సుందరకాండము – భాగము – 15

 

సుందరకాండము – భాగము – 15

 

ఈ కాండములో సర్గ సంఖ్య	శ్లోకములు	శ్లోకముల సంఖ్య	ఈ కాండములో స్వీకరించిన మొత్తము శ్లోకములు
46	హతాన్మన్త్రిసుతాన్బుద్ధ్వా వానరేణ మహాత్మనా | రావణః సంవృతాకారశ్చకార మతిముత్తమామ్ || ౧|| స విరూపాక్షయూపాక్షౌ దుర్ధరం చైవ రాక్షసం | ప్రఘసం భాసకర్ణం చ పఞ్చసేనాగ్రనాయకాన్ || ౨|| సన్దిదేశ దశగ్రీవో వీరాన్నయవిశారదాన్ | హనూమద్గ్రహణే వ్యగ్రాన్వాయువేగసమాన్యుధి || ౩|| యాత సేనాగ్రగాః సర్వే మహాబలపరిగ్రహాః | సవాజిరథమాతఙ్గాః స కపిః శాస్యతామ్ ఇతి || ౪|| యత్తైశ్చ ఖలు భావ్యం స్యాత్తమాసాద్య వనాలయమ్ | కర్మ చాపి సమాధేయం దేశకాలవిరోధితమ్ || ౫|| న హ్యహం తం కపిం మన్యే కర్మణా ప్రతితర్కయన్ | సర్వథా తన్మహద్భూతం మహాబలపరిగ్రహమ్ | భవేదిన్ద్రేణ వా సృష్టమస్మదర్థం తపోబలాత్ || ౬|| సనాగయక్షగన్ధర్వా దేవాసురమహర్షయః | యుష్మాభిః సహితైః సర్వైర్మయా సహ వినిర్జితాః || ౭|| తైరవశ్యం విధాతవ్యం వ్యలీకం కిం చిదేవ నః | తదేవ నాత్ర సన్దేహః ప్రసహ్య పరిగృహ్యతామ్ || ౮|| నావమన్యో భవద్భిశ్చ హరిః క్రూరపరాక్రమః | దృష్టా హి హరయః శీఘ్రా మయా విపులవిక్రమాః || ౯|| వాలీ చ సహ సుగ్రీవో జామ్బవాంశ్చ మహాబలః | నీలః సేనాపతిశ్చైవ యే చాన్యే ద్వివిదాదయః || ౧౦|| నైవ తేషాం గతిర్భీమా న తేజో న పరాక్రమః | న మతిర్న బలోత్సాహో న రూపపరికల్పనమ్ || ౧౧|| మహత్సత్త్వమిదం జ్ఞేయం కపిరూపం వ్యవస్థితమ్ | ప్రయత్నం మహదాస్థాయ క్రియతామస్య నిగ్రహః || ౧౨|| కామం లోకాస్త్రయః సేన్ద్రాః ససురాసురమానవాః | భవతామగ్రతః స్థాతుం న పర్యాప్తా రణాజిరే || ౧౩|| తథాపి తు నయజ్ఞేన జయమాకాఙ్క్షతా రణే | ఆత్మా రక్ష్యః ప్రయత్నేన యుద్ధసిద్ధిర్హి చఞ్చలా || ౧౪|| తే స్వామివచనం సర్వే ప్రతిగృహ్య మహౌజసః | సముత్పేతుర్మహావేగా హుతాశసమతేజసః || ౧౫|| రథైశ్చ మత్తైర్నాగైశ్చ వాజిభిశ్చ మహాజవైః | శస్త్రైశ్చ వివిధైస్తీక్ష్ణైః సర్వైశ్చోపచితా బలైః || ౧౬|| తతస్తం దదృశుర్వీరా దీప్యమానం మహాకపిమ్ | రశ్మిమన్తమివోద్యన్తం స్వతేజోరశ్మిమాలినమ్ || ౧౭|| తోరణస్థం మహావేగం మహాసత్త్వం మహాబలమ్ | మహామతిం మహోత్సాహం మహాకాయం మహాబలమ్ || ౧౮|| తం సమీక్ష్యైవ తే సర్వే దిక్షు సర్వాస్వవస్థితాః | తైస్తైః ప్రహరణైర్భీమైరభిపేతుస్తతస్తతః || ౧౯|| తస్య పఞ్చాయసాస్తీక్ష్ణాః సితాః పీతముఖాః శరాః | శిరస్త్యుత్పలపత్రాభా దుర్ధరేణ నిపాతితాః || ౨౦|| స తైః పఞ్చభిరావిద్ధః శరైః శిరసి వానరః | ఉత్పపాత నదన్వ్యోమ్ని దిశో దశ వినాదయన్ || ౨౧|| తతస్తు దుర్ధరో వీరః సరథః సజ్జకార్ముకః | కిరఞ్శరశతైర్నైకైరభిపేదే మహాబలః || ౨౨|| స కపిర్వారయామాస తం వ్యోమ్ని శరవర్షిణమ్ | వృష్టిమన్తం పయోదాన్తే పయోదమివ మారుతః || ౨౩|| అర్ద్యమానస్తతస్తేన దుర్ధరేణానిలాత్మజః | చకార నినదం భూయో వ్యవర్ధత చ వేగవాన్ || ౨౪|| స దూరం సహసోత్పత్య దుర్ధరస్య రథే హరిః | నిపపాత మహావేగో విద్యుద్రాశిర్గిరావివ || ౨౫|| తతస్తం మథితాష్టాశ్వం రథం భగ్నాక్షకూవరమ్ | విహాయ న్యపతద్భూమౌ దుర్ధరస్త్యక్తజీవితః || ౨౬|| తం విరూపాక్షయూపాక్షౌ దృష్ట్వా నిపతితం భువి | సఞ్జాతరోషౌ దుర్ధర్షావుత్పేతతురరిన్దమౌ || ౨౭|| స తాభ్యాం సహసోత్పత్య విష్ఠితో విమలేఽమ్బరే | ముద్గరాభ్యాం మహాబాహుర్వక్షస్యభిహతః కపిః || ౨౮|| తయోర్వేగవతోర్వేగం వినిహత్య మహాబలః | నిపపాత పునర్భూమౌ సుపర్ణసమవిక్రమః || ౨౯|| స సాలవృక్షమాసాద్య సముత్పాట్య చ వానరః | తావుభౌ రాక్షసౌ వీరౌ జఘాన పవనాత్మజః || ౩౦|| తతస్తాంస్త్రీన్హతాఞ్జ్ఞాత్వా వానరేణ తరస్వినా | అభిపేదే మహావేగః ప్రసహ్య ప్రఘసో హరిమ్ || ౩౧|| భాసకర్ణశ్చ సఙ్క్రుద్ధః శూలమాదాయ వీర్యవాన్ | ఏకతః కపిశార్దూలం యశస్వినమవస్థితౌ || ౩౨|| పట్టిశేన శితాగ్రేణ ప్రఘసః ప్రత్యపోథయత్ | భాసకర్ణశ్చ శూలేన రాక్షసః కపిసత్తమమ్ || ౩౩|| స తాభ్యాం విక్షతైర్గాత్రైరసృగ్దిగ్ధతనూరుహః | అభవద్వానరః క్రుద్ధో బాలసూర్యసమప్రభః || ౩౪|| సముత్పాట్య గిరేః శృఙ్గం సమృగవ్యాలపాదపమ్ | జఘాన హనుమాన్వీరో రాక్షసౌ కపికుఞ్జరః || ౩౫|| తతస్తేష్వవసన్నేషు సేనాపతిషు పఞ్చసు | బలం తదవశేషం తు నాశయామాస వానరః || ౩౬|| అశ్వైరశ్వాన్గజైర్నాగాన్యోధైర్యోధాన్రథై రథాన్ | స కపిర్నాశయామాస సహస్రాక్ష ఇవాసురాన్ || ౩౭|| హతైర్నాగైశ్చ తురగైర్భగ్నాక్షైశ్చ మహారథైః | హతైశ్చ రాక్షసైర్భూమీ రుద్ధమార్గా సమన్తతః || ౩౮|| తతః కపిస్తాన్ధ్వజినీపతీన్రణే నిహత్య వీరాన్సబలాన్సవాహనాన్ | తదేవ వీరః పరిగృహ్య తోరణం కృతక్షణః కాల ఇవ ప్రజాక్షయే || ౩౯||	39	993
రావణునిచే ఆజ్ఞాపించబడిన ఆ ఐదుగురు అగ్రశ్రేణి సేనాధిపతులు—విరూపాక్షుడు, యూపాక్షుడు, దుర్ధరుడు, ప్రఘాసుడు మరియు భాసకర్ణుడు—అత్యంత వేగంతో యుద్ధానికి బయలుదేరారు. ఆ వానరుడు సామాన్యమైనవాడు కాదని, దేవతల చేత సృష్టించబడిన ఏదో ఒక అసాధారణ శక్తి లేదా శక్త్యుపేతుడైన జీవి కావచ్చునని రావణుడు వారిని హెచ్చరించాడు. తన మనస్సులోని సందేహాన్ని వ్యక్తపరుస్తూ, అతనిని బంధించడానికి తమ సర్వశక్తులూ ఒడ్డి అపారమైన ప్రయత్నం చేయవలసిందిగా వారిని ఆదేశించాడు. ఆ ఐదుగురు సేనాధిపతులు ఒకేసారి లంఘించి, శ్రీ హనుమంతుని నలుదిక్కులా ముట్టడించి, బాణాలు, త్రిశూలాలు, ఇనుప గదలతో భీకరమైన దాడి చేశారు. వారి ఉమ్మడి శక్తికి ఏమాత్రం చలించని అమిత పరాక్రమశాలి అయిన ఆ మారుతి పరమ ఆగ్రహంతో ఎదురుదాడి ప్రారంభించాడు.  ఆయన దుర్ధరుని రథంపైకి లంఘించి అతనిని క్షణంలో మట్టికరిపించాడు. ఆ తర్వాత ఒక భారీ పర్వత శిఖరాన్ని, వృక్షాలను ఉపయోగించి ప్రఘాసుడు, భాసకర్ణులను హతం చేశాడు. చివరగా, తన చేతిలోని బరువైన ఇనుప పరిఘతో విరూపాక్ష, యూపాక్షులను వారి ఆయుధాలతో సహా సర్వనాశనం చేశాడు. ఈ విధంగా రావణుని ఐదుగురు సేనాధిపతులను సమూలంగా సంహరించిన తర్వాత, విజయగర్వంతో ప్రకాశిస్తున్న ఆ వీర హనుమంతుడు తదుపరి సవాలును ఎదుర్కొనడానికి సిద్ధంగా ఉంటూ మరల ఆ తోరణ ద్వారంపై ఆసీనుడయ్యాడు.
47	సేనాపతీన్పఞ్చ స తు ప్రమాపితాన్ హనూమతా సానుచరాన్సవాహనాన్ | సమీక్ష్య రాజా సమరోద్ధతోన్ముఖం కుమారమక్షం ప్రసమైక్షతాక్షతమ్ || ౧|| స తస్య దృష్ట్యర్పణసమ్ప్రచోదితః ప్రతాపవాన్కాఞ్చనచిత్రకార్ముకః | సముత్పపాతాథ సదస్యుదీరితో ద్విజాతిముఖ్యైర్హవిషేవ పావకః || ౨|| తతో మహద్బాలదివాకరప్రభం ప్రతప్తజామ్బూనదజాలసన్తతమ్ | రథాం సమాస్థాయ యయౌ స వీర్యవాన్ మహాహరిం తం ప్రతి నైరృతర్షభః || ౩|| తతస్తపఃసఙ్గ్రహసఞ్చయార్జితం ప్రతప్తజామ్బూనదజాలశోభితమ్ | పతాకినం రత్నవిభూషితధ్వజం మనోజవాష్టాశ్వవరైః సుయోజితమ్ || ౪|| సురాసురాధృష్యమసఙ్గచారిణం రవిప్రభం వ్యోమచరం సమాహితమ్ | సతూణమష్టాసినిబద్ధబన్ధురం యథాక్రమావేశితశక్తితోమరమ్ || ౫|| విరాజమానం ప్రతిపూర్ణవస్తునా సహేమదామ్నా శశిసూర్యవర్వసా | దివాకరాభం రథమాస్థితస్తతః స నిర్జగామామరతుల్యవిక్రమః || ౬|| స పూరయన్ఖం చ మహీం చ సాచలాం తురఙ్గమతఙ్గమహారథస్వనైః | బలైః సమేతైః స హి తోరణస్థితం సమర్థమాసీనముపాగమత్కపిమ్ || ౭|| స తం సమాసాద్య హరిం హరీక్షణో యుగాన్తకాలాగ్నిమివ ప్రజాక్షయే | అవస్థితం విస్మితజాతసమ్భ్రమః సమైక్షతాక్షో బహుమానచక్షుషా || ౮|| స తస్య వేగం చ కపేర్మహాత్మనః పరాక్రమం చారిషు పార్హ్తివాత్మజః | విచారయన్ఖం చ బలం మహాబలో హిమక్షయే సూర్య ఇవాభివర్ధతే || ౯|| స జాతమన్యుః ప్రసమీక్ష్య విక్రమం స్థిరః స్థితః సంయతి దుర్నివారణమ్ | సమాహితాత్మా హనుమన్తమాహవే ప్రచోదయామాస శరైస్త్రిభిః శితైః || ౧౦|| తతః కపిం తం ప్రసమీక్ష్య గర్వితం జితశ్రమం శత్రుపరాజయోర్జితమ్ | అవైక్షతాక్షః సముదీర్ణమానసః సబాణపాణిః ప్రగృహీతకార్ముకః || ౧౧|| స హేమనిష్కాఙ్గదచారుకుణ్డలః సమాససాదాశు పరాక్రమః కపిమ్ | తయోర్బభూవాప్రతిమః సమాగమః సురాసురాణామపి సమ్భ్రమప్రదః || ౧౨|| రరాస భూమిర్న తతాప భానుమాన్ వవౌ న వాయుః ప్రచచాల చాచలః | కపేః కుమారస్య చ వీక్ష్య సంయుగం ననాద చ ద్యౌరుదధిశ్చ చుక్షుభే || ౧౩|| తతః స వీరః సుముఖాన్పతత్రిణః సువర్ణపుఙ్ఖాన్సవిషానివోరగాన్ | సమాధిసంయోగవిమోక్షతత్త్వవిచ్ ఛరానథ త్రీన్కపిమూర్ధ్న్యపాతయత్ || ౧౪|| స తైః శరైర్మూర్ధ్ని సమం నిపాతితైః క్షరన్నసృగ్దిగ్ధవివృత్తలోచనః | నవోదితాదిత్యనిభః శరాంశుమాన్ వ్యరాజతాదిత్య ఇవాంశుమాలికః || ౧౫|| తతః స పిఙ్గాధిపమన్త్రిసత్తమః సమీక్ష్య తం రాజవరాత్మజం రణే | ఉదగ్రచిత్రాయుధచిత్రకార్ముకం జహర్ష చాపూర్యత చాహవోన్ముఖః || ౧౬|| స మన్దరాగ్రస్థ ఇవాంశుమాలీ వివృద్ధకోపో బలవీర్యసంయుతః | కుమారమక్షం సబలం సవాహనం దదాహ నేత్రాగ్నిమరీచిభిస్తదా || ౧౭|| తతః స బాణాసనశక్రకార్ముకః శరప్రవర్షో యుధి రాక్షసామ్బుదః | శరాన్ముమోచాశు హరీశ్వరాచలే బలాహకో వృష్టిమివాచలోత్తమే || ౧౮|| తతః కపిస్తం రణచణ్డవిక్రమం వివృద్ధతేజోబలవీర్యసాయకమ్ | కుమారమక్షం ప్రసమీక్ష్య సంయుగే ననాద హర్షాద్ఘనతుల్యవిక్రమః || ౧౯|| స బాలభావాద్యుధి వీర్యదర్పితః ప్రవృద్ధమన్యుః క్షతజోపమేక్షణః | సమాససాదాప్రతిమం రణే కపిం గజో మహాకూపమివావృతం తృణైః || ౨౦|| స తేన బాణైః ప్రసభం నిపాతితైశ్ చకార నాదం ఘననాదనిఃస్వనః | సముత్పపాతాశు నభః స మారుతిర్ భుజోరువిక్షేపణ ఘోరదర్శనః || ౨౧|| సముత్పతన్తం సమభిద్రవద్బలీ స రాక్షసానాం ప్రవరః ప్రతాపవాన్ | రథీ రథశ్రేష్ఠతమః కిరఞ్శరైః పయోధరః శైలమివాశ్మవృష్టిభిః || ౨౨|| స తాఞ్శరాంస్తస్య విమోక్షయన్కపిశ్ చచార వీరః పథి వాయుసేవితే | శరాన్తరే మారుతవద్వినిష్పతన్ మనోజవః సంయతి చణ్డవిక్రమః || ౨౩|| తమాత్తబాణాసనమాహవోన్ముఖం ఖమాస్తృణన్తం వివిధైః శరోత్తమైః | అవైక్షతాక్షం బహుమానచక్షుషా జగామ చిన్తాం చ స మారుతాత్మజః || ౨౪|| తతః శరైర్భిన్నభుజాన్తరః కపిః కుమారవర్యేణ మహాత్మనా నదన్ | మహాభుజః కర్మవిశేషతత్త్వవిద్ విచిన్తయామాస రణే పరాక్రమమ్ || ౨౫|| అబాలవద్బాలదివాకరప్రభః కరోత్యయం కర్మ మహన్మహాబలః | న చాస్య సర్వాహవకర్మశోభినః ప్రమాపణే మే మతిరత్ర జాయతే || ౨౬|| అయం మహాత్మా చ మహాంశ్చ వీర్యతః సమాహితశ్చాతిసహశ్చ సంయుగే | అసంశయం కర్మగుణోదయాదయం సనాగయక్షైర్మునిభిశ్చ పూజితః || ౨౭|| పరాక్రమోత్సాహవివృద్ధమానసః సమీక్షతే మాం ప్రముఖాగతః స్థితః | పరాక్రమో హ్యస్య మనాంసి కమ్పయేత్ సురాసురాణామపి శీఘ్రకారిణః || ౨౮|| న ఖల్వయం నాభిభవేదుపేక్షితః పరాక్రమో హ్యస్య రణే వివర్ధతే | ప్రమాపణం త్వేవ మమాస్య రోచతే న వర్ధమానోఽగ్నిరుపేక్షితుం క్షమః || ౨౯|| ఇతి ప్రవేగం తు పరస్య తర్కయన్ స్వకర్మయోగం చ విధాయ వీర్యవాన్ | చకార వేగం తు మహాబలస్తదా మతిం చ చక్రేఽస్య వధే మహాకపిః || ౩౦|| స తస్య తానష్టహయాన్మహాజవాన్ సమాహితాన్భారసహాన్వివర్తనే | జఘాన వీరః పథి వాయుసేవితే తలప్రహాలైః పవనాత్మజః కపిః || ౩౧|| తతస్తలేనాభిహతో మహారథః స తస్య పిఙ్గాధిపమన్త్రినిర్జితః | స భగ్ననీడః పరిముక్తకూబరః పపాత భూమౌ హతవాజిరమ్బరాత్ || ౩౨|| స తం పరిత్యజ్య మహారథో రథం సకార్ముకః ఖడ్గధరః ఖముత్పతత్ | తపోఽభియోగాదృషిరుగ్రవీర్యవాన్ విహాయ దేహం మరుతామివాలయమ్ || ౩౩|| తతః కపిస్తం విచరన్తమమ్బరే పతత్రిరాజానిలసిద్ధసేవితే | సమేత్య తం మారుతవేగవిక్రమః క్రమేణ జగ్రాహ చ పాదయోర్దృఢమ్ || ౩౪|| స తం సమావిధ్య సహస్రశః కపిర్ మహోరగం గృహ్య ఇవాణ్డజేశ్వరః | ముమోచ వేగాత్పితృతుల్యవిక్రమో మహీతలే సంయతి వానరోత్తమః || ౩౫|| స భగ్నబాహూరుకటీశిరో ధరః క్షరన్నసృన్నిర్మథితాస్థిలోచనః | స భిన్నసన్ధిః ప్రవికీర్ణబన్ధనో హతః క్షితౌ వాయుసుతేన రాక్షసః || ౩౬|| మహాకపిర్భూమితలే నిపీడ్య తం చకార రక్షోఽధిపతేర్మహద్భయమ్ || ౩౭|| మహర్షిభిశ్చక్రచరైర్మహావ్రతైః సమేత్య భూతైశ్చ సయక్షపన్నగైః | సురైశ్చ సేన్ద్రైర్భృశజాతవిస్మయైర్ హతే కుమారే స కపిర్నిరీక్షితః || ౩౮|| నిహత్య తం వజ్రసుతోపమప్రభం కుమారమక్షం క్షతజోపమేక్షణమ్ | తదేవ వీరోఽభిజగామ తోరణం కృతక్షణః కాల ఇవ ప్రజాక్షయే || ౩౯||	39	1032
తన ఐదుగురు అగ్రశ్రేణి సేనాధిపతులు సమూలంగా తుడిచిపెట్టుకుపోయారని విన్న రావణుడు తీవ్ర ఆశ్చర్యానికి, ఆగ్రహానికి గురయ్యాడు. ఆయన అప్పుడు విలువిద్యలోనూ, యుద్ధరంగ నైపుణ్యంలోనూ ఎంతో పేరుగాంచిన తన యువకుడైన కుమారుడు అక్షకుమారుని వైపు తిరిగాడు. తండ్రి ఆజ్ఞను శిరసావహించి, ఆ వీర రాజకుమారుడు బంగారు పూత పూసిన ఒక అద్భుతమైన రథాన్ని అధిరోహించి, తన భారీ వింటిని సారిస్తూ వాయువేగంతో అశోకవనం వైపునకు దూసుకెళ్లాడు.  వయస్సులో ఇంకా చిన్నవాడైనప్పటికీ, అక్షకుమారుడు ఒక అనుభవజ్ఞుడైన వీరుని వలె పరిణతిని, వ్యూహాత్మక నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించాడు. ప్రధాన ద్వారపు తోరణంపై వేచి ఉన్న ఆ బృహత్ వానరుడిని చూసి, అక్షకుమారుడు బంగారు పిడి గల బాణములతో కళ్లు చెదిరే రీతిలో నిరుపమానమైన బాణవర్షాన్ని కురిపించాడు. ఆయన హనుమంతుని తలపై మూడు పదునైన బాణములతో కొట్టి, చేతులపై ఐదు బాణములను నాటి, అతని వక్షస్థలంపై మరికొన్ని ఘోరమైన బాణములను సంధించాడు.  ఆ యువ రాజకుమారుని అసాధారణ నైపుణ్యానికి, సాటిలేని ధైర్యానికి, అచంచలమైన పట్టుదలకు వాయుదేవుని వీరపుత్రుడు తన మనస్సులోనే ఎంతో ముగ్ధుడయ్యాడు. ప్రజ్వరిల్లే అగ్ని వలె ఉన్న ఈ వీరుడిని ఇలాగే వదిలేస్తే వానర సైన్యాలనంతటినీ సర్వనాశనం చేస్తాడని హనుమంతుడు భావించాడు. కాబట్టి, ఈ ద్వంద్వ యుద్ధానికి ముగింపు పలకాలని నిశ్చయించుకుని, హనుమంతుడు ఒక భయంకరమైన సింహనాదం చేస్తూ, అక్షకుమారుని అత్యంత వేగవంతమైన రథ గమనానికి అనుగుణంగా ఆకాశంలోకి లంఘించాడు.  అక్షకుమారుడు ఆకాశంలో విహరిస్తూనే ఘోరమైన బాణములను సంధిస్తుండగా, హనుమంతుడు అతని వేగానికి మూలమైన వాటిపై దృష్టి పెట్టాడు. తన అరచేతుల యొక్క అకస్మాత్తు, భీకరమైన దెబ్బతో హనుమంతుడు ఆ రథానికి పూన్చిన ఎనిమిది శ్రేష్ఠమైన గుర్రాలను హతం చేసి, ఆ మహా రథాన్ని ముక్కలు ముక్కలు చేసాడు. రథాన్ని కోల్పోయినప్పటికీ, ఆ వీర అక్షకుమారుడు తన వింటిని చేతబూని ఆకాశంలోకి లేచి, ఏమాత్రం తగ్గని పరాక్రమంతో ఆ మహా వానరునిపై దాడి కొనసాగించాడు. అప్పుడు మారుతి అక్షకుమారుని రెండు పాదాలను పట్టుకుని, కళ్లు చెదిరే మహావేగంతో అతనిని వెయ్యి సార్లు గిరగిరా తిప్పి, అత్యంత ఘోరంగా భూమిపైకి విసిరికొట్టాడు. ఆ భయంకరమైన దెబ్బకు తక్షణమే నలిగిపోయి, ఎముకలన్నీ విరిగి, శరీ్రమంతా పొడిపొడై కీర్తిమంతుడైన ఆ రాజకుమారుడు అక్షకుమారుడు భూమిపై పడి మరణించాడు. ఆ వీర రాజకుమారుని విజయవంతంగా సంహరించిన తర్వాత, విజయగర్వంతో తన మహోన్నత తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న ఆ హనుమంతుడు, రావణుడు తదుపరి పంపబోయే ఏ సైన్యాన్నైనా ఎదుర్కోవడానికి సిద్ధంగా ఉంటూ మరొక్కసారి ఆ తోరణ ద్వారంపై ఆసీనుడయ్యాడు.

 

ఇత్యార్షే శ్రీ మూల రామాయణే సుందరకాండే  పఞ్చదశ: భాగ: