాభిమర్దనమ్ | ఆయసైః శఙ్కుభిస్తీక్ష్ణైః కీర్ణం పరవసోక్షితామ్ ||౨ || వజ్రాశనిసమస్పర్శం పరగోపురదారణమ్ | తం మహోరగసఙ్కాశం ప్రగృహ్య పరిఘం రణే | దూషణోఽభ్యపతద్రామం క్రూరకర్మా నిశాచరః ||౩ || తస్యాభిపతమానస్య దూషణస్య స రాఘవః | ద్వాభ్యాం శరాభ్యాం చిచ్ఛేద సహస్తాభరణౌ భుజౌ || ౪|| భ్రష్టస్తస్య మహాకాయః పపాత రణమూర్ధని | పరిఘశ్ఛిన్నహస్తస్య శక్రధ్వజ ఇవాగ్రతః || ౫|| స కరాభ్యాం వికీర్ణాభ్యాం పపాత భువి దూషణః | విషాణాభ్యాం విశీర్ణాభ్యాం మనస్వీవ మహాగజః || ౬|| తైర్భిన్నవర్మాభరణాశ్ఛిన్నభిన్నశరాసనాః | నిపేతుః శోణితాదిగ్ధా ధరణ్యాం రజనీచరాః || ౭|| తతస్తు తద్భీమబలం మహాహవే సమీక్ష్య రామేణ హతం బలీయసా | రథేన రామం మహతా ఖరస్తతః సమాససాదేన్ద్ర ఇవోద్యతాశనిః || ౮||	8	302
శ్రీరాముడు దూషణుడి నాయకత్వంలోని పద్నాలుగు వేల మంది రాక్షసులను పూర్తిగా తుడిచిపెట్టాడు. మొదటగా ముందువరుసలో ఉన్న రాక్షస వీరులు సంహరించబడ్డారు, ఆపై దూషణుడు రణరంగంలో మట్టికరిచాడు. దూషణుడి పతనాన్ని తెలుసుకున్న వెంటనే పన్నెండు మంది ఇతర సేనాధిపతులు రాముని వైపు దూసుకువచ్చారు (కానీ వారు కూడా హతమయ్యారు). ఇప్పుడు జనస్థానంలోని ఆ రాక్షస సేనలో కేవలం ఇద్దరు అధిపతులు మాత్రమే మిగిలారు—వారే ఖరుడు మరియు త్రిశిరుడు.

 

ఇత్యార్షే శ్రీ మూల రామాయణే అరణ్యకాండే షష్ఠ: భాగ: