అయోధ్యాకాండము - భాగము - 20

 అయోధ్యాకాండము - భాగము - 20

 

ఈ కాండములో సర్గ సంఖ్య	శ్లోకములు	శ్లోకముల సంఖ్య	ఈ కాండములో స్వీకరించిన మొత్తము శ్లోకములు
81	తతో నాన్దీముఖీం రాత్రిం భరతం సూతమాగధాః | తుష్టువుర్వాగ్విశేషజ్ఞాః స్తవైర్మఙ్గలసంహితైః || ౧|| సువర్ణకోణాభిహతః ప్రాణదద్యామదున్దుభిః | దధ్ముః శఙ్ఖాంశ్చ శతశో వాద్యాంశ్చోచ్చావచస్వరాన్ || ౨|| స తూర్య ఘోషః సుమహాన్దివమాపూరయన్నివ | భరతం శోకసన్తప్తం భూయః శోకైరరన్ధ్రయత్ || ౩|| తతో ప్రబుద్ధో భరతస్తం ఘోషం సంనివర్త్య చ | నాహం రాజేతి చాప్యుక్త్వా శత్రుఘ్నమిదమబ్రవీత్ || ౪|| పశ్య శత్రుఘ్న కైకేయ్యా లోకస్యాపకృతం మహత్ | విసృజ్య మయి దుఃఖాని రాజా దశరథో గతః || ౫|| తస్యైషా ధర్మరాజస్య ధర్మమూలా మహాత్మనః | పరిభ్రమతి రాజశ్రీర్నౌరివాకర్ణికా జలే || ౬|| ఇత్యేవం భరతం ప్రేక్ష్య విలపన్తం విచేతనమ్ | కృపణం రురుదుః సర్వాః సస్వరం యోషితస్తదా || ౭|| తథా తస్మిన్విలపతి వసిష్ఠో రాజధర్మవిత్ | సభామిక్ష్వాకునాథస్య ప్రవివేశ మహాయశాః || ౮|| శాత కుమ్భమయీం రమ్యాం మణిరత్నసమాకులామ్ | సుధర్మామివ ధర్మాత్మా సగణః ప్రత్యపద్యత || ౯|| స కాఞ్చనమయం పీఠం పరార్ధ్యాస్తరణావృతమ్ | అధ్యాస్త సర్వవేదజ్ఞో దూతాననుశశాస చ || ౧౦|| బ్రాహ్మణాన్క్షత్రియాన్యోధానమాత్యాన్గణబల్లభాన్ | క్షిప్రమానయతావ్యగ్రాః కృత్యమాత్యయికం హి నః || ౧౧|| తతో హలహలాశబ్దో మహాన్సముదపద్యత | రథైరశ్వైర్గజైశ్చాపి జనానాముపగచ్ఛతామ్ || ౧౨|| తతో భరతమాయాన్తం శతక్రతుమివామరాః | ప్రత్యనన్దన్ప్రకృతయో యథా దశరథం తథా || ౧౩|| హ్రద ఇవ తిమినాగసంవృతః స్తిమితజలో మణిశఙ్ఖశర్కరః | దశరథసుతశోభితా సభా సదశరథేవ బభౌ యథా పురా || ౧౪||	14	1203
దివంగత దశరథ మహారాజు చివరి ఆదేశాల ప్రకారం, భరతుడిని కోసల రాజ్యానికి రాజుగా అభిషేకించే తదుపరి చర్యలు చేపట్టడం కోసం... భరతుడు, శతృఘ్నుడు, బ్రాహ్మణులు, ముఖ్యమంత్రులందరూ, వ్యాపారవేత్తలు మరియు నగరంలోని ఇతర ప్రముఖ వ్యక్తులను రాజసభకు తీసుకురావలసిందిగా వసిష్ఠ మహర్షి దూతలను ఆజ్ఞాపించారు.
82	తామార్యగణసమ్పూర్ణాం భరతః ప్రగ్రహాం సభామ్ | దదర్శ బుద్ధిసమ్పన్నః పూర్ణచన్ద్రాం నిశామ్ ఇవ || ౧|| ఆసనాని యథాన్యాయమార్యాణాం విశతాం తదా | అదృశ్యత ఘనాపాయే పూర్ణచన్ద్రేవ శర్వరీ || ౨|| రాజ్ఞస్తు ప్రకృతీః సర్వాః సమగ్రాః ప్రేక్ష్య ధర్మవిత్ | ఇదం పురోహితో వాక్యం భరతం మృదు చాబ్రవీత్ || ౩|| తాత రాజా దశరథః స్వర్గతో ధర్మమాచరన్ | ధన ధాన్యవతీం స్ఫీతాం ప్రదాయ పృథివీం తవ || ౪|| రామస్తథా సత్యధృతిః సతాం ధర్మమనుస్మరన్ | నాజహాత్పితురాదేశం శశీ జ్యోత్స్నామివోదితః || ౫|| పిత్రా భ్రాత్రా చ తే దత్తం రాజ్యం నిహతకణ్టకమ్ | తద్భుఙ్క్ష్వ ముదితామాత్యః క్షిప్రమేవాభిషేచయ || ౬|| ఉదీచ్యాశ్చ ప్రతీచ్యాశ్చ దాక్షిణాత్యాశ్చ కేవలాః | కోట్యాపరాన్తాః సాముద్రా రత్నాన్యభిహరన్తు తే || ౭|| తచ్ఛ్రుత్వా భరతో వాక్యం శోకేనాభిపరిప్లుతః | జగామ మనసా రామం ధర్మజ్ఞో ధర్మకాఙ్క్షయా || ౮|| స బాష్పకలయా వాచా కలహంసస్వరో యువా | విలలాప సభామధ్యే జగర్హే చ పురోహితమ్ || ౯|| చరితబ్రహ్మచర్యస్య విద్యా స్నాతస్య ధీమతః | ధర్మే ప్రయతమానస్య కో రాజ్యం మద్విధో హరేత్ || ౧౦|| కథం దశరథాజ్జాతో భవేద్రాజ్యాపహారకః | రాజ్యం చాహం చ రామస్య ధర్మం వక్తుమిహార్హసి || ౧౧|| జ్యేష్ఠః శ్రేష్ఠశ్చ ధర్మాత్మా దిలీపనహుషోపమః | లబ్ధుమర్హతి కాకుత్స్థో రాజ్యం దశరథో యథా || ౧౨|| అనార్యజుష్టమస్వర్గ్యం కుర్యాం పాపమహం యది | ఇక్ష్వాకూణామహం లోకే భవేయం కులపాంసనః || ౧౩|| యద్ధి మాత్రా కృతం పాపం నాహం తదభిరోచయే | ఇహస్థో వనదుర్గస్థం నమస్యామి కృతాఞ్జలిః || ౧౪|| రామమేవానుగచ్ఛామి స రాజా ద్విపదాం వరః | త్రయాణామపి లోకానాం రాఘవో రాజ్యమర్హతి || ౧౫|| తద్వాక్యం ధర్మసంయుక్తం శ్రుత్వా సర్వే సభాసదః | హర్షాన్ముముచురశ్రూణి రామే నిహితచేతసః || ౧౬|| యది త్వార్యం న శక్ష్యామి వినివర్తయితుం వనాత్ | వనే తత్రైవ వత్స్యామి యథార్యో లక్ష్మణస్తథా || ౧౭|| సర్వోపాయం తు వర్తిష్యే వినివర్తయితుం బలాత్ | సమక్షమార్య మిశ్రాణాం సాధూనాం గుణవర్తినామ్ || ౧౮|| ఏవముక్త్వా తు ధర్మాత్మా భరతో భ్రాతృవత్సలః | సమీపస్థమువాచేదం సుమన్త్రం మన్త్రకోవిదమ్ || ౧౯|| తూణ సముత్థాయ సుమన్త్ర గచ్ఛ బలస్య యోగాయ బలప్రధానాన్ | ఆనేతుమిచ్ఛామి హి తం వనస్థం ప్రసాద్య రామం జగతో హితాయ || ౨౦|| స సూతపుత్రో భరతేన సమ్యగ్ ఆజ్ఞాపితః సమ్పరిపూర్ణకామః | శశాస సర్వాన్ప్రకృతిప్రధానాన్ బలస్య ముఖ్యాంశ్చ సుహృజ్జనం చ || ౨౧|| తతః సముత్థాయ కులే కులే తే రాజన్యవైశ్యా వృషలాశ్చ విప్రాః | అయూయుజన్నుష్ట్రరథాన్ఖరాంశ్ చ నాగాన్హయాంశ్చైవ కులప్రసూతాన్ || ౨౨||	22	1225
జ్ఞానియైన భరతుడు ఉత్తమ పెద్దలు, ప్రముఖులతో కిక్కిరిసి ఉన్న ఆ రాజసభను చూశాడు; అది పున్నమి చంద్రుని వెలుగుతో ప్రకాశిస్తున్న రాత్రిలా కనిపించింది. ఆ విశిష్ట ప్రముఖులందరూ తమ తమ హోదాలను బట్టి ఆసనాలలో ఆసీనులవగా... వర్ష మేఘాలు తొలగిపోయిన తర్వాతి శరత్కాల రాత్రి పున్నమి వెలుగులతో ఎలా శోభిల్లుతుందో, ఆ సభ అలా శోభాయమానంగా కనిపించింది. పౌరులందరూ, మంత్రులందరూ పూర్తిగా ఒకచోట చేరడం చూసి, ధర్మాత్ముడైన ప్రధాన పురోహితుడు (వసిష్ఠ మహర్షి) భరతునితో ఈ మృదువైన మాటలు పలికారు: "నాయనా! ధర్మాచరణ చేసిన దశరథ మహారాజు, ఈ సుసంపన్నమైన, ధనధాన్యాలతో విలసిల్లే విశాల భూమండలాన్ని నీకోసం విడిచిపెట్టి స్వర్గస్థులయ్యారు. అదేవిధంగా, సత్యసంధుడైన రాముడు సత్పురుషుల ధర్మాన్ని మనస్సులో ఉంచుకుని, ఉదయించే చంద్రుడు తన వెన్నెలను ఎన్నటికీ విడిచిపెట్టనట్లే... తన తండ్రి ఆజ్ఞను ఎన్నటికీ జవదాటలేదు. ఎటువంటి ఆటంకం లేకుండా లభించిన ఈ సామ్రాజ్యం నీ తండ్రి మరియు నీ అన్నయ్య ఇద్దరి చేత నీకు అందించబడింది. కాబట్టి, నీ మంత్రుల ఆనందోత్సాహాల మధ్య దీనిని సుఖంగా అనుభవించు, ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా పట్టాభిషేకం చేయించుకో. ఉత్తర, పశ్చిమ, దక్షిణ ప్రాంతాల పాలకులతో పాటు, సుదూర తీర ప్రాంతాల రాజులు, సముద్రాల అవతలి ద్వీప రాజ్యాల అధిపతులు కూడా నీకు కానుకలుగా అద్భుతమైన రత్నాలను, నిధులను సమర్పించుకుందురు గాక."  ఆ మాటలు వినగానే, ధర్మాత్ముడైన భరతుడు తీవ్రమైన దుఃఖంతో మునిగిపోయి, ధర్మాన్ని కాపాడాలనే తన దృఢ సంకల్పంతో తన మనస్సును రాముని వైపు మళ్లించాడు. రాజహంస (కలహంస) వంటి గంభీరమైన స్వరం గల ఆ యువరాజు, కన్నీళ్లతో తడబడుతున్న మాటలతో ఆ సభ మధ్యలో విలపిస్తూ, ప్రధాన పురోహితుడిని ఇలా ఆక్షేపించాడు:  "బ్రహ్మచర్యాన్ని కఠినంగా పాటిస్తూ, సకల వేదశాస్త్రాలను అభ్యసించి, ఎల్లప్పుడూ ధర్మమార్గంలోనే పయనించే నా వివేకవంతుడైన అన్నయ్య రాజ్యాన్ని నాలాంటి వాడు ఎలా అపహరించగలడు? దశరథ మహారాజుకు జన్మించినవాడు ఎవడైనా ఇలా పరాయి రాజ్యాన్ని ఆక్రమించుకునే దుర్మార్గుడు కాగలడా? ఈ రాజ్యము మరియు నేను... ఇద్దరం రాముడికి చెందినవారమే; ఇక్కడ ఏది ధర్మమో అది మాట్లాడటం మీ బాధ్యత."  "గతంలో దిలీపుడు, నహుషుడు లాగే, దశరథ మహారాజు వలె ఈ రాజ్యాన్ని పొందేందుకు అర్హుడు ఆ కకుత్స్థ వంశోద్ధారకుడైన జ్యేష్ఠ పుత్రుడు (రాముడు) ఒక్కడే. సత్పురుషుల చేత నిరసించబడే, స్వర్గమార్గాన్ని మూసివేసే ఈ పాపానికి నేను ఒడిగడితే, ఈ లోకంలో మొత్తం ఇక్ష్వాకు వంశానికి కలంకం తెచ్చినవాడినవుతాను. నా తల్లి చేసిన పాపాన్ని నేను ఏమాత్రం అంగీకరించను. నేను ఇక్కడే నిలబడి, చేతులు జోడించి దుర్భేద్యమైన ఆ అరణ్య కోటలో నివసిస్తున్న నా అన్నయ్యకు భక్తితో నమస్కరిస్తున్నాను. నేను రాముడిని మాత్రమే అనుసరిస్తాను; ఆయనే రాజు, పురుషోత్తముడు. నిశ్చయంగా, ఆ రాఘవుడు ముల్లోకాలను కూడా పరిపాలించడానికి సర్వసమర్థుడు!"  ధర్మబద్ధమైన ఆ మాటలను వినగానే, మనస్సుల నిండా రాముడిని ప్రతిష్టించుకున్న ఆ సభాసదులందరూ ఆనందబాష్పాలు రాల్చారు.  "నా అన్నయ్యను అడవి నుండి తిరిగి రప్పించడానికి నేను ఒప్పించలేకపోతే, నేను కూడా ఆ పుణ్యాత్ముడైన లక్ష్మణుడిలాగే అక్కడే అరణ్యంలోనే ఉండిపోతాను. మీలాంటి పెద్దలు, సత్పురుషులు, ధర్మబద్ధులైన నాయకులందరి సమక్షంలో, నా అన్నయ్యను (బతిమాలి) ఒప్పించి, ఎలాగైనా తిరిగి తీసుకురావడానికి నేను సాధ్యమైన అన్ని ప్రయత్నాలు చేస్తాను."  ఈ విధంగా పలికి, తన అన్నయ్యపై అపారమైన ప్రేమ గల ధర్మాత్ముడైన భరతుడు, పక్కనే నిలబడి ఉన్న దక్షుడైన మంత్రి సుమంత్రుడిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు:  "సుమంత్రా! త్వరగా లే! వెళ్ళి సైన్యాన్ని సమీకరించవలసిందిగా సైన్యాధిపతులను ఆజ్ఞాపించు. లోక కల్యాణం కోసం, అడవిలో ఉన్న రాముడిని ప్రసన్నం చేసుకుని తిరిగి తీసుకురావాలని నేను ఆశిస్తున్నాను."  భరతుని చేత ఆ విధంగా పూర్తిగా ఆజ్ఞాపించబడిన ఆ సూతపుత్రుడు (సుమంత్రుడు), తన హృదయ వాంఛ పూర్తిగా నెరవేరడంతో, ముఖ్యులైన ప్రజలకు, సైనిక ప్రముఖులకు మరియు స్నేహితులకు తక్షణమే ఉత్తర్వులు జారీ చేశాడు. ఆ వెంటనే, ప్రతి ఇంట్లోనూ క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు మరియు బ్రాహ్మణులు ప్రయాణానికి సన్నద్ధమవుతూ ఒంటెలు, రథాలు, గాడిదలు, ఏనుగులు మరియు ఉత్తమ జాతి గుర్రాలను సిద్ధం చేసుకున్నారు.
83	తతః సముత్థితః కాల్యమాస్థాయ స్యన్దనోత్తమమ్ | ప్రయయౌ భరతః శీఘ్రం రామదర్శనకాఙ్క్షయా || ౧|| అగ్రతః ప్రయయుస్తస్య సర్వే మన్త్రిపురోధసః | అధిరుహ్య హయైర్యుక్తాన్రథాన్సూర్యరథోపమాన్ || ౨|| నవనాగసహస్రాణి కల్పితాని యథావిధి | అన్వయుర్భరతం యాన్తమిక్ష్వాకు కులనన్దనమ్ || ౩|| షష్ఠీ రథసహస్రాణి ధన్వినో వివిధాయుధాః | అన్వయుర్భరతం యాన్తం రాజపుత్రం యశస్వినమ్ || ౪|| శతం సహస్రాణ్యశ్వానాం సమారూఢాని రాఘవమ్ | అన్వయుర్భరతం యాన్తం రాజపుత్రం యశస్వినమ్ || ౫|| కైకేయీ చ సుమిత్రా చ కౌసల్యా చ యశస్వినీ | రామానయనసంహృష్టా యయుర్యానేన భాస్వతా || ౬|| ప్రయాతాశ్చార్యసఙ్ఘాతా రామం ద్రష్టుం సలక్ష్మణమ్ | తస్యైవ చ కథాశ్చిత్రాః కుర్వాణా హృష్టమానసాః || ౭|| మేఘశ్యామం మహాబాహుం స్థిరసత్త్వం దృఢవ్రతమ్ | కదా ద్రక్ష్యామహే రామం జగతః శోకనాశనమ్ || ౮|| దృష్ట ఏవ హి నః శోకమపనేష్యతి రాఘవః | తమః సర్వస్య లోకస్య సముద్యన్నివ భాస్కరః || ౯|| ఇత్యేవం కథయన్తస్తే సమ్ప్రహృష్టాః కథాః శుభాః | పరిష్వజానాశ్చాన్యోన్యం యయుర్నాగరికాస్తదా || ౧౦|| యే చ తత్రాపరే సర్వే సంమతా యే చ నైగమాః | రామం ప్రతి యయుర్హృష్టాః సర్వాః ప్రకృతయస్తదా || ౧౧|| మణి కారాశ్చ యే కే చిత్కుమ్భకారాశ్చ శోభనాః | సూత్రకర్మకృతశ్చైవ యే చ శస్త్రోపజీవినః || ౧౨|| మాయూరకాః క్రాకచికా రోచకా వేధకాస్తథా | దన్తకారాః సుధాకారాస్తథా గన్ధోపజీవినః || ౧౩|| సువర్ణకారాః ప్రఖ్యాతాస్తథా కమ్బలధావకాః | స్నాపకాచ్ఛాదకా వైద్యా ధూపకాః శౌణ్డికాస్తథా || ౧౪|| రజకాస్తున్నవాయాశ్చ గ్రామఘోషమహత్తరాః | శైలూషాశ్చ సహ స్త్రీభిర్యాన్తి కైవర్తకాస్తథా || ౧౫|| సమాహితా వేదవిదో బ్రాహ్మణా వృత్తసంమతాః | గోరథైర్భరతం యాన్తమనుజగ్ముః సహస్రశః || ౧౬|| సువేషాః శుద్ధవసనాస్తామ్రమృష్టానులేపనాః | సర్వే తే వివిధైర్యానైః శనైర్భరతమన్వయుః || ౧౭|| ప్రహృష్టముదితా సేనా సాన్వయాత్కైకయీసుతమ్ | వ్యవతిష్ఠత సా సేనా భరతస్యానుయాయినీ || ౧౮|| నిరీక్ష్యానుగతాం సేనాం తాం చ గఙ్గాం శివోదకామ్ | భరతః సచివాన్సర్వానబ్రవీద్వాక్యకోవిదః || ౧౯|| నివేశయత మే సైన్యమభిప్రాయేణ సర్వశః | విశ్రాన్తః ప్రతరిష్యామః శ్వ ఇదానీం మహానదీమ్ || ౨౦|| దాతుం చ తావదిచ్ఛామి స్వర్గతస్య మహీపతేః | ఔర్ధ్వదేహ నిమిత్తార్థమవతీర్యోదకం నదీమ్ || ౨౧|| తస్యైవం బ్రువతోఽమాత్యాస్తథేత్యుక్త్వా సమాహితాః | న్యవేశయంస్తాంశ్ఛన్దేన స్వేన స్వేన పృథక్పృథక్ || ౨౨|| నివేశ్య గఙ్గామను తాం మహానదీం చమూం విధానైః పరిబర్హ శోభినీమ్ | ఉవాస రామస్య తదా మహాత్మనో విచిన్తయానో భరతో నివర్తనమ్ || ౨౩||	23	1248
మరుసటి రోజు ఉదయం, భరతుడు, మంత్రులు, పురోహితులందరితో పాటు కైకేయి, సుమిత్ర మరియు కీర్తిమూర్తియైన కౌసల్యా దేవి గుర్రాలను పూంచిన రథాలను అధిరోహించి బయలుదేరారు. వారు శ్రీరాముని మిత్రుడైన గుహుడు నివసిస్తున్న గంగానది తీరానికి చేరుకుని, ఆ రాత్రికి అక్కడే బస చేశారు.
84	తతో నివిష్టాం ధ్వజినీం గఙ్గామన్వాశ్రితాం నదీమ్ | నిషాదరాజో దృష్ట్వైవ జ్ఞాతీన్సన్త్వరితోఽబ్రవీత్ || ౧|| మహతీయమతః సేనా సాగరాభా ప్రదృశ్యతే | నాస్యాన్తమవగచ్ఛామి మనసాపి విచిన్తయన్ || ౨|| స ఏష హి మహాకాయః కోవిదారధ్వజో రథే | బన్ధయిష్యతి వా దాశానథ వాస్మాన్వధిష్యతి || ౩|| అథ దాశరథిం రామం పిత్రా రాజ్యాద్వివాసితమ్ | భరతః కైకేయీపుత్రో హన్తుం సమధిగచ్ఛతి || ౪|| భర్తా చైవ సఖా చైవ రామో దాశరథిర్మమ | తస్యార్థకామాః సంనద్ధా గఙ్గానూపేఽత్ర తిష్ఠత || ౫|| తిష్ఠన్తు సర్వదాశాశ్చ గఙ్గామన్వాశ్రితా నదీమ్ | బలయుక్తా నదీరక్షా మాంసమూలఫలాశనాః || ౬|| నావాం శతానాం పఞ్చానాం కైవర్తానాం శతం శతమ్ | సంనద్ధానాం తథా యూనాం తిష్ఠన్త్వత్యభ్యచోదయత్ || ౭|| యదా తుష్టస్తు భరతో రామస్యేహ భవిష్యతి | సేయం స్వస్తిమయీ సేనా గఙ్గామద్య తరిష్యతి || ౮|| ఇత్యుక్త్వోపాయనం గృహ్య మత్స్యమాంసమధూని చ | అభిచక్రామ భరతం నిషాదాధిపతిర్గుహః || ౯|| తమాయాన్తం తు సమ్ప్రేక్ష్య సూతపుత్రః ప్రతాపవాన్ | భరతాయాచచక్షేఽథ వినయజ్ఞో వినీతవత్ || ౧౦|| ఏష జ్ఞాతిసహస్రేణ స్థపతిః పరివారితః | కుశలో దణ్డకారణ్యే వృద్ధో భ్రాతుశ్చ తే సఖా || ౧౧|| తస్మాత్పశ్యతు కాకుత్స్థ త్వాం నిషాదాధిపో గుహః | అసంశయం విజానీతే యత్ర తౌ రామలక్ష్మణౌ || ౧౨|| ఏతత్తు వచనం శ్రుత్వా సుమన్త్రాద్భరతః శుభమ్ | ఉవాచ వచనం శీఘ్రం గుహః పశ్యతు మామ్ ఇతి || ౧౩|| లబ్ధ్వాభ్యనుజ్ఞాం సంహృష్టో జ్ఞాతిభిః పరివారితః | ఆగమ్య భరతం ప్రహ్వో గుహో వచనమబ్రవీఇత్ || ౧౪|| నిష్కుటశ్చైవ దేశోఽయం వఞ్చితాశ్చాపి తే వయమ్ | నివేదయామస్తే సర్వే స్వకే దాశకులే వస || ౧౫|| అస్తి మూలం ఫలం చైవ నిషాదైః సముపాహృతమ్ | ఆర్ద్రం చ మాంసం శుష్కం చ వన్యం చోచ్చావచం మహత్ || ౧౬|| ఆశంసే స్వాశితా సేనా వత్స్యతీమాం విభావరీమ్ | అర్చితో వివిధైః కామైః శ్వః ససైన్యో గమిష్యసి || ౧౭||	17	1265
గంగానది తీరం వెంబడి ఒక భారీ సైన్యం మోహరించి ఉండటాన్ని చూడగానే, నిషాద రాజు అయిన గుహుడు భరతుని ఉద్దేశాలపై అనుమానం పెంచుకున్నాడు. ఆ నిషాద తెగకు రాజైన గుహుడు తన బంధువులను నదీతీరాన్ని కాపాడవలసిందిగా మరియు అవసరమైతే భరతుడితో యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉండాలని ఆదేశించాడు.  ఆ తర్వాత, గుహుడు భేటీ కోసం భరతుడిని సమీపించి మర్యాదపూర్వకంగా తేనె, మాంసం మరియు చేపలతో కూడిన స్వాగత పానీయాన్ని (ఆతిథ్యాన్ని) సమర్పించాడు. తన సైన్యంతో కలిసి ఈ ఆతిథ్యాన్ని స్వీకరించవలసిందిగా ఆయన భరతుడిని కోరాడు.

ఇత్యార్షే శ్రీ మూల రామాయణే అయోధ్యాకాండే వింశతిః భాగ: