యుద్ధకాండము - భాగము – 7

 యుద్ధకాండము - భాగము –– 7

ఈ కాండములో సర్గ సంఖ్య	శ్లోకములు	శ్లోకముల సంఖ్య	ఈ కాండములో స్వీకరించిన మొత్తము శ్లోకములు
35	తేన శఙ్ఖవిమిశ్రేణ భేరీశబ్దేన రాఘవః | ఉపయతో మహాబాహూ రామః పరపురఞ్జయః || ౧|| తం నినాదం నిశమ్యాథ రావణో రాక్షసేశ్వరః | ముహూర్తం ధ్యానమాస్థాయ సచివానభ్యుదైక్షత || ౨|| అథ తాన్సచివాంస్తత్ర సర్వానాభాష్య రావణః | సభాం సంనాదయన్సర్వామిత్యువాచ మహాబలః || ౩|| తరణం సాగరస్యాపి విక్రమం బలసఞ్చయమ్ | యదుక్తవన్తో రామస్య భవన్తస్తన్మయా శ్రుతమ్ | భవతశ్చాప్యహం వేద్మి యుద్ధే సత్యపరాక్రమాన్ || ౪|| తతస్తు సుమహాప్రాజ్ఞో మాల్యవాన్నామ రాక్షసః | రావణస్య వచః శ్రుత్వా మాతుః పైతామహోఽబ్రవీత్ || ౫|| విద్యాస్వభివినీతో యో రాజా రాజన్నయానుగః | స శాస్తి చిరమైశ్వర్యమరీంశ్చ కురుతే వశే || ౬|| సన్దధానో హి కాలేన విగృహ్ణంశ్చారిభిః సహ | స్వపక్షవర్ధనం కుర్వన్మహదైశ్వర్యమశ్నుతే || ౭|| హీయమానేన కర్తవ్యో రాజ్ఞా సన్ధిః సమేన చ | న శత్రుమవమన్యేత జ్యాయాన్కుర్వీత విగ్రహమ్ || ౮|| తన్మహ్యం రోచతే సన్ధిః సహ రామేణ రావణ | యదర్థమభియుక్తాః స్మ సీతా తస్మై ప్రదీయతామ్ || ౯|| తస్య దేవర్షయః సర్వే గన్ధర్వాశ్చ జయైషిణః | విరోధం మా గమస్తేన సన్ధిస్తే తేన రోచతామ్ || ౧౦|| ఇదం వచస్తత్ర నిగద్య మాల్యవన్ పరీక్ష్య రక్షోఽధిపతేర్మనః పునః | అనుత్తమేషూత్తమపౌరుషో బలీ బభూవ తూష్ణీం సమవేక్ష్య రావణమ్ || ౧౧||	11	435
శంఖనాదాలతో మిళితమైన నగరాల (నగారాల) ధ్వనుల మధ్య, శత్రుసంహారకుడైన మహాబాహుడు రాఘవుడు (శ్రీరాముడు) తరలివచ్చాడు. ఆ ప్రతిధ్వనిస్తున్న కోలాహలాన్ని విని, రాక్షసరాజైన రావణుడు ఒక క్షణం పాటు తీవ్ర ఆలోచనలో మునిగిపోయి, ఆపై తన మంత్రుల వైపు నిశితంగా చూశాడు. అక్కడ సమావేశమైన ఆ మంత్రులందరినీ ఉద్దేశించి, అమిత పరాక్రమవంతుడైన రావణుడు తన స్వరంతో ఆ సభాభవనమంతా ప్రతిధ్వనించేలా ఇలా పలికాడు: "రాముడు సముద్రాన్ని దాటడం గురించి, అతని అసాధారణ పరాక్రమం గురించి మరియు అతని సైన్యాల యొక్క అపారమైన సమూహం గురించి మీరు నివేదించిన ప్రతిదాన్ని నేను పూర్తిగా విన్నాను. అదే సమయంలో, యుద్ధంలో మీ స్వంత నిజమైన పరాక్రమం మరియు బలం ఏమిటో కూడా నాకు తెలుసు." రావణుడి ఈ మాటలు విని, రాజు తల్లి (కైకసి) కి మాతామహుడైన (తాతగారైన) మాల్యవంతుడు అనే పరమ వివేకియైన రాక్షసుడు ఇలా మాట్లాడాడు: "ఓ మహారాజా! వివిధ శాస్త్రాలలో చక్కని శిక్షణ పొంది, రాజనీతి సూత్రాలను అనుసరించే పాలకుడు సుదీర్ఘకాలం సార్వభౌమాధికారాన్ని అనుభవిస్తాడు మరియు తన శత్రువులను తన అదుపులోకి తెచ్చుకుంటాడు. సరైన సమయంలో సంధి (శాంతి) చేసుకుంటూ, అవకాశం వచ్చినప్పుడు శత్రువులపై యుద్ధం ప్రకటిస్తూ, తన పక్షాన్ని నిరంతరం బలపరుచుకునే రాజు అపారమైన ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతాడు. ఒక రాజు తన శత్రువు కంటే బలహీనంగా ఉన్నప్పుడు లేదా శత్రువుతో సమానంగా ఉన్నప్పుడు తప్పక సంధి చేసుకోవాలి. శత్రువును ఎప్పుడూ తక్కువ అంచనా వేయకూడదు; మన చేయి పైన ఉన్నప్పుడు మాత్రమే యుద్ధం చేయాలి. కాబట్టి, ఓ రావణా! రాముడితో సంధి చేసుకోవడం నాకు సరైనదిగా అనిపిస్తోంది. మనం ఈ విధంగా ముట్టడించబడటానికి కారణమైన ఆ సీతను అతనికి తిరిగి అప్పగించు. దేవ మునులు, గంధర్వులు అందరూ అతని విజయన్నే కాంక్షిస్తున్నారు. అతనితో ఈ శత్రుత్వాన్ని కొనసాగించకు; అతనితో శాంతిని నెలకొల్పుకోవడమే నీ నిర్ణయం కావాలి."
36	తత్తు మాల్యవతో వాక్యం హితముక్తం దశాననః | న మర్షయతి దుష్టాత్మా కాలస్య వశమాగతః || ౧|| స బద్ధ్వా భ్రుకుటిం వక్త్రే క్రోధస్య వశమాగతః | అమర్షాత్పరివృత్తాక్షో మాల్యవన్తమథాబ్రవీత్ || ౨|| హితబుద్ధ్యా యదహితం వచః పరుషముచ్యతే | పరపక్షం ప్రవిశ్యైవ నైతచ్ఛ్రోత్రగతం మమ || ౩|| మానుషం కృపణం రామమేకం శాఖామృగాశ్రయమ్ | సమర్థం మన్యసే కేన త్యక్తం పిత్రా వనాలయమ్ || ౪|| రక్షసామీశ్వరం మాం చ దేవతానాం భయఙ్కరమ్ | హీనం మాం మన్యసే కేన అహీనం సర్వవిక్రమైః || ౫|| వీరద్వేషేణ వా శఙ్కే పక్షపాతేన వా రిపోః | త్వయాహం పరుషాణ్యుక్తః పరప్రోత్సాహనేన వా || ౬|| ప్రభవన్తం పదస్థం హి పరుషం కోఽహ్బిధాస్యతి | పణ్డితః శాస్త్రతత్త్వజ్ఞో వినా ప్రోత్సాహనాద్రిపోః || ౭|| ఆనీయ చ వనాత్సీతాం పద్మహీనామివ శ్రియమ్ | కిమర్థం ప్రతిదాస్యామి రాఘవస్య భయాదహమ్ || ౮|| వృతం వానరకోటీభిః ససుగ్రీవం సలక్ష్మణమ్ | పశ్య కైశ్చిదహోభిస్త్వం రాఘవం నిహతం మయా || ౯|| ద్వన్ద్వే యస్య న తిష్ఠన్తి దైవతాన్యపి సంయుగే | స కస్మాద్రావణో యుద్ధే భయమాహారయిష్యతి || ౧౦|| ద్విధా భజ్యేయమప్యేవం న నమేయం తు కస్య చిత్ | ఏష మే సహజో దోషః స్వభావో దురతిక్రమః || ౧౧|| యది తావత్సముద్రే తు సేతుర్బద్ధో యదృచ్ఛయా | రామేణ విస్మయః కోఽత్ర యేన తే భయమాగతమ్ || ౧౨|| స తు తీర్త్వార్ణవం రామః సహ వానరసేనయా | ప్రతిజానామి తే సత్యం న జీవన్ప్రతియాస్యతి || ౧౩|| ఏవం బ్రువాణం సంరబ్ధం రుష్టం విజ్ఞాయ రావణమ్ | వ్రీడితో మాల్యవాన్వాక్యం నోత్తరం ప్రత్యపద్యత || ౧౪|| జయాశిషా చ రాజానం వర్ధయిత్వా యథోచితమ్ | మాల్యవానభ్యనుజ్ఞాతో జగామ స్వం నివేశనమ్ || ౧౫|| రావణస్తు సహామాత్యో మన్త్రయిత్వా విమృశ్య చ | లఙ్కాయామతులాం గుప్తిం కారయామాస రాక్షసః || ౧౬|| వ్యాదిదేశ చ పూర్వస్యాం ప్రహస్తం ద్వారి రాక్షసం | దక్షిణస్యాం మహావీర్యౌ మహాపార్శ్వ మహోదరౌ || ౧౭|| పశ్చిమాయామథో ద్వారి పుత్రమిన్ద్రజితం తథా | వ్యాదిదేశ మహామాయం రాక్షసైర్బహుభిర్వృతమ్ || ౧౮|| ఉత్తరస్యాం పురద్వారి వ్యాదిశ్య శుకసారణౌ | స్వయం చాత్ర భవిష్యామి మన్త్రిణస్తానువాచ హ || ౧౯|| రాక్షసం తు విరూపాక్షం మహావీర్యపరాక్రమమ్ | మధ్యమేఽస్థాపయద్గుల్మే బహుభిః సహ రాక్షసైః || ౨౦|| ఏవంవిధానం లఙ్కాయాం కృత్వా రాక్షసపుఙ్గవః | మేనే కృతార్థమాత్మానం కృతాన్తవశమాగతః || ౨౧|| విసర్జయామాస తతః స మన్త్రిణో విధానమాజ్ఞాప్య పురస్య పుష్కలమ్ | జయాశిషా మన్త్రగణేన పూజితో వివేశ సోఽన్తఃపురమృద్ధిమన్మహత్ || ౨౨||	22	457
అయితే, వినాశకాలం (విధి) దాపురించడం వల్ల తన వినాశనానికి తానే లొంగిపోయిన దుర్బుద్ధియైన ఆ దశాననుడు (పది తలల రావణుడు), మాల్యవంతుడు పలికిన ఆ హితవచనాలను ఏమాత్రం సహించలేకపోయాడు. తీవ్ర క్రోధంతో తన బొమలు ముడివేసి, అమితమైన అసంతృప్తితో కళ్లు పెద్దవిగా చేస్తూ, అతడు మాల్యవంతుడితో ఈ మాటలు పలికాడు:  "హితవు లాగా అనిపిస్తున్న నీ ఈ కఠినమైన మాటలు నిజానికి నాకు తీవ్ర నష్టం కలిగించేవిగా, శత్రు పక్షానికి పూర్తిగా మద్దతు ఇచ్చేవిగా ఉన్నాయి. ఇవి నా చెవిన పడటానికి కూడా ఏమాత్రం యోగ్యమైనవి కావు! తన స్వంత తండ్రి చేతనే త్యజించబడి, అరణ్యాల పాలై, ఇప్పుడు వానరులపై ఆధారపడి బ్రతుకుతున్న ఆ దౌర్భాగ్యపు మానవుడైన రాముడిని నువ్వు ఏ ప్రాతిపదికన అంత సమర్థుడిగా భావిస్తున్నావు?  మరియు రాక్షసులకు అత్యున్నత సార్వభౌముడిని, దేవతలకు సైతం సింహస్వప్నాన్ని, పరాక్రమంలో ఏమాత్రం కొరత లేని నన్ను నువ్వు ఏ విధంగా తక్కువగా అంచనా వేస్తున్నావు? నాపై ఉన్న ఈర్ష్యతోనో, లేదా శత్రువుపై ఉన్న రహస్య పక్షపాతం వల్లనో, లేక మన శత్రువుల చేత ప్రేరేపించబడటం వల్లనో నువ్వు నాతో ఇటువంటి కఠినమైన మాటలు పలికావని నేను అనుమానిస్తున్నాను. శత్రువుల చేత ఉసిగొల్పబడితే తప్ప, శాస్త్ర సత్యాలను బాగా తెలిసిన ఏ విద్వాంసుడైనా అత్యంత శక్తివంతుడు, ప్రతిష్ఠాత్మకుడైన రాజుతో ఇంత అప్రియంగా మాట్లాడతాడా?  అరణ్యం నుండి పద్మం లేని లక్ష్మీదేవి వంటి ఆ సీతను అపహరించి తెచ్చిన నేను, కేవలం ఆ రాఘవుడికి భయపడి ఆమెను ఎందుకు తిరిగి అప్పగిస్తాను? మరో కొన్ని రోజుల్లోనే ఆ రాఘవుడు, సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణులతో పాటు కోట్లాది మంది వానరులు నా చేతిలో యుద్ధంలో ఘోరంగా హతమవ్వడాన్ని నువ్వు కళ్లారా చూస్తావు! యుద్ధభూమిలో దేవతలు సైతం తలపడటానికి భయపడే ఈ రావణుడు, ఈ యుద్ధంలో ఎందుకు భయపడాలి? నేను రెండు ముక్కలుగా విరిగిపోవడానికైనా సిద్ధమే కానీ, ఎవరి ముందైనా తలవంచడం నా వల్ల కాదు! ఇది నా పుట్టుకతో వచ్చిన గుణం, ఎవరి స్వభావాన్ని వారే జయించడం అసాధ్యం.  ఒకవేళ రాముడు తన అదృష్టం బాగుండి సముద్రంపై వారధి నిర్మించగలిగితే, అందులో అంతగా ఆశ్చర్యపోవడానికి ఏముంది, అది నీ హృదయంలో ఎందుకు భయాన్ని కలిగిస్తోంది? రాముడు తన వానర సైన్యంతో సముద్రాన్ని దాటి వచ్చినప్పటికీ, అతడు ఇక్కడి నుండి ప్రాణాలతో తిరిగి వెళ్లలేడనేది నేను నీకు ప్రమాణపూర్వకంగా చెబుతున్న పరమ సత్యం!"  రావణుడు ఏమాత్రం లొంగడం లేదని, తీవ్ర క్రోధంతో తనను తాను సమర్థించుకుంటున్నాడని గ్రహించిన మాల్యవంతుడు అవమాన భారంతో మరి ఏ ఇతర బదులూ ఇవ్వలేదు. రాజు విజయానికి సాంప్రదాయ ఆశీస్సులు అందించి, వెళ్ళడానికి అధికారిక అనుమతి తీసుకున్న తర్వాత, మాల్యవంతుడు తన నివాసానికి బయలుదేరాడు. ఆ రాక్షస రావణుడు తన మంత్రులతో కలిసి పరిస్థితిని క్షుణ్ణంగా సమీక్షించి, చర్చించిన తర్వాత, లంకా నగరానికి మునుపెన్నడూ లేని విధంగా అపూర్వమైన రక్షణ చర్యలను ఆదేశించాడు. అతడు ప్రహస్తుడనే రాక్షసుడిని తూర్పు ద్వారానికి కాపలాగా ఉంచాడు, మరియు దక్షిణ ద్వారాన్ని రక్షించడానికి పరమ పరాక్రమవంతులైన మహాపార్శ్వ, మహోదరులను నియమించాడు. పశ్చిమ ద్వారం వద్ద, మాయావియైన తన కుమారుడు ఇంద్రజిత్తును ఉంచి, అతనికి తోడుగా అపారమైన రాక్షస సైన్యాన్ని రక్షణగా ఉంచాడు. ఉత్తర నగర ద్వారానికి కాపలాగా శుక, సారణులను నియమించిన తర్వాత, అతడు తన మంత్రులతో ఇలా ప్రకటించాడు: "నేను స్వయంగా ఇక్కడే ఉండి ఈ ద్వారాన్ని రక్షిస్తాను." అమిత బలవంతుడు, వీరుడైన విరూపాక్షుడనే రాక్షసుడిని భారీ రాక్షస సైన్యంతో కలిసి లంక మధ్య భాగంలో (కేంద్ర రక్షణ శిబిరంలో) ఉంచాడు. ఈ విధంగా లంక అంతటా కఠినమైన రక్షణ వ్యూహాలను ఏర్పాటు చేసిన తర్వాత, ఆ రాక్షస శ్రేష్ఠుడు తన లక్ష్యాలన్నీ పూర్తిగా నెరవేరినట్లు భావించాడు—కానీ నిజానికి, అతడు నేరుగా మృత్యుముఖంలోకి నడిచి వెళ్తున్నాడు. నగర రక్షణ కోసం ఈ సమగ్ర ఏర్పాట్లను ఆదేశించిన తర్వాత, అతడు తన మంత్రులను పంపించివేశాడు. తన సభ సభ్యుల విజయ ప్రార్థనలతో గౌరవించబడిన అతడు, వైభోగవంతమైన తన అంతఃపురంలోకి విశ్రాంతి కోసం వెళ్లాడు.
37	నరవానరరాజౌ తౌ స చ వాయుసుతః కపిః | జామ్బవానృక్షరాజశ్చ రాక్షసశ్చ విభీషణః || ౧|| అఙ్గదో వాలిపుత్రశ్చ సౌమిత్రిః శరభః కపిః | సుషేణః సహదాయాదో మైన్దో ద్వివిద ఏవ చ || ౨|| గజో గవాక్షో కుముదో నలోఽథ పనసస్తథా | అమిత్రవిషయం ప్రాప్తాః సమవేతాః సమర్థయన్ || ౩|| ఇయం సా లక్ష్యతే లఙ్కా పురీ రావణపాలితా | సాసురోరగగన్ధర్వైరమరైరపి దుర్జయా || ౪|| కార్యసిద్ధిం పురస్కృత్య మన్త్రయధ్వం వినిర్ణయే | నిత్యం సంనిహితో హ్యత్ర రావణో రాక్షసాధిపః || ౫|| తథా తేషు బ్రువాణేషు రావణావరజోఽబ్రవీత్ | వాక్యమగ్రామ్యపదవత్పుష్కలార్థం విభీషణః || ౬|| అనలః శరభశ్చైవ సమ్పాతిః ప్రఘసస్తథా | గత్వా లఙ్కాం మమామాత్యాః పురీం పునరిహాగతాః || ౭|| భూత్వా శకునయః సర్వే ప్రవిష్టాశ్ చ రిపోర్బలమ్ | విధానం విహితం యచ్చ తద్దృష్ట్వా సముపస్థితాః || ౮|| సంవిధానం యథాహుస్తే రావణస్య దురాత్మనః | రామ తద్బ్రువతః సర్వం యథాతథ్యేన మే శృణు || ౯|| పూర్వం ప్రహస్తః సబలో ద్వారమాసాద్య తిష్ఠతి | దక్షిణం చ మహావీర్యౌ మహాపార్శ్వమహోదరౌ || ౧౦|| ఇన్ద్రజిత్పశ్చిమద్వారం రాక్షసైర్బహుభిర్వృతః | పట్టసాసిధనుష్మద్భిః శూలముద్గరపాణిభిః || ౧౧|| నానాప్రహరణైః శూరైరావృతో రావణాత్మజః | రాక్షసానాం సహస్రైస్తు బహుభిః శస్త్రపాణిభిః || ౧౨|| యుక్తః పరమసంవిగ్నో రాక్షసైర్బహుభిర్వృతః | ఉత్తరం నగరద్వారం రావణః స్వయమాస్థితః || ౧౩|| విరూపాక్షస్తు మహతా శూలఖడ్గధనుష్మతా | బలేన రాక్షసైః సార్ధం మధ్యమం గుల్మమాస్థితః || ౧౪|| ఏతానేవంవిధాన్గుల్మాఁల్లఙ్కాయాం సముదీక్ష్య తే | మామకాః సచివాః సర్వే శీఘ్రం పునరిహాగతాః || ౧౫|| గజానాం చ సహస్రం చ రథానామయుతం పురే | హయానామయుతే ద్వే చ సాగ్రకోటీ చ రక్షసామ్ || ౧౬|| విక్రాన్తా బలవన్తశ్చ సంయుగేష్వాతతాయినః | ఇష్టా రాక్షసరాజస్య నిత్యమేతే నిశాచరాః || ౧౭|| ఏకైకస్యాత్ర యుద్ధార్థే రాక్షసస్య విశాం పతే | పరివారః సహస్రాణాం సహస్రముపతిష్ఠతే || ౧౮|| ఏతాం ప్రవృత్తిం లఙ్కాయాం మన్త్రిప్రోక్తం విభీషణః | రామం కమలపత్రాక్షమిదముత్తరమబ్రవీత్ || ౧౯|| కుబేరం తు యదా రామ రావణః ప్రత్యయుధ్యత | షష్టిః శతసహస్రాణి తదా నిర్యాన్తి రాక్షసాః || ౨౦|| పరాక్రమేణ వీర్యేణ తేజసా సత్త్వగౌరవాత్ | సదృశా యోఽత్ర దర్పేణ రావణస్య దురాత్మనః || ౨౧|| అత్ర మన్యుర్న కర్తవ్యో రోషయే త్వాం న భీషయే | సమర్థో హ్యసి వీర్యేణ సురాణామ్ అపి నిగ్రహే || ౨౨|| తద్భవాంశ్చతురఙ్గేణ బలేన మహతా వృతః | వ్యూహ్యేదం వానరానీకం నిర్మథిష్యసి రావణమ్ || ౨౩|| రావణావరజే వాక్యమేవం బ్రువతి రాఘవః | శత్రూణాం ప్రతిఘాతార్థమిదం వచనమబ్రవీత్ || ౨౪|| పూర్వద్వారే తు లఙ్కాయా నీలో వానరపుఙ్గవః | ప్రహస్తం ప్రతియోద్ధా స్యాద్వానరైర్బహుభిర్వృతః || ౨౫|| అఙ్గదో వాలిపుత్రస్తు బలేన మహతా వృతః | దక్షిణే బాధతాం ద్వారే మహాపార్శ్వమహోదరౌ || ౨౬|| హనూమాన్పశ్చిమద్వారం నిపీడ్య పవనాత్మజః | ప్రవిశత్వప్రమేయాత్మా బహుభిః కపిభిర్వృతః || ౨౭|| దైత్యదానవసఙ్ఘానామృషీణాం చ మహాత్మనామ్ | విప్రకారప్రియః క్షుద్రో వరదానబలాన్వితః || ౨౮|| పరిక్రామతి యః సర్వాఁల్లోకాన్సన్తాపయన్ప్రజాః | తస్యాహం రాక్షసేన్ద్రస్య స్వయమేవ వధే ధృతః || ౨౯|| ఉత్తరం నగరద్వారమహం సౌమిత్రిణా సహ | నిపీడ్యాభిప్రవేక్ష్యామి సబలో యత్ర రావణః || ౩౦|| వానరేన్ద్రశ్చ బలవానృక్షరాజశ్చ జామ్బవాన్ | రాక్షసేన్ద్రానుజశ్ చైవ గుల్మే భవతు మధ్యమే || ౩౧|| న చైవ మానుషం రూపం కార్యం హరిభిరాహవే | ఏషా భవతు నః సంజ్ఞా యుద్ధేఽస్మిన్వానరే బలే || ౩౨|| వానరా ఏవ నిశ్చిహ్నం స్వజనేఽస్మిన్భవిష్యతి | వయం తు మానుషేణైవ సప్త యోత్స్యామహే పరాన్ || ౩౩|| అహమేవ సహ భ్రాత్రా లక్ష్మణేన మహౌజసా | ఆత్మనా పఞ్చమశ్చాయం సఖా మమ విభీషణః || ౩౪|| స రామః కార్యసిద్ధ్యర్థమేవముక్త్వా విభీషణమ్ | సువేలారోహణే బుద్ధిం చకార మతిమాన్మతిమ్ || ౩౫|| తతస్తు రామో మహతా బలేన ప్రచ్ఛాద్య సర్వాం పృథివీం మహాత్మా | ప్రహృష్టరూపోఽభిజగామ లఙ్కాం కృత్వా మతిం సోఽరివధే మహాత్మా || ౩౬||	36	493
మానవ, వానర రాజులైన ఆ ఇద్దరు (రాముడు, సుగ్రీవుడు), ఆ వాయుపుత్రుడు (హనుమంతుడు), భల్లూక రాజు జాంబవంతుడు, రాక్షసుడైన విభీషణుడు, వాలి కుమారుడైన అంగదుడు, లక్ష్మణుడు (సుమిత్రా నందనుడు), వానరుడైన శరభుడు, తన బంధువులతో కూడిన సుషేణుడు, మైందుడు, ద్వివిదుడు, గజుడు, గవాక్షుడు, కుముదుడు, నలుడు మరియు పనసుడు శత్రు భూభాగంలోకి చేరుకుని, వ్యూహరచన కోసం సమావేశమయ్యారు.  "దేవతలు, రాక్షసులు, సర్పాలు, గంధర్వులు అందరూ కలిసి వచ్చినా జయించలేని, రావణుడి చేత పాలించబడుతున్న ఆ లంకా నగరం మనకు కళ్లెదుట కనిపిస్తోంది. మన కార్యం విజయవంతంగా పూర్తి కావడాన్ని మనస్సులో ఉంచుకుని, ఒక ఖచ్చితమైన వ్యూహాన్ని ఆలోచించండి. ఎందుకంటే రాక్షస రాజైన రావణుడు ఎల్లప్పుడూ ఇక్కడే మొహరించి ఉంటాడు."  వారు ఈ విధంగా మాట్లాడుతుండగా, రావణుడి తమ్ముడైన విభీషణుడు సంస్కారవంతమైనవి, స్పష్టమైనవి మరియు అత్యంత అర్ధవంతమైనవి అయిన మాటలను ఇలా పలికాడు:  "నా మంత్రులైన అనలుడు, శరభుడు, సంపాతి మరియు ప్రఘాసుడు లంకలోకి వెళ్లి ఇప్పుడు ఇక్కడికి తిరిగి వచ్చారు. వారు పక్షుల రూపాలు ధరించి శత్రు సైన్యంలోకి ప్రవేశించారు. అక్కడ ఏర్పాటు చేసిన రక్షణ వ్యూహాలను నిశితంగా గమనించి, ఇప్పుడు మన ముందు నిలబడ్డారు. ఓ రామా! దుర్బుద్ధియైన రావణుడు ఏర్పాటు చేసిన ఆ రక్షణ ఏర్పాట్లకు సంబంధించిన ప్రతి విషయాన్ని నేను నివేదిస్తుండగా ఆలకించు.”  “తూర్పు ద్వారం వద్ద ప్రహస్తుడు తన సైన్యంతో కలిసి సిద్ధంగా ఉన్నాడు. దక్షిణ ద్వారం వద్ద పరమ పరాక్రమవంతులైన మహాపార్శ్వ, మహోదరులు ఉన్నారు. పశ్చిమ ద్వారాన్ని ఇంద్రజిత్తు రక్షిస్తున్నాడు, అతనికి తోడుగా ముళ్ల ఈటెలు, కత్తులు, విల్లులు, బల్లేలు మరియు గదలు ధరించిన అనేక మంది రాక్షసులు ఉన్నారు. రకరకాల ఆయుధాలు ధరించిన వేలాది మంది వీర రాక్షసుల మధ్య రావణుడి కుమారుడు అక్కడ మొహరించి ఉన్నాడు. అత్యంత సదాసక్తుడై (మెలకువతో ఉండి), అపారమైన రాక్షస బలంతో కూడిన రావణుడు స్వయంగా ఉత్తర నగర ద్వారం వద్ద తన స్థానాన్ని చేపట్టాడు.”  “ఇక మధ్య భాగంలోని రక్షణ శిబిరాన్ని ఈటెలు, కత్తులు మరియు విల్లులు ధరించిన భారీ రాక్షస సైన్యంతో కలిసి విరూపాక్షుడు ఆక్రమించాడు. లంకలో మోహరించిన ఇలాంటి సైనిక శిబిరాలను నిశితంగా గమనించిన నా మంత్రులందరూ త్వరగా ఇక్కడికి తిరిగి వచ్చారు. ఆ నగరంలో పది వేల ఏనుగులు, పది వేల రథాలు, ఇరవై వేల గుర్రాలు, మరియు ఒక కోటికి పైగా రాక్షసులు ఉన్నారు. వారు పరాక్రమవంతులు, బలవంతులు, యుద్ధంలో నిర్దాక్షిణ్యంగా దాడి చేసేవారు, మరియు ఆ రాక్షస రాజుకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రులైనవారు. ఓ ప్రజాపతీ! యుద్ధం కోసం ఇక్కడి ప్రతి ఒక్క రాక్షసుడి వెనుక వేలాది మంది సైన్యాల మద్దతు ఉంది."  తన మంత్రులు నివేదించిన లంకకు సంబంధించిన ఈ సమాచారాన్ని అందిస్తూ, విభీషణుడు పద్మనేత్రుడైన రాముడితో ఇంకా ఈ మాటలు అన్నాడు:  "ఓ రామా! రావణుడు ఒకప్పుడు కుబేరుడితో యుద్ధం చేయడానికి వెళ్లినప్పుడు, అతనితో పాటు అరవై లక్షల మంది రాక్షసులు వెళ్లారు. పరాక్రమం, శౌర్యం, తేజస్సు మరియు సహజ బలం విషయాలలో వారంతా ఆ దుర్బుద్ధియైన రావణుడి అహంకారంతో సమానమైనవారే. దీనిని చూసి నువ్వు ఏమాత్రం నిరాశ చెందకూడదు; నేను ఈ మాటలు నీలో యుద్ధోత్సాహాన్ని రగల్చడానికి చెబుతున్నాను కానీ, నిన్ను భయపెట్టడానికి కాదు. ఎందుకంటే నీ స్వంత పరాక్రమంతో దేవతలను సైతం లొంగదీసుకోగల సమర్థుడవు నువ్వు. కాబట్టి, చతురంగ బలాలతో కూడిన నీ అపార సైన్యంతో ఈ వానర సమూహాన్ని యుద్ధ వ్యూహాలుగా అమర్చి, రావణుడిని అణచివేయి!"  రావణుడి తమ్ముడు ఈ విధంగా మాట్లాడటం ముగించగా, రాఘవుడు (రాముడు) తన శత్రువుల వినాశనానికి ప్రణాళిక వేస్తూ ఈ మాటలు అన్నాడు:  "లంక తూర్పు ద్వారం వద్ద, వానరశ్రేష్ఠుడైన నీలుడు అపారమైన వానర సైన్యంతో కలిసి ప్రహస్తుడిపై దాడికి నాయకత్వం వహించనివ్వు. వాలి కుమారుడైన అంగదుడు భారీ సైన్యంతో కలిసి దక్షిణ ద్వారాన్ని ముట్టడించి, మహాపార్శ్వ, మహోదరులతో తలపడనివ్వు. అమిత పరాక్రమవంతుడు, వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు భారీ వానర సైన్యంతో కలిసి పశ్చిమ ద్వారాన్ని బద్దలు కొట్టి లోపలికి ప్రవేశించనివ్వు. దేవతలు, రాక్షసులు మరియు మహాత్ములైన ఋషుల సభలను వేధించడంలో ఆనందించేవాడు, నీచ బుద్ధి గలవాడు, మరియు దేవతల వరాల బలంతో శక్తివంతుడైనవాడు, సమస్త లోకాలలో తిరుగుతూ సర్వజీవులకు పీడ కలిగిస్తున్న ఆ రాక్షస రాజును నేనే స్వయంగా వధించాలని నిశ్చయించుకున్నాను. సుమిత్రా నందనుడైన లక్ష్మణుడితో మరియు నా ముఖ్య సైన్యంతో కలిసి నేను స్వయంగా రావణుడు ఉన్న ఉత్తర నగర ద్వారాన్ని ముట్టడించి లోపలికి ప్రవేశిస్తాను. శక్తిమంతుడైన వానరరాజు (సుగ్రీవుడు), భల్లూక రాజు జాంబవంతుడు, మరియు ఆ రాక్షస రాజు తమ్ముడైన విభీషణుడు కేంద్ర రక్షణ శిబిర బాధ్యతలను చేపట్టనివ్వండి. ఇంకా, ఈ యుద్ధంలో పోరాడుతున్నప్పుడు ఏ వానరుడూ మానవ రూపాన్ని ధరించకూడదు. ఇది మన వానర సైన్యానికి ఒక గుర్తింపు చిహ్నంగా ఉండాలి. పూర్తిగా వానర రూపాల్లోనే ఉండటం మన వాళ్ల మధ్య మనల్ని సులభంగా గుర్తించడానికి సహాయపడుతుంది. మన పక్షాన, కేవలం ఏడుగురు మాత్రమే మానవ రూపంలో శత్రువుతో పోరాడతాము. వారిలో నేను, నా అత్యంత శక్తివంతమైన తమ్ముడు లక్ష్మణుడు, మరియు మన స్నేహితుడైన విభీషణుడు అతని నలుగురు మంత్రులతో కలిసి ఐదవ వానిగా ఉంటాడు." తమ కార్యం విజయవంతం కావడానికి విభీషణుడితో ఈ విధంగా మాట్లాడిన తర్వాత, పరమ బుద్ధిమంతుడైన రాముడు యుద్ధభూమిని పరిశీలించడానికి సువేల పర్వతాన్ని అధిరోహించాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. ఆ తర్వాత, మహాత్ముడైన రాముడు తన అపార సైన్యంతో భూమండలాన్నంతా కప్పివేస్తూ, అత్యంత ఉత్సాహంతో, తన శత్రువును నాశనం చేయాలనే దృఢ నిశ్చయంతో లంక వైపు ముందుకు సాగాడు.

 

ఇత్యార్షే శ్రీ మూల రామాయణే యుద్ధకాండే సప్తమ: భాగ: