అయోధ్యాకాండము - భాగము - 3

అయోధ్యాకాండము - భాగము - 3

ఈ కాండములో సర్గ సంఖ్య	శ్లోకములు	శ్లోకముల సంఖ్య	ఈ కాండములో స్వీకరించిన మొత్తము శ్లోకములు
6	ఏకయామావశిష్టాయాం రాత్ర్యాం ప్రతివిబుధ్య సః | అలఙ్కారవిధిం కృత్స్నం కారయామాస వేశ్మనః || ౧|| తత్ర శృణ్వన్సుఖా వాచః సూతమాగధబన్దినామ్ | పూర్వాం సన్ధ్యాముపాసీనో జజాప యతమానసః || ౨|| తేషాం పుణ్యాహఘోషోఽథ గమ్భీరమధురస్తదా | అయోధ్యాం పూరయామాస తూర్యఘోషానునాదితః || ౩|| కృతోపవాసం తు తదా వైదేహ్యా సహ రాఘవమ్ | అయోధ్యా నిలయః శ్రుత్వా సర్వః ప్రముదితో జనః || ౪|| తతః పౌరజనః సర్వః శ్రుత్వా రామాభిషేచనమ్ | ప్రభాతాం రజనీం దృష్ట్వా చక్రే శోభాం పరాం పునః || ౫|| సితాభ్రశిఖరాభేషు దేవతాయతనేషు చ | చతుష్పథేషు రథ్యాసు చైత్యేష్వట్టాలకేషు చ || ౬|| నానాపణ్యసమృద్ధేషు వణిజామాపణేషు చ | కుటుమ్బినాం సమృద్ధేషు శ్రీమత్సు భవనేషు చ || ౭|| సభాసు చైవ సర్వాసు వృక్షేష్వాలక్షితేషు చ | ధ్వజాః సముచ్ఛ్రితాశ్చిత్రాః పతాకాశ్చాభవంస్తదా || ౮|| నటనర్తకసఙ్ఘానాం గాయకానాం చ గాయతామ్ | మనఃకర్ణసుఖా వాచః శుశ్రువుశ్చ తతస్తతః || ౯|| రామాభిషేకయుక్తాశ్చ కథాశ్చక్రుర్మిథో జనాః | రామాభిషేకే సమ్ప్రాప్తే చత్వరేషు గృహేషు చ || ౧౦|| బాలా అపి క్రీడమానా గృహద్వారేషు సఙ్ఘశః | రామాభిషేకసంయుక్తాశ్చక్రురేవ మిథః కథాః || ౧౧|| కృతపుష్పోపహారశ్చ ధూపగన్ధాధివాసితః | రాజమార్గః కృతః శ్రీమాన్పౌరై రామాభిషేచనే || ౧౨|| ప్రకాశీకరణార్థం చ నిశాగమనశఙ్కయా | దీపవృక్షాంస్తథా చక్రురను రథ్యాసు సర్వశః || ౧౩|| అలఙ్కారం పురస్యైవం కృత్వా తత్పురవాసినః | ఆకాఙ్క్షమాణా రామస్య యౌవరాజ్యాభిషేచనమ్ || ౧౪|| సమేత్య సఙ్ఘశః సర్వే చత్వరేషు సభాసు చ | కథయన్తో మిథస్తత్ర ప్రశశంసుర్జనాధిపమ్ || ౧౫|| అహో మహాత్మా రాజాయమిక్ష్వాకుకులనన్దనః | జ్ఞాత్వా యో వృద్ధమాత్మానం రామం రాజ్యేఽహ్బిషేక్ష్యతి || ౧౬|| సర్వే హ్యనుగృహీతాః స్మ యన్నో రామో మహీపతిః | చిరాయ భవితా గోప్తా దృష్టలోకపరావరః || ౧౭|| అనుద్ధతమనా విద్వాన్ధర్మాత్మా భ్రాతృవత్సలః | యథా చ భ్రాతృషు స్నిగ్ధస్తథాస్మాస్వపి రాఘవః || ౧౮|| చిరం జీవతు ధర్మాత్మా రాజా దశరథోఽనఘః | యత్ప్రసాదేనాభిషిక్తం రామం ద్రక్ష్యామహే వయమ్ || ౧౯|| ఏవంవిధం కథయతాం పౌరాణాం శుశ్రువుస్తదా | దిగ్భ్యోఽపి శ్రుతవృత్తాన్తాః ప్రాప్తా జానపదా జనాః || ౨౦|| తే తు దిగ్భ్యః పురీం ప్రాప్తా ద్రష్టుం రామాభిషేచనమ్ | రామస్య పూరయామాసుః పురీం జానపదా జనాః || ౨౧|| జనౌఘైస్తైర్విసర్పద్భిః శుశ్రువే తత్ర నిస్వనః | పర్వసూదీర్ణవేగస్య సాగరస్యేవ నిస్వనః || ౨౨|| తతస్తదిన్ద్రక్షయసంనిభం పురం దిదృక్షుభిర్జానపదైరుపాగతైః | సమన్తతః సస్వనమాకులం బభౌ సముద్రయాదోభిరివార్ణవోదకమ్ || ౨౩||	23	116
ఉదయాన్నే నిద్రలేచిన రాముడు, తన భవన అలంకరణ అంతటినీ వైభవంగా జరిపించాడు. అక్కడ, సూతులు (వంశావళిని కీర్తించేవారు), మాగధులు (స్తోత్రపాఠకులు), బందీలు (భట్టురాజులు) పాడే ఆహ్లాదకరమైన స్తుతులను ఆలకిస్తూ, నిశ్చలమైన మనస్సుతో తన ఉదయకాల సంధ్యావందనాన్ని ఆచరించి, పవిత్ర మంత్రాలను జపించాడు. ఆ తర్వాత, వాయిద్యాల మోతలతో మారుమోగుతూ, ప్రజలు పలికే పుణ్యాహవాచన (శుభదిన) మంగళధ్వనులు అయోధ్య అంతటా ప్రతిధ్వనించాయి. రఘువంశీయుడైన రాముడు, సీతాదేవితో కలిసి ఆ రాత్రి కఠినమైన ఉపవాసం ఉన్నాడనే వార్త విని, అయోధ్యలో నివసించే పౌరులందరూ అమితానందాన్ని పొందారు. ఆపై, రాముని పట్టాభిషేకం గురించి విన్న పౌరులు, రాత్రి గడచి తెల్లవారడం చూసి, నగరాన్ని మళ్లీ అత్యంత సుందరంగా అలంకరించడం ప్రారంభించారు. తెల్లటి మేఘాల శిఖరాలను పోలి ఉన్న దేవాలయాల గోపురాల పైన, కూడళ్లలో, వీధులలో, చైత్యాల (పవిత్ర వృక్షాల) వద్ద, కావలి కోటల (బురుజుల) పైన, రకరకాల వస్తువులతో నిండిన వర్తకుల విపణులలో (సంతలలో), గృహస్థుల సంపన్నమైన, వైభవోపేతమైన భవనాలలో, అన్ని ప్రజా సభాభవనాలలో మరియు అన్ని ముఖ్యమైన వృక్షాలపై రంగురంగుల జెండాలు, పతాకాలు ఎత్తైన ప్రదేశాలలో ఎగురవేయబడ్డాయి.  అన్ని దిక్కుల నుండి నటులు, నృత్య బృందాలు, గాయకుల స్వరాలు వినవచ్చాయి, మనస్సుకూ, చెవికీ ఎంతో హాయినిచ్చే సంగీతాన్ని కురిపించాయి. రాముని పట్టాభిషేక సమయం ఆసన్నమవడంతో, ప్రజలు ప్రాంగణాలలో, చతుష్పథాలలో (కూడళ్లలో), ఇళ్లలో గుమిగూడి కేవలం రాముని పట్టాభిషేకానికి సంబంధించిన విషయాల గురించే మాట్లాడుకోసాగారు. చివరకు తమ ఇళ్ల గుమ్మాల వద్ద గుంపులుగా ఆడుకునే చిన్నపిల్లలు సైతం రాముని పట్టాభిషేకం గురించే పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు. రాముని పట్టాభిషేక మహోత్సవం కోసం, పౌరులు రాజమార్గాన్ని తాజా పూల నైవేద్యాలతో (జల్లులతో) అలంకరించి, సుగంధ ధూపాలను వెలిగించి, ఆ మార్గాన్ని సువాసనలతో నిండిన ఒక అద్భుతమైన మార్గంగా మార్చారు. రాత్రి రాకను ఊహించి, నగరం నిరంతరం దేదీప్యమానంగా వెలగడం కోసం, వారు వీధుల పొడవునా ప్రతిచోటా దీపవృక్షాల (కృత్రిమ దీపస్తంభాల) వరుసలను కూడా ఏర్పాటు చేశారు. రాజధానిని ఈ విధంగా ఘనంగా అలంకరించిన పౌరులు, రాముడు యువరాజుగా పట్టాభిషిక్తుడు కావడాన్ని ఎంతో ఆత్రుతతో ఎదురుచూస్తూ, ప్రజా కూడళ్లలో, సభాభవనాలలో గుంపులు గుంపులుగా చేరి, రాజును తమలో తాము ఇలా ప్రశంసించుకోసాగారు. "ఓహో, ఇక్ష్వాకు వంశానికి ఆనందాన్ని చేకూర్చే ఈ దశరథ మహారాజు ఎంతటి మహాత్ముడు! తనకు వృద్ధాప్యం వచ్చిందని గ్రహించి, రాముడిని రాజ్య పాలకుడిగా అభిషేకించబోతున్నాడు. మనమందరం నిజంగా ఎంతో ధన్యులం, భాగ్యవంతులం; ఎందుకంటే లోకంలోని ఉత్తమ, నికృష్ట మార్గాలన్నింటినీ చక్కగా తెలిసిన రాముడు చాలా కాలం పాటు మనకు రక్షకుడు కాబోతున్నాడు. ఈ రఘువంశీయుడు గర్వం లేనివాడు, గొప్ప విద్వాంసుడు, ధర్మాత్ముడు మరియు తన సోదరులపై అమితమైన అనురాగం గలవాడు. అతను తన సోదరులను ఎంతగా ప్రేమిస్తాడో, తన ప్రజలమైన మనల్ని కూడా అదే విధంగా ప్రేమిస్తాడు. ధర్మాత్ముడు, పాపరహితుడైన దశరథ మహారాజు చిరంజీవిగా వర్ధిల్లుగాక! ఆయన అనుగ్రహం వల్లే మనం రాముని భవ్య పట్టాభిషేకాన్ని కళ్లారా చూడబోతున్నాం." పౌరులు ఈ విధంగా మాట్లాడుకుంటుండగా, తమ తమ ప్రాంతాలలో ఈ వార్త విన్న గ్రామీణ జనపదాల (పల్లెటూళ్ల) ప్రజలు అక్కడికి చేరుకున్నారు. రాముని పట్టాభిషేకాన్ని వీక్షించేందుకు అన్ని దిక్కుల నుండి రాజధాని నగరానికి తరలివచ్చిన ఆ పల్లె ప్రజలతో నగరం కిక్కిరిసిపోయింది. నగరం గుండా ప్రవహిస్తున్న ఆ ఉప్పెనలాంటి జనం నుండి వచ్చిన కోలాహలం, పౌర్ణమి (పర్వదినం) నాడు సముద్రం చేసే భీకర గర్జనలా ధ్వనించింది. తత్ఫలితంగా, ఇంద్రుని నివాసాన్ని పోలి ఉన్న ఆ అయోధ్యా నగరం, ఆ ఘట్టాన్ని చూడాలనే తపనతో తరలివచ్చిన గ్రామీణ ప్రజల రాకతో, ఉవ్వెత్తున ఎగసిపడే జలచరాలతో నిండిన సముద్ర జలాల వలె, అన్ని వైపులా భారీ శబ్దాలతో, జనసమ్మర్దంతో నిండిపోయింది.
7	సిక్తరాజపథాం కృత్స్నాం ప్రకీర్ణకమలోత్పలామ్ । అయోధ్యాం కైకేయీ తస్మాత్ప్రాసాదాదన్వవైక్షత ॥౧|| పతాకాభిర్వరార్హాభిర్ధ్వజైశ్చ సమలఙ్కృతామ్ | సిక్తాం చన్దనతోయైశ్చ శిరఃస్నాతజనైర్వృతామ్ ||౨ || అవిదూరే స్థితాం దృష్ట్వా ధాత్రీం పప్రచ్ఛ కైకేయి | ఉత్తమేనాభిసంయుక్తా హర్షేణార్థపరా సతీ ||౩ || రామమాతా ధనం కిం ను జనేభ్యః సమ్ప్రయచ్ఛతి | అతిమాత్రం ప్రహర్షోఽయం కిం జనస్య చ శంస మే | కారయిష్యతి కిం వాపి సమ్ప్రహృష్టో మహీపతిః || ౪|| విదీర్యమాణా హర్షేణ ధాత్రీ పరమయా ముదా | ఆచచక్షేఽథ కైకేయ్యై భూయసీం రాఘవే శ్రియమ్ ||౫ || శ్వః పుష్యేణ జితక్రోధం యౌవరాజ్యేన రాఘవమ్ | రాజా దశరథో రామమభిషేచయితానఘమ్ || ౬|| ధాత్ర్యాస్తు వచనం శ్రుత్వా కైకేయీ క్షిప్రమమర్షితా | కైలాస శిఖరాకారాత్ప్రాసాదాదవరోహత || ౭|| అవముచ్య వరార్హాణి శుభాన్యాభరణాని చ । క్రోధాగారం గతా దేవీ విశాలాక్షీ మదోత్కటా ॥౮ || అసంవృతామాస్తరణేన మేదినీం తదాధిశిశ్యే పతితేవ కిన్నరీ | నరేన్ద్రపత్నీ విమనా బభూవ సా తమోవృతా ద్యౌరివ మగ్నతారకా ||౯ ||	9	125
తన భవనపు పైకప్పు (మేడమిద్దె) నుండి కైకేయి అయోధ్యా నగరాన్నంతటినీ నిశితంగా వీక్షించింది. ఆ నగర రాజమార్గాలు తాజా జలాలతో శుద్ధి చేయబడి, పూర్తిగా వికసించిన పద్మాలు, కలువ పూలతో అలంకరించబడి, అత్యంత విలువైన పతాకాలు, జెండాలతో సుందరంగా శోభిల్లుతున్నాయి. చందన జలాల ప్రోక్షణతో ఆ మార్గాలన్నీ సువాసనలు వెదజల్లుతున్నాయి, మంగళకరమైన పవిత్ర స్నానాలు ఆచరించిన పౌరులతో ఆ ప్రదేశమంతా కిక్కిరిసిపోయి ఉంది. అక్కడే దగ్గరలో నిలబడి ఉన్న కౌసల్య దాసిని చూసి కైకేయి ఇలా ప్రశ్నించింది: "రాముని తల్లి (కౌసల్య) ప్రజలకు ఇంత అమితంగా ధనాన్ని ఎందుకు పంపిణీ చేస్తోంది? పౌరులలో కనిపిస్తున్న ఈ అసాధారణ ఆనందోత్సాహాలకు కారణం ఏమిటి? అమితానందంలో ఉన్న మహారాజు ఏ గొప్ప మహోత్సవాన్ని జరపబోతున్నాడు?" అత్యంత సంతోషంతో, పరమానంద భరితురాలైన కౌసల్య దాసి, రామునికి త్వరలో కలగబోయే అపారమైన అదృష్టాన్ని గురించి కైకేయికి ఇలా ప్రకటించింది.  "రేపు, అత్యంత పవిత్రమైన పుష్యమి నక్షత్ర యుక్త కాలమున, పాపరహితుడైన దశరథ మహారాజు—తన క్రోధాన్ని పూర్తిగా జయించినవాడైన శ్రీరాముడిని—రాజ్యానికి యువరాజుగా అభిషేకించబోతున్నాడు." అయితే, ఆ దాసి మాటలు విన్న మరుక్షణమే కైకేయి హృదయం అకస్మాత్తుగా తీవ్రమైన ఆగ్రహంతో నిండిపోయింది. కైలాస పర్వత శిఖరాన్ని పోలి ఉన్న తన భవనం నుండి ఆమె వెంటనే కిందికి దిగింది. అమితమైన గర్వంతో, కోపంతో ఊగిపోతూ, విశాలమైన నేత్రాలు కలిగిన ఆ రాణి తన ఒంటిపై ఉన్న అత్యంత విలువైన, అందమైన ఆభరణాలన్నింటినీ విసిరివేసి, క్రోధాగృహములోకి (కోపగృహములోకి) ప్రవేశించింది. తీవ్ర విచారంలో మునిగిపోయిన ఆ రాజమహిషి, ఎటువంటి తివాచీలు గానీ, పరుపులు గానీ లేని ఉత్త నేలపై నేరుగా పడుకుంది. ఆ సమయంలో ఆమె ఆకాశం నుండి నేలకు రాలిన దేవకన్య (కిన్నెరసాని) వలె కనిపించింది. తన నక్షత్రాలన్నీ పూర్తిగా కనుమరుగై, దట్టమైన చీకట్లలో మునిగిపోయిన రాత్రి ఆకాశం వలె ఆమె నిశ్చేష్టురాలై, తీవ్ర నిరాశతో నిండిపోయింది.

ఇత్యార్షే శ్రీ మూల రామాయణే అయోధ్యాకాండే తృతీయ: భాగ: