సుందరకాండము - భాగము – 2

 సుందరకాండము - భాగము – 2

 

ఈ కాండములో సర్గ సంఖ్య	శ్లోకములు	శ్లోకముల సంఖ్య	ఈ కాండములో స్వీకరించిన మొత్తము శ్లోకములు
2	స సాగరమనాధృష్యమతిక్రమ్య మహాబలః | త్రికూటశిఖరే లఙ్కాం స్థితాం స్వస్థో దదర్శ హ || ౧|| తతః పాదపముక్తేన పుష్పవర్షేణ వీర్యవాన్ | అభివృష్టః స్థితస్తత్ర బభౌ పుష్పమయో యథా || ౨|| యోజనానాం శతం శ్రీమాంస్తీర్త్వాప్యుత్తమవిక్రమః | అనిశ్వసన్కపిస్తత్ర న గ్లానిమధిగచ్ఛతి || ౩|| శతాన్యహం యోజనానాం క్రమేయం సుబహూన్యపి | కిం పునః సాగరస్యాన్తం సఙ్ఖ్యాతం శతయోజనమ్ || ౪|| గిరిమూర్ధ్ని స్థితాం లఙ్కాం పాణ్డురైర్భవనైః శుభైః | దదర్శ స కపిః శ్రీమాన్పురమాకాశగం యథా || ౫|| పాలితాం రాక్షసేన్ద్రేణ నిర్మితాం విశ్వకర్మణా | ప్లవమానామివాకాశే దదర్శ హనుమాన్పురీమ్ || ౬|| సమ్పూర్ణాం రాక్షసైర్ఘోరైర్నాగైర్భోగవతీమ్ ఇవ | అచిన్త్యాం సుకృతాం స్పష్టాం కుబేరాధ్యుషితాం పురా || ౭|| దంష్ట్రిభిర్బహుభిః శూరైః శూలపట్టిశపాణిభిః | రక్షితాం రాక్షసైర్ఘోరైర్గుహామాశీవిషైరపి || ౮|| వప్రప్రాకారజఘనాం విపులామ్బునవామ్బరామ్ | శతఘ్నీశూలకేశాన్తామట్టాలకవతంసకామ్ || ౯|| ద్వారముత్తరమాసాద్య చిన్తయామాస వానరః | కైలాసశిఖరప్రఖ్యమాలిఖన్తమివామ్బరమ్ | ధ్రియమాణమివాకాశముచ్ఛ్రితైర్భవనోత్తమైః || ౧౦|| తస్యాశ్చ మహతీం గుప్తిం సాగరం చ నిరీక్ష్య సః | రావణం చ రిపుం ఘోరం చిన్తయామాస వానరః || ౧౧|| మయి దృష్టే తు రక్షోభీ రామస్య విదితాత్మనః | భవేద్వ్యర్థమిదం కార్యం రావణానర్థమిచ్ఛతః || ౧౨|| న హి శక్యం క్వ చిత్స్థాతుమవిజ్ఞాతేన రాక్షసైః | అపి రాక్షసరూపేణ కిముతాన్యేన కేన చిత్ || ౧౩|| వాయురప్యత్ర నాజ్ఞాతశ్ చరేదితి మతిర్మమ | న హ్యస్త్యవిదితం కిం చిద్రాక్షసానాం బలీయసామ్ || ౧౪|| ఇహాహం యది తిష్ఠామి స్వేన రూపేణ సంవృతః | వినాశముపయాస్యామి భర్తురర్థశ్చ హీయతే || ౧౫|| తదహం స్వేన రూపేణ రజన్యాం హ్రస్వతాం గతః | లఙ్కామభిపతిష్యామి రాఘవస్యార్థసిద్ధయే || ౧౬|| ఇతి సఞ్చిన్త్య హనుమాన్సూర్యస్యాస్తమయం కపిః | ఆచకాఙ్క్షే తదా వీరా వైదేహ్యా దర్శనోత్సుకః || ౧౭|| సూర్యే చాస్తం గతే రాత్రౌ దేహం సంక్షిప్య మారుతిః | పృషదంశకమాత్రః సన్బభూవాద్భుతదర్శనః || ౧౮ ||	18	67
శ్రీ హనుమంతుడు లంకను చేరుకుని, ఒక పర్వత శిఖరం పైనుండి ఆ అందమైన నగరాన్ని వీక్షిస్తాడు.  శ్రీహనుమంతుడు ఈ విధంగా ఆలోచించాడు: "నేను నా సాధారణ రూపంతో ఇక్కడే ఉంటే, నేను నశించిపోయే ప్రమాదం ఉంది. దానివల్ల నా ప్రభువు (శ్రీరాముని) కార్యం కూడా దెబ్బతింటుంది. అందుచేత, శ్రీరాముని కార్యసిద్ధి కొరకు నేను నా రూపంలో చిన్నవాడిగా మారి, రాత్రి వేళ లంకలో ప్రవేశిస్తాను."  ధైర్యశాలియైన శ్రీహనుమంతుడు ఈ విధంగా ఆలోచిస్తూ, సీతాదేవిని అన్వేషించాలనే ఆసక్తితో సూర్యుడు అస్తమించాలని కోరుకున్నాడు. సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాత, శ్రీహనుమంతుడు రాత్రి వేళ తన శరీరాన్ని ఒక పిల్లి పరిమాణంలోకి తగ్గించుకుని, చూడ ముచ్చటైన ఒక అద్భుత రూపంగా మారాడు.
4                                                                                                                                                                                             5	స లమ్బశిఖరే లమ్బే లమ్బతోయదసంనిభే | సత్త్వమాస్థాయ మేధావీ హనుమాన్మారుతాత్మజః || ౧|| నిశి లఙ్కాం మహాసత్త్వో వివేశ కపికుఞ్జరః | రమ్యకాననతోయాఢ్యాం పురీం రావణపాలితామ్ || ౨|| శారదామ్బుధరప్రఖ్యైర్భవనైరుపశోభితామ్ | సాగరోపమనిర్ఘోషాం సాగరానిలసేవితామ్ || ౩|| సుపుష్టబలసఙ్గుప్తాం యథైవ విటపావతీమ్ | చారుతోరణనిర్యూహాం పాణ్డురద్వారతోరణామ్ || ౪|| భుజగాచరితాం గుప్తాం శుభాం భోగవతీమ్ ఇవ | తాం సవిద్యుద్ఘనాకీర్ణాం జ్యోతిర్మార్గనిషేవితామ్ || ౫|| చణ్డమారుతనిర్హ్రాదాం యథేన్ద్రస్యామరావతీమ్ | శాతకుమ్భేన మహతా ప్రాకారేణాభిసంవృతామ్ || ౬|| కిఙ్కిణీజాలఘోషాభిః పతాకాభిరలఙ్కృతామ్ | ఆసాద్య సహసా హృష్టః ప్రాకారమభిపేదివాన్ || ౭|| విస్మయావిష్టహృదయః పురీమాలోక్య సర్వతః | జామ్బూనదమయైర్ద్వారైర్వైదూర్యకృతవేదికైః || ౮|| మణిస్ఫటిక ముక్తాభిర్మణికుట్టిమభూషితైః | తప్తహాటకనిర్యూహై రాజతామలపాణ్డురైః || ౯|| వైదూర్యతలసోపానైః స్ఫాటికాన్తరపాంసుభిః | చారుసఞ్జవనోపేతైః ఖమివోత్పతితైః శుభైః || ౧౦|| క్రౌఞ్చబర్హిణసఙ్ఘుష్టే రాజహంసనిషేవితైః | తూర్యాభరణనిర్ఘోషైః సర్వతః ప్రతినాదితామ్ || ౧౧|| వస్వోకసారాప్రతిమాం సమీక్ష్య నగరీం తతః | ఖమివోత్పతితాం లఙ్కాం జహర్ష హనుమాన్కపిః || ౧౨|| తాం సమీక్ష్య పురీం లఙ్కాం రాక్షసాధిపతేః శుభామ్ | అనుత్తమామృద్ధియుతాం చిన్తయామాస వీర్యవాన్ || ౧౩|| నేయమన్యేన నగరీ శక్యా ధర్షయితుం బలాత్ | రక్షితా రావణబలైరుద్యతాయుధధారిభిః || ౧౪|| కుముదాఙ్గదయోర్వాపి సుషేణస్య మహాకపేః | ప్రసిద్ధేయం భవేద్భూమిర్మైన్దద్వివిదయోరపి || ౧౫|| వివస్వతస్తనూజస్య హరేశ్చ కుశపర్వణః | ఋక్షస్య కేతుమాలస్య మమ చైవ గతిర్భవేత్ || ౧౬|| సమీక్ష్య తు మహాబాహో రాఘవస్య పరాక్రమమ్ | లక్ష్మణస్య చ విక్రాన్తమభవత్ప్రీతిమాన్కపిః || ౧౭|| తాం రత్నవసనోపేతాం కోష్ఠాగారావతంసకామ్ | యన్త్రాగారస్తనీమృద్ధాం ప్రమదామివ భూషితామ్ || ౧౮|| తాం నష్టతిమిరాం దీపైర్భాస్వరైశ్చ మహాగృహైః | నగరీం రాక్షసేన్ద్రస్య దదర్శ స మహాకపిః || ౧౯|| ప్రవిష్టః సత్త్వసమ్పన్నో నిశాయాం మారుతాత్మజః | స మహాపథమాస్థాయ ముక్తాపుష్పవిరాజితమ్ || ౨౦|| హసితోద్ఘుష్టనినదైస్తూర్యఘోష పురః సరైః | వజ్రాఙ్కుశనికాశైశ్చ వజ్రజాలవిభూషితైః | గృహమేధైః పురీ రమ్యా బభాసే ద్యౌరివామ్బుదైః || ౨౧|| ప్రజజ్వాల తదా లఙ్కా రక్షోగణగృహైః శుభైః | సితాభ్రసదృశైశ్చిత్రైః పద్మస్వస్తికసంస్థితైః | వర్ధమానగృహైశ్చాపి సర్వతః సువిభాషితైః || ౨౨|| తాం చిత్రమాల్యాభరణాం కపిరాజహితఙ్కరః | రాఘవార్థం చరఞ్శ్రీమాన్దదర్శ చ ననన్ద చ || ౨౩|| శుశ్రావ మధురం గీతం త్రిస్థానస్వరభూషితమ్ | స్త్రీణాం మదసమృద్ధానాం దివి చాప్సరసామ్ ఇవ || ౨౪|| శుశ్రావ కాఞ్చీనినాదం నూపురాణాం చ నిఃస్వనమ్ | సోపాననినదాంశ్చైవ భవనేషు మహాత్మనమ్ | ఆస్ఫోటితనినాదాంశ్చ క్ష్వేడితాంశ్చ తతస్తతః || ౨౫|| స్వాధ్యాయ నిరతాంశ్చైవ యాతుధానాన్దదర్శ సః | రావణస్తవసంయుక్తాన్గర్జతో రాక్షసానపి || ౨౬|| రాజమార్గం సమావృత్య స్థితం రక్షోబలం మహత్ | దదర్శ మధ్యమే గుల్మే రాక్షసస్య చరాన్బహూన్ || ౨౭|| దీక్షితాఞ్జటిలాన్ముణ్డాన్గోఽజినామ్బరవాససః | దర్భముష్టిప్రహరణానగ్నికుణ్డాయుధాంస్తథా || ౨౮|| కూటముద్గరపాణీంశ్చ దణ్డాయుధధరానపి | ఏకాక్షానేకకర్ణాంశ్చ చలల్లమ్బపయోధరాన్ || ౨౯|| కరాలాన్భుగ్నవక్త్రాంశ్చ వికటాన్వామనాంస్తథా | ధన్వినః ఖడ్గినశ్చైవ శతఘ్నీ ముసలాయుధాన్ | పరిఘోత్తమహస్తాంశ్చ విచిత్రకవచోజ్జ్వలాన్ || ౩౦|| నాతిష్ఠూలాన్నాతికృశాన్నాతిదీర్ఘాతిహ్రస్వకాన్ | విరూపాన్బహురూపాంశ్చ సురూపాంశ్చ సువర్చసః || ౩౧|| శక్తివృక్షాయుధాంశ్చైవ పట్టిశాశనిధారిణః | క్షేపణీపాశహస్తాంశ్చ దదర్శ స మహాకపిః || ౩౨|| స్రగ్విణస్త్వనులిప్తాంశ్చ వరాభరణభూషితాన్ | తీక్ష్ణశూలధరాంశ్చైవ వజ్రిణశ్చ మహాబలాన్ || ౩౩|| శతసాహస్రమవ్యగ్రమారక్షం మధ్యమం కపిః | ప్రాకారావృతమత్యన్తం దదర్శ స మహాకపిః || ౩౪|| త్రివిష్టపనిభం దివ్యం దివ్యనాదవినాదితమ్ | వాజిహేషితసఙ్ఘుష్టం నాదితం భూషణైస్తథా || ౩౫|| రథైర్యానైర్విమానైశ్చ తథా గజహయైః శుభైః | వారణైశ్చ చతుర్దన్తైః శ్వేతాభ్రనిచయోపమైః || ౩౬|| భూషితం రుచిరద్వారం మత్తైశ్చ మృగపక్షిభిః | రాక్షసాధిపతేర్గుప్తమావివేశ గృహం కపిః || ౩౭|| అవ్యక్తలేఖామివ చన్ద్రలేఖాం పాంసుప్రదిగ్ధామివ హేమలేఖామ్ | క్షతప్రరూఢామివ బాణలేఖాం వాయుప్రభిన్నామివ మేఘలేఖామ్ || ౩౮|| సీతామపశ్యన్మనుజేశ్వరస్య రామస్య పత్నీం వదతాం వరస్య | బభూవ దుఃఖాభిహతశ్ చిరస్య ప్లవఙ్గమో మన్ద ఇవాచిరస్య || ౩౯||	39	106
మహా బుద్ధిమంతుడు, అమిత పరాక్రమవంతుడు, వాయుపుత్రుడు మరియు వానరోత్తముడైన హనుమంతుడు తన ధైర్యంపై నమ్మకంతో రాత్రి వేళ లంకా నగరంలో ప్రవేశించాడు. రావణుడిచే పాలించబడుతూ, రక్షించబడుతున్న ఆ నగరం అందమైన వనాలతో, సమృద్ధిగా ఉన్న జలాశయాలతో శోభిల్లుతోంది. శరదృతువు నాటి మేఘాల వంటి భవనాలతో అలంకరించబడి, సముద్ర ఘోషను తలపించే ధ్వనులతో నిండి, చల్లని సముద్రపు గాలులతో ఆ నగరం నిరంతరం సేదతీరుతోంది. కుబేరుని అలకాపురి వలె, లంక బాగా పోషించబడిన శక్తివంతమైన సైన్యంతో కట్టుదిట్టంగా రక్షించబడుతోంది. అది అందమైన తోరణాలను, తెల్లటి రంగు వేసిన గోపురాలను, ద్వారాలను కలిగి ఉంది.  పాతాళలోక రాజధాని భోగవతి వలె ఆ నగరం రాక్షసులచే రక్షించబడుతూ, వారి నివాసంగా ఉంది. మెరిసే మెరుపుల కాంతితో, నక్షత్రాల మార్గంలో ఉంటూ, చండమారుతాల గర్జనలతో నిండిన ఇంద్రుని అమరావతిని పోలి ఉంది. ఆ నగరం చుట్టూ స్వచ్ఛమైన బంగారంతో చేసిన భారీ, ఎత్తైన ప్రాకారం (గోడ) ఉంది. చిన్న చిన్న గంటల సమూహాలు గల పతాకాలతో (జెండాలతో) అది అలంకరించబడింది. ఆ గోడను చేరుకున్న వానరుడు హనుమంతుడు అకస్మాత్తుగా పరమానందం పొంది, దానిపైకి లంఘించాడు. ఆశ్చర్యంతో నిండిన హృదయంతో లంకా నగరాన్ని నలువైపులా వీక్షిస్తూ, వైడూర్యాలతో చెక్కబడిన వేదికలు గల బంగారు ద్వారాలను ఆయన గమనించాడు. ఆ నగరం వజ్రాలు, స్ఫటికాలు, ముత్యాలు పొదిగిన నేలలతో అలరారుతోంది. మేలిమి బంగారంతో చేసిన గోపురాలను, నిర్మలమైన తెల్లటి వెండి కట్టడాలను కలిగి ఉంది. వైడూర్యాలతో చేసిన అందమైన మెట్లు, స్ఫటిక పొడితో నింపబడిన మెట్ల మధ్య ఖాళీలు మరియు ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోతాయా అన్నట్లున్న అద్భుతమైన సభాభవనాలతో అది శోభిల్లుతోంది. క్రౌంచ పక్షులు, నెమళ్ల కూతలతో, రాజహంసల సంచారంతో, సంగీత వాయిద్యాల మరియు ఆభరణాల ధ్వనులతో ప్రతిధ్వనిస్తున్న లంక, ఆకాశంలోకి దూకుతున్న కుబేరుని దివ్య నగరం వసుధార (వస్వోకసార) వలె కనిపించింది. దీనిని చూసి హనుమంతుడు ఎంతో సంతోషించాడు.  రాక్షస రాజుకు చెందిన, సాటిలేని, అత్యంత సంపన్నమైన ఆ అందమైన లంకా నగరాన్ని చూసి, పరాక్రమవంతుడైన హనుమంతుడు తీవ్రంగా ఆలోచించసాగాడు. "పైకెత్తిన ఆయుధాలతో సిద్ధంగా ఉన్న రావణుడి సైన్యంచే రక్షించబడుతున్న ఈ నగరాన్ని ఏ సాధారణ సైన్యమూ బలాత్కారంగా జయించలేదు లేదా లొంగదీసుకోలేదు. కేవలం కుముదుడు, అంగదుడు, మహా వానరుడైన సుషేణుడు, మైందుడు, ద్వివిదుడు, సూర్యపుత్రుడైన సుగ్రీవుడు, కుశపర్వుడు, కేతుమాలుడు, ఎలుగుబంట్ల రాజు జాంబవంతుడు మరియు నాకు మాత్రమే ఈ భూమి సాధ్యం కాగలదు."  అయినప్పటికీ, మహాబాహువుడైన రాఘవుని (రాముని) పరమ శక్తిని, లక్ష్మణుని పరాక్రమాన్ని తలచుకుని, హనుమంతుడు ఊరట చెంది సంతోషించాడు. రాక్షస రాజు యొక్క ఆ సంపన్న నగరం, రత్నాల వరుసలను వస్త్రాలుగా, ధాన్యపు కోటలను ఆభరణాలుగా, ఆయుధశాలలను స్తనములుగా కలిగిన ఒక అందంగా అలంకరించబడిన ప్రగల్భ వనితలా ఆ మహా వానరునికి కనిపించింది. ప్రకాశవంతమైన దీపాలు మరియు భారీ భవనాల నుండి వెలువడే వెలుతురు వల్ల ఆ నగరంలోని చీకటి పూర్తిగా తొలగిపోయింది.  ఆ చీకటి రాత్రిలో ప్రవేశించిన వాయుదేవుని ధైర్యశాలియైన కుమారుడు, జారిన ముత్యాలు మరియు పుష్పాలు చల్లబడిన అందమైన రాజమార్గంలో నడిచాడు. వజ్ర ఆకృతి మరియు అంకుశ ఆకృతి గల ఇళ్లతో, వజ్రాలు పొదిగిన కిటికీలతో ప్రకాశిస్తూ, నవ్వులు, విజయధ్వనులు మరియు సంగీత వాయిద్యాల ధ్వనులతో ప్రతిధ్వనిస్తున్న ఆ అందమైన నగరం మేఘాలతో నిండిన ఆకాశంలా మెరిసిపోతోంది. లంకలోని రాక్షస వంశాల అందమైన ఇళ్లు అద్భుతంగా వెలిగిపోతున్నాయి. ఆ ఇళ్లు తెల్లటి మేఘాల వంటి వివిధ అద్భుతమైన నమూనాలలో నిర్మించబడ్డాయి—కొన్ని పద్మ ఆకారంలో, కొన్ని స్వస్తిక ఆకారంలో, మరికొన్ని వర్ధమాన ఆకారంలో ఉండి, అన్ని వైపులా అద్భుతంగా కాంతులీనుతున్నాయి. రాముని కార్యం కోసం సంచరిస్తూ, వానరరాజు (సుగ్రీవుని) శ్రేయస్సు కోసం ఎల్లప్పుడూ శ్రమించే తేజోవంతుడైన హనుమంతుడు, అందమైన మాలలు, ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన ఆ నగరాన్ని చూసి హృదయంలో ఎంతో సంతోషించాడు.  స్వర్గంలో అప్సరసలు పాడుతున్నట్లుగా, మదోన్మత్తులైన స్త్రీల నుండి వెలువడుతున్న త్రిస్థాయిలలో (మంద్ర, మధ్యమ, తార స్థాయిలలో) మధురంగా సాగుతున్న గానాన్ని ఆయన విన్నాడు. మొలనూళ్ల గలగలలు, అందెల రవళులు, భారీ భవనాల మెట్లపై నడకల చప్పుడు, మల్లుల చప్పట్లు మరియు వివిధ ప్రాంతాల నుండి ప్రతిధ్వనిస్తున్న యోధుల గర్జనలను కూడా ఆయన విన్నాడు. వేదాలను పఠిస్తూ, ధ్యానిస్తూ నిమగ్నమైన రాక్షసులను, అలాగే రావణుడిని స్తుతిస్తూ గర్జిస్తున్న ఇతర రాక్షసులను ఆయన గమనించాడు. రాజమార్గాన్ని ఆక్రమించిన భారీ రాక్షస సైన్యాన్ని ఆయన చూశాడు మరియు నగర కేంద్ర భద్రతా కేంద్రం వద్ద మోహరించిన రాక్షస రాజు యొక్క అనేకమంది చారులను (వేగులను) వీక్షించాడు.  మతపరమైన దీక్షలు పూనిన వేగులను ఆయన చూశాడు—కొందరు జడలు ధరించినవారు, కొందరు బోడి తలలవారు, కొందరు ఆవు మరియు లేడి చర్మాలను కప్పుకున్నవారు ఉన్నారు. యజ్ఞవాటికలను రక్షిస్తూ, పవిత్రమైన దర్భలను ఆయుధాలుగా చేతబట్టిన మరికొందరిని చూశాడు. మోసపూరితమైన ఇనుప పరిఘలు, దండాలు, కర్రలు పట్టుకున్న ఇతరులను కూడా చూశాడు; కొందరికి ఒకే కన్ను ఉంది, కొందరికి అనేక చెవులు ఉన్నాయి, మరికొందరికి వేలాడే పెద్ద పొట్టలు ఉన్నాయి.  వికృతమైన ముఖాలు, భయంకరమైన రూపాలు లేదా పొట్టి దేహాలతో భీతి గొల్పుతున్న రాక్షసులను ఆయన చూశాడు; మరికొందరు విలుకారులు, ఖడ్గధారులు లేదా శతఘ్నులు, ఇనుప గదలు, శ్రేష్ఠమైన ముద్గరాలను చేతబట్టి, అద్భుతమైన కవచాలతో మెరిసిపోతున్నారు. వారు మరీ లావుగా లేదా మరీ సన్నగా లేరు, మరీ పొడవుగా లేదా మరీ పొట్టిగా లేరు; కొందరు వికృతాకారంలో ఉండగా, కొందరు అనేక రూపాలను ధరించగలరు, మరికొందరు అత్యంత రూపవంతులై, తేజోవంతులై ఉన్నారు. ప్రాసలు (ఈటెలు), పెకలించిన చెట్లను ఆయుధాలుగా పట్టుకున్న రక్షకులను, పట్టిసములు (రెండంచుల కత్తులు), వజ్రాల వంటి క్షిపణులను, చేతుల్లో గోఫణములు (వడిసెలలు), పాశములను ధరించినవారిని ఆ మహా వానరుడు చూశాడు. వారు అందమైన మాలలు ధరించి, సుగంధ లేపనాలు పూసుకుని, ఉత్తమ ఆభరణాలతో అలంకరించుకుని, పదునైన త్రిశూలాలు, వజ్రాయుధాలను ధరించి, అమితమైన బలాన్ని కలిగి ఉన్నారు. నగర అంతఃప్రాకారం (లోపలి గోడ) లోపల సురక్షితంగా మోహరించిన, లక్ష మంది రాక్షసులతో కూడిన అత్యంత అప్రమత్తమైన కేంద్ర రక్షణ సైన్యాన్ని ఆ మహా వానరుడు చూశాడు. ఆ తర్వాత వానరుడు రాక్షస రాజు యొక్క కట్టుదిట్టమైన అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించాడు. అది స్వర్గాన్ని పోలి ఉంది, దివ్యమైన ధ్వనులతో ప్రతిధ్వనిస్తోంది, గుఱ్ఱాల హేషారవాలు, ఆభరణాల గలగలలతో నిండి ఉంది. రథాలు, పల్లకీలు, విమానాలు, శ్రేష్ఠమైన ఏనుగులు మరియు గుఱ్ఱాలతో నిండి ఉంది. తెల్లటి మేఘాల రాశుల వలె ఉన్న చతుర్దంత (నాలుగు దంతాలు గల) గజాలను అది కలిగి ఉంది. ఆ రాజప్రాసాదం అసాధారణమైన అందమైన ద్వారాలను కలిగి, సంతోషంతో ఉన్న మృగాలు, పక్షులతో నిండి ఉంది.  కాని మనుజనాథుడు, వక్తలలో శ్రేష్ఠుడైన రాముని భార్య అయిన సీతాదేవి కనిపించకపోవడంతో, హనుమంతుడు చాలా సేపు తీవ్రమైన దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు. నల్లని మేఘాల వెనుక దాగి ఉన్న నెలవంక వలె, ధూళి కప్పబడిన బంగారు తీగ వలె, బాణం గాయం వల్ల ఏర్పడిన మచ్చ వలె లేదా చండమారుతం వల్ల చెల్లాచెదురైన మేఘమాల వలె ఉన్న ఆమెను చూడలేక, ఆ వేగవంతమైన వానరుడు పూర్తిగా నిరుత్సాహపడి, కుంగిపోయాడు.

 

ఇత్యార్షే శ్రీ మూల రామాయణే సుందరకాండే  ద్వితీయ: భాగ: