అరణ్యకాండము - భాగము - 2

 

అరణ్యకాండము - భాగము -  2

 

ఈ కాండములో సర్గ సంఖ్య	శ్లోకములు	శ్లోకముల సంఖ్య	ఈ కాండములో స్వీకరించిన మొత్తము శ్లోకములు
6	శరభఙ్గే దివం ప్రాప్తే మునిసఙ్ఘాః సమాగతాః | అభ్యగచ్ఛన్త కాకుత్స్థం రామం జ్వలితతేజసం || ౧|| వైఖానసా వాలఖిల్యాః సమ్ప్రక్షాలా మరీచిపాః | అశ్మకుట్టాశ్చ బహవః పత్రాహారాశ్చ తాపసాః || ౨|| దన్తోలూఖలినశ్చైవ తథైవోన్మజ్జకాః పరే | మునయః సలిలాహారా వాయుభక్షాస్తథాపరే || ౩|| ఆకాశనిలయాశ్చైవ తథా స్థణ్డిలశాయినః | తథోర్ధ్వవాసినో దాన్తాస్తథార్ద్రపటవాససః || ౪|| సజపాశ్చ తపోనిత్యాస్తథా పఞ్చతపోఽన్వితాః | సర్వే బ్రాహ్మ్యా శ్రియా జుష్టా దృఢయోగసమాహితాః | శరభఙ్గాశ్రమే రామమభిజగ్ముశ్చ తాపసాః || ౫|| అభిగమ్య చ ధర్మజ్ఞా రామం ధర్మభృతాం వరమ్ | ఊచుః పరమధర్మజ్ఞమృషిసఙ్ఘాః సమాహితాః || ౬|| త్వమిక్ష్వాకుకులస్యాస్య పృథివ్యాశ్చ మహారథః | ప్రధానశ్చాసి నాథశ్చ దేవానాం మఘవానివ || ౭|| విశ్రుతస్త్రిషు లోకేషు యశసా విక్రమేణ చ | పితృవ్రతత్వం సత్యం చ త్వయి ధర్మశ్చ పుష్కలః || ౮|| త్వామాసాద్య మహాత్మానం ధర్మజ్ఞం ధర్మవత్సలమ్ | అర్థిత్వాన్నాథ వక్ష్యామస్తచ్చ నః క్షన్తుమర్హసి || ౯|| అధార్మస్తు మహాంస్తాత భవేత్తస్య మహీపతేః | యో హరేద్బలిషడ్భాగం న చ రక్షతి పుత్రవత్ || ౧౦|| యుఞ్జానః స్వానివ ప్రాణాన్ప్రాణైరిష్టాన్సుతానివ | నిత్యయుక్తః సదా రక్షన్సర్వాన్విషయవాసినః || ౧౧|| ప్రాప్నోతి శాశ్వతీం రామ కీర్తిం స బహువార్షికీమ్ | బ్రహ్మణః స్థానమాసాద్య తత్ర చాపి మహీయతే || ౧౨|| యత్కరోతి పరం ధర్మం మునిర్మూలఫలాశనః | తత్ర రాజ్ఞశ్చతుర్భాగః ప్రజా ధర్మేణ రక్షతః || ౧౩|| సోఽయం బ్రాహ్మణభూయిష్ఠో వానప్రస్థగణో మహాన్ | త్వన్నాథోఽనాథవద్రామ రాక్షసైర్వధ్యతే భృశమ్ || ౧౪|| ఏహి పశ్య శరీరాణి మునీనాం భావితాత్మనామ్ | హతానాం రాక్షసైర్ఘోరైర్బహూనాం బహుధా వనే || ౧౫|| పమ్పానదీనివాసానామనుమన్దాకినీమ్ అపి | చిత్రకూటాలయానాం చ క్రియతే కదనం మహత్ || ౧౬|| ఏవం వయం న మృష్యామో విప్రకారం తపస్వినమ్ | క్రియమాణం వనే ఘోరం రక్షోభిర్భీమకర్మభిః || ౧౭|| తతస్త్వాం శరణార్థం చ శరణ్యం సముపస్థితాః | పరిపాలయ నో రామ వధ్యమానాన్నిశాచరైః || ౧౮|| ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు కాకుత్స్థస్తాపసానాం తపస్వినామ్ | ఇదం ప్రోవాచ ధర్మాత్మా సర్వానేవ తపస్వినః | నైవమర్హథ మాం వక్తుమాజ్ఞాప్యోఽహం తపస్వినమ్ || ౧౯|| భవతామర్థసిద్ధ్యర్థమాగతోఽహం యదృచ్ఛయా | తస్య మేఽయం వనే వాసో భవిష్యతి మహాఫలః | తపస్వినాం రణే శత్రూన్హన్తుమిచ్ఛామి రాక్షసాన్ || ౨౦|| దత్త్వా వరం చాపి తపోధనానాం ధర్మే ధృతాత్మా సహలక్ష్మణేన | తపోధనైశ్చాపి సహార్య వృత్తః సుతీష్క్ణమేవాభిజగామ వీరః || ౨౧||	21	99
శరభంగ మహర్షి ఉత్తమ గతులను పొందిన తరువాత, దేదీప్యమానమైన తేజస్సుతో వెలిగిపోతున్న శ్రీరాముని వద్దకు మునుల సమూహాలన్నీ తరలివచ్చాయి.  పరమ ధర్మజ్ఞుడైన రాముని సమీపించి, ధర్మాత్ములైన ఆ ఋషులందరూ కలిసి, సర్వోత్కృష్టమైన ధర్మ మర్మములను తెలిసిన ఆ రఘురాముడితో ఇలా పలికారు.  "నువ్వు ఇక్ష్వాకు వంశానికి చెందిన మహారథుడివి మరియు ఈ భూమండలానికి పాలకుడివి. దేవతలకు ఇంద్రుడి వలె, నువ్వు మాకు అత్యున్నతమైన నాయకుడివి మరియు రక్షకుడివి. నీ కీర్తి, పరాక్రమములు ముల్లోకాలలోనూ ప్రసిద్ధి చెందాయి. పితృభక్తి, సత్యసంధత మరియు ధర్మనిరతి నీలో పుష్కలంగా ఉన్నాయి. ఓ ప్రభూ! ధర్మాన్ని ఎరిగినవాడవు, సద్గుణములను ప్రేమించేవాడవు అయిన నీ వంటి మహాత్ముడిని ఆశ్రయించి, మా బాధలను చెప్పుకోవడానికి శరణార్థులుగా వచ్చాము. మా ఈ అభ్యర్థనను నువ్వు మన్నించాలి." "నాయనా! ప్రజల నుండి ఆరవ వంతు భాగాన్ని పన్నుగా స్వీకరిస్తూ కూడా, వారిని తన సొంత బిడ్డల వలె రక్షించని రాజుకు ఘోరమైన పాపం చుట్టుకుంటుంది. ఓ రామా! ఏ రాజు తన ప్రజలను ప్రాణసమానంగా ప్రేమించి, తన కంటిపాపల్లా కాపాడుకుంటాడో, నిరంతరం అప్రమత్తంగా ఉంటూ తన రాజ్యంలో నివసించేవారందరినీ అన్ని వేళలా రక్షిస్తాడో, అటువంటి రాజుకు శాశ్వతమైన కీర్తి లభిస్తుంది. అతడు బ్రహ్మలోకాన్ని పొంది అక్కడ ఘనంగా సత్కరించబడతాడు. కేవలం కందమూలాలు, ఫలాలను మాత్రమే తింటూ సర్వోత్కృష్టమైన ధర్మాచరణ చేసే తపస్వి సంపాదించే ఆధ్యాత్మిక పుణ్యంలో నాల్గవ వంతు భాగం, ప్రజలను ధర్మబద్ధంగా రక్షించే రాజుకు దక్కుతుంది."  "ఓ రామా! నువ్వు మా రక్షకుడిగా ఉన్నప్పటికీ, బ్రాహ్మణులతో కూడిన ఈ విశాల మునిసమూహం, దిక్కులేని అనాథల వలె రాక్షసుల చేతిలో నిర్దయాపూర్వకంగా హతమార్చబడుతోంది. భయంకరమైన రాక్షసుల చేత ఈ అరణ్యంలో రకరకాలుగా సంహరించబడిన ఎందరో పవిత్రాత్ములైన మునుల మృతదేహాలను వచ్చి చూడు. పంపా నది పరిసరాలలో, మందాకిని నది తీరంలో మరియు చిత్రకూట పర్వతంపై నివసిస్తున్న తపస్వుల మధ్య పెద్ద ఎత్తున నరమేధం జరుగుతోంది."  "ఈ విధంగా, భీకరమైన పనులు చేసే ఆ రాక్షసులు అరణ్యంలోని తపస్వులపై చేస్తున్న ఈ ఘోరమైన అత్యాచారాలను మేము ఇక భరించలేకపోతున్నాము. అందువల్ల, శరణు ఇవ్వడానికి తగినవాడవైన నిన్ను ఆశ్రయించి, శరణాగతి వేడుతున్నాము. ఓ రామా! నిశాచరులైన ఆ రాక్షసుల చేతిలో హతమైపోతున్న మమ్ములను రక్షించు."  బాధిత మునుల ఈ మాటలను విన్న ధర్మాత్ముడైన శ్రీరాముడు ఆ ఋషులందరితో ఇలా అన్నాడు, "నన్ను ఈ విధంగా ప్రార్థిస్తూ మాట్లాడకండి. నేను తపస్వుల ఆజ్ఞకు బద్ధుడనై ఉన్నాను (నేను మీ సేవకుడిని). కేవలం యాదృచ్ఛికంగానే, మీ కార్యసాధన కోసమే నేను ఈ అరణ్యానికి వచ్చాను. నా ఈ వనవాసం ఒక గొప్ప ఫలితాన్ని ఇవ్వబోతోంది. యుద్ధంలో తపస్వుల శత్రువులైన ఆ రాక్షసులను సంహరించాలని నేను బలంగా కోరుకుంటున్నాను."  తపస్సే ధనముగా కలిగిన ఆ మునులకు ఈ విధంగా అభయమిచ్చిన తరువాత, ధర్మ నిశ్చల మనస్కుడైన వీరరాముడు లక్ష్మణుడితో మరియు ఆ మునులతో కలిసి ముందుకు సాగి, సుతీష్ణ మహర్షి ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు.
7	రామస్తు సహితో భ్రాత్రా సీతయా చ పరన్తపః | సుతీక్ష్ణస్యాశ్రమపదం జగామ సహ తైర్ద్విజైః || ౧|| స గత్వా దూరమధ్వానం నదీస్తీర్త్వ బహూదకాః | దదర్శ విపులం శైలం మహామేఘమివోన్నతమ్ || ౨|| తతస్తదిక్ష్వాకువరౌ సతతం వివిధైర్ద్రుమైః | కాననం తౌ వివిశతుః సీతయా సహ రాఘవౌ || ౩|| ప్రవిష్టస్తు వనం ఘోరం బహుపుష్పఫలద్రుమమ్ | దదర్శాశ్రమమేకాన్తే చీరమాలాపరిష్కృతమ్ || ౪|| తత్ర తాపసమాసీనం మలపఙ్కజటాధరమ్ | రామః సుతీక్ష్ణం విధివత్తపోవృద్ధమభాషత || ౫|| రామోఽహమస్మి భగవన్భవన్తం ద్రష్టుమాగతః | తన్మాభివద ధర్మజ్ఞ మహర్షే సత్యవిక్రమ || ౬|| స నిరీక్ష్య తతో వీరం రామం ధర్మభృతాం వరమ్ | సమాశ్లిష్య చ బాహుభ్యామిదం వచనమబ్రవీత్ || ౭|| స్వాగతం ఖలు తే వీర రామ ధర్మభృతాం వర | ఆశ్రమోఽయం త్వయాక్రాన్తః సనాథ ఇవ సామ్ప్రతమ్ || ౮|| అన్వాస్య పశ్చిమామ్ సంధ్యామ్ తత్ర వాసమ్ అకల్పయత్ | సుతీక్ష్ణస్య ఆశ్రమే రంయే సీతయా లక్ష్మనేన చ || ౯|| తతః శుభం తాపసభోజ్యమన్నం స్వయం సుతీక్ష్ణః పురుషర్షభాభ్యామ్ | తాభ్యాం సుసత్కృత్య దదౌ మహాత్మా సన్ధ్యానివృత్తౌ రజనీం సమీక్ష్య || ౧౦||	10	109
శ్రీరాముడు, సీతాదేవి మరియు లక్ష్మణులు సుతీష్ణ మహర్షి ఆశ్రమానికి చేరుకున్నారు. వారు నివసించడానికి ఒక అనువైన స్థలాన్ని చూపించవలసిందిగా శ్రీరాముడు ఆ మహర్షిని అడిగాడు. సుతీష్ణుడు రాముడిని తన సొంత ఆశ్రమంలోనే ఉండిపోమని కోరాడు, కానీ శ్రీరాముడు వినయంగా తిరస్కరిస్తూ ఆ స్థలం కాకుండా మరేదైనా ఇతర ప్రాంతానికి వెళ్లడానికి మొగ్గు చూపాడు. ఆ రాత్రికి వారు అక్కడే బస చేశారు.
8	రామస్తు సహసౌమిత్రిః సుతీక్ష్ణేనాభిపూజితః | పరిణమ్య నిశాం తత్ర ప్రభాతే ప్రత్యబుధ్యత || ౧|| ఉత్థాయ తు యథాకాలం రాఘవః సహ సీతయా | ఉపాస్పృశత్సుశీతేన జలేనోత్పలగన్ధినా || ౨|| అథ తేఽగ్నిం సురాంశ్చైవ వైదేహీ రామలక్ష్మణౌ | కాల్యం విధివదభ్యర్చ్య తపస్విశరణే వనే || ౩|| ఉదయన్న్తం దినకరం దృష్ట్వా విగతకల్మషాః | సుతీక్ష్ణమభిగమ్యేదం శ్లక్ష్ణం వచనమబ్రువన్ || ౪|| సుఖోషితాః స్మ భగవంస్త్వయా పూజ్యేన పూజితాః | ఆపృచ్ఛామః ప్రయాస్యామో మునయస్త్వరయన్తి నః || ౫|| త్వరామహే వయం ద్రష్టుం కృత్స్నమాశ్రమమణ్డలమ్ | ఋషీణాం పుణ్యశీలానాం దణ్డకారణ్యవాసినామ్ || ౬|| అభ్యనుజ్ఞాతుమిచ్ఛామః సహైభిర్మునిపుఙ్గవైః | ధర్మనిత్యైస్తపోదాన్తైర్విశిఖైరివ పావకైః || ౭|| అవిషహ్యాతపో యావత్సూర్యో నాతివిరాజితే | అమార్గేణాగతాం లక్ష్మీం ప్రాప్యేవాన్వయవర్జితః || ౮|| తావదిచ్ఛామహే గన్తుమిత్యుక్త్వా చరణౌ మునేః | వవన్దే సహసౌమిత్రిః సీతయా సహ రాఘవః || ౯|| తౌ సంస్పృశన్తౌ చరణావుత్థాప్య మునిపుఙ్గవః | గాఢమాలిఙ్గ్య సస్నేహమిదం వచనమబ్రవీత్ || ౧౦|| అరిష్టం గచ్ఛ పన్థానం రామ సౌమిత్రిణా సహ | సీతయా చానయా సార్ధం ఛాయయేవానువృత్తయా || ౧౧|| పశ్యాశ్రమపదం రమ్యం దణ్డకారణ్యవాసినామ్ | ఏషాం తపస్వినాం వీర తపసా భావితాత్మనామ్ || ౧౨|| సుప్రాజ్యఫలమూలాని పుష్పితాని వనాని చ | ప్రశాన్తమృగయూథాని శాన్తపక్షిగణాని చ || ౧౩|| ఫుల్లపఙ్కజషడాని ప్రసన్నసలిలాని చ | కారణ్డవవికీర్ణాని తటాకాని సరాంసి చ || ౧౪|| ద్రక్ష్యసే దృష్టిరమ్యాణి గిరిప్రస్రవణాని చ | రమణీయాన్యరణ్యాని మయూరాభిరుతాని చ || ౧౫|| గమ్యతాం వత్స సౌమిత్రే భవానపి చ గచ్ఛతు | ఆగన్తవ్యం చ తే దృష్ట్వా పునరేవాశ్రమం మమ || ౧౬|| ఏవముక్తస్తథేత్యుక్త్వా కాకుత్స్థః సహలక్ష్మణః | ప్రదక్షిణం మునిం కృతా ప్రస్థాతుముపచక్రమే || ౧౭|| తతః శుభతరే తూణీ ధనుషీ చాయతేక్షణా | దదౌ సీతా తయోర్భ్రాత్రోః ఖడ్గౌ చ విమలౌ తతః || ౧౮|| ఆబధ్య చ శుభే తూణీ చాపే చాదాయ సస్వనే | నిష్క్రాన్తావాశ్రమాద్గన్తుముభౌ తౌ రామలక్ష్మణౌ || ౧౯||	19	152
సుమిత్రా నందనుడైన లక్ష్మణుడితో కలిసి శ్రీరాముడు సుతీష్ణ మహర్షి చేత ఘనంగా సత్కరించబడి, ఆ రాత్రి అక్కడే గడిపి, మరుసటి రోజు ఉదయాన్నే మేల్కొన్నాడు. రాముడు సమయానుకూలంగా సీతాదేవితో కలిసి నిద్రలేచి, ఉదయకాల స్నానం కొరకు పద్మాల సువాసనలతో కూడిన చల్లని పవిత్ర జలాలను స్పృశించాడు. ఆ తరువాత వైదేహి, రాముడు, లక్ష్మణులు అందరూ ఆ అరణ్యంలోని మునుల ఆశ్రయాలలో పవిత్రమైన అగ్నిని మరియు దేవతలను భక్తిశ్రద్ధలతో పూజించి, సుతీష్ణ మహర్షిని సమీపించి మృదువుగా ఈ మాటలు పలికారు.  "అపాత్రుడైనవాడు, నీచ వంశానికి చెందినవాడు అనుచిత మార్గంలో సంపాదించిన సంపదను చూసి ఎంతగా గర్విస్తాడో (మిరుమిట్లు గొలుపుతాడో)... అంతటి భరించలేని తీక్షణమైన ఎండ రాకముందే మేము ప్రయాణం సాగించాలని కోరుకుంటున్నాము" అని పలుకుతూ రాముడు, సీత, లక్ష్మణులతో కలిసి ఆ సుతీష్ణ మహర్షి పాదాలకు వందనం చేశాడు.  ఆ శ్రేష్ఠుడైన మహర్షి తన పాదాలను తాకుతున్న వారిని పైకి లేపి, గాఢంగా కౌగిలించుకుని, ఎంతో స్నేహపూర్వకంగా ఈ మాటలు చెప్పారు.  "నా ప్రియమైన రామా, నువ్వు వెళ్ళవచ్చు; లక్ష్మణా, నువ్వు కూడా వెళ్ళవచ్చు. కేవలం తమ తపస్సు చేతనే ఆత్మశుద్ధిని పొందిన ఈ దండకారణ్య వనవాసుల ఆశ్రమ లక్ష్మిని (ప్రశాంతమైన ఆశ్రమ తీరాలను) వీక్షించండి, ఓ పరాక్రమవంతుడా!... అయితే వీటన్నింటినీ చూసిన తర్వాత తిరిగి నా ఈ ఆశ్రమానికి తప్పక రండి.”  ఆ మహర్షి అలా చెప్పగా, రాముడు కూడా ప్రత్యుత్తరంగా "అలాగే కానివ్వండి..." అని పలికి, ఆ మహర్షికి ప్రదక్షిణలు చేసి, తన ప్రయాణాన్ని ముందుకు సాగించాడు.

ఇత్యార్షే శ్రీ మూల రామాయణే అరణ్యకాండే ద్వితీయ: భాగ: