సుందరకాండము – భాగము – 18

 

సుందరకాండము – భాగము – 18

 

ఈ కాండములో సర్గ సంఖ్య	శ్లోకములు	శ్లోకముల సంఖ్య	ఈ కాండములో స్వీకరించిన మొత్తము శ్లోకములు
56	తతః స కపిశార్దూలః స్వామిసన్దర్శనోత్సుకః | ఆరురోహ గిరిశ్రేష్ఠమరిష్టమరిమర్దనః ||౧ || తుఙ్గపద్మకజుష్టాభిర్నీలాభిర్వనరాజిభిః | సాలతాలాశ్వకర్ణైశ్చ వంశైశ్చ బహుభిర్వృతమ్ || ౨|| లతావితానైర్వితతైః పుష్పవద్భిరలఙ్కృతమ్ | నానామృగగణాకీర్ణం ధాతునిష్యన్దభూషితమ్ || ౩|| బహుప్రస్రవణోపేతం శిలాసఞ్చయసఙ్కటమ్ | మహర్షియక్షగన్ధర్వకింనరోరగసేవితమ్ || ౪ || లతాపాదపసమ్బాధం సింహాకులితకన్దరమ్ | వ్యాఘ్రసఙ్ఘసమాకీర్ణం స్వాదుమూలఫలద్రుమమ్ || ౫ || తమారురోహాతిబలః పర్వతం ప్లవగోత్తమః | రామదర్శనశీఘ్రేణ ప్రహర్షేణాభిచోదితః || ౬ || తేన పాదతలాక్రాన్తా రమ్యేషు గిరిసానుషు | సఘోషాః సమశీర్యన్త శిలాశ్చూర్ణీకృతాస్తతః || ౭ || స తమారుహ్య శైలేన్ద్రం వ్యవర్ధత మహాకపిః | దక్షిణాదుత్తరం పారం ప్రార్థయఁల్లవణామ్భసః || ౮|| అధిరుహ్య తతో వీరః పర్వతం పవనాత్మజః | దదర్శ సాగరం భీమం మీనోరగనిషేవితమ్ || ౯|| స మారుత ఇవాకాశం మారుతస్యాత్మసమ్భవః | ప్రపేదే హరిశార్దూలో దక్షిణాదుత్తరాం దిశమ్ || ౧౦||	10	1227
తన తోకకు ఉన్న అగ్నిని ఆర్పివేసిన తర్వాత, శ్రీ హనుమంతుడు సీతమ్మ క్షేమాన్ని స్వయంగా నిరూపించుకోవడానికి మరొక్కసారి అశోకవనానికి వెళ్లారు. శింశుపా వృక్షం కింద కూర్చుని ఉన్న ఆమెను చూసి, శ్రీరామచంద్రుడు లక్ష్మణుడితో మరియు వానరుల భారీ సైన్యంతో కలిసి అతి త్వరలోనే సముద్రాన్ని దాటి వస్తాడని ఆమెకు ధైర్యం చెప్పారు. యుద్ధంలో రావణుడిని, రాక్షసులను సమూలంగా ఓడించిన తర్వాత, రాముడు ఆమెను ఎంతో సంతోషంగా తిరిగి అయోధ్యకు తీసుకెళ్తాడని ఆయన హామీ ఇచ్చారు.  ఆయన ఓదార్పు మాటలతో పూర్తిగా ఉపశమనం పొందిన సీతమ్మ, హనుమంతునికి హృదయపూర్వకంగా వీడ్కోలు పలికింది. ఆ తర్వాత శ్రీ హనుమంతుడు అరిష్ట పర్వతాన్ని అధిరోహించి, ఆ పర్వత శిఖరాన్నే కదిలించేలా తన శారీరక పరిమాణాన్ని ఒక భారీ రూపానికి విస్తరింపజేశారు. దిక్కులు ప్రతిధ్వనించేలా ఒక భయంకరమైన సింహనాదం చేస్తూ, వాయుదేవుని వీరపుత్రుడు ఉత్తర తీరం వైపునకు ఆ అపారమైన మహా సముద్రాన్ని దాటుతూ ఆకాశంలోకి అద్భుతంగా లంఘించారు.
57	సచన్ద్రకుముదం రమ్యం సార్కకారణ్డవం శుభమ్ | తిష్యశ్రవణకదమ్బమభ్రశైవలశాద్వలమ్ || ౧|| పునర్వసు మహామీనం లోహితాఙ్గమహాగ్రహమ్ | ఐరావతమహాద్వీపం స్వాతీహంసవిలోడితమ్ || ౨|| వాతసఙ్ఘాతజాతోర్మిం చన్ద్రాంశుశిశిరామ్బుమత్ | భుజఙ్గయక్షగన్ధర్వప్రబుద్ధకమలోత్పలమ్ || ౩|| గ్రసమాన ఇవాకాశం తారాధిపమివాలిఖన్ | హరన్నివ సనక్షత్రం గగనం సార్కమణ్డలమ్ || ౪|| మారుతస్యాలయం శ్రీమాన్కపిర్వ్యోమచరో మహాన్ | హనూమాన్మేఘజాలాని వికర్షన్నివ గచ్ఛతి || ౫|| పాణ్డురారుణవర్ణాని నీలమాఞ్జిష్ఠకాని చ | హరితారుణవర్ణాని మహాభ్రాణి చకాశిరే || ౬|| ప్రవిశన్నభ్రజాలాని నిష్క్రమంశ్చ పునః పునః | ప్రచ్ఛన్నశ్చ ప్రకాశశ్చ చన్ద్రమా ఇవ లక్ష్యతే || ౭|| నదన్నాదేన మహతా మేఘస్వనమహాస్వనః | ఆజగామ మహాతేజాః పునర్మధ్యేన సాగరమ్ || ౮|| పర్వతేన్ద్రం సునాభం చ సముపస్పృశ్య వీర్యవాన్ | జ్యాముక్త ఇవ నారాచో మహావేగోఽభ్యుపాగతః || ౯|| స కిం చిదనుసమ్ప్రాప్తః సమాలోక్య మహాగిరిమ్ | మహేన్ద్రమేఘసఙ్కాశం ననాద హరిపుఙ్గవః || ౧౦|| నిశమ్య నదతో నాదం వానరాస్తే సమన్తతః | బభూవురుత్సుకాః సర్వే సుహృద్దర్శనకాఙ్క్షిణః || ౧౧|| జామ్బవాన్స హరిశ్రేష్ఠః ప్రీతిసంహృష్టమానసః | ఉపామన్త్ర్య హరీన్సర్వానిదం వచనమబ్రవీత్ || ౧౨|| సర్వథా కృతకార్యోఽసౌ హనూమాన్నాత్ర సంశయః | న హ్యస్యాకృతకార్యస్య నాద ఏవంవిధో భవేత్ || ౧౩|| తస్యా బాహూరువేగం చ నినాదం చ మహాత్మనః | నిశమ్య హరయో హృష్టాః సముత్పేతుస్తతస్తతః || ౧౪|| తే నగాగ్రాన్నగాగ్రాణి శిఖరాచ్ఛిఖరాణి చ | ప్రహృష్టాః సమపద్యన్త హనూమన్తం దిదృక్షవః || ౧౫|| తే ప్రీతాః పాదపాగ్రేషు గృహ్య శాఖాః సుపుష్పితాః | వాసాంసీవ ప్రకాశాని సమావిధ్యన్త వానరాః || ౧౬|| తమభ్రఘనసఙ్కాశమాపతన్తం మహాకపిమ్ | దృష్ట్వా తే వానరాః సర్వే తస్థుః ప్రాఞ్జలయస్తదా || ౧౭|| తతస్తు వేగవాంస్తస్య గిరేర్గిరినిభః కపిః | నిపపాత మహేన్ద్రస్య శిఖరే పాదపాకులే || ౧౮|| తతస్తే ప్రీతమనసః సర్వే వానరపుఙ్గవాః | హనూమన్తం మహాత్మానం పరివార్యోపతస్థిరే || ౧౯|| పరివార్య చ తే సర్వే పరాం ప్రీతిముపాగతాః | ప్రహృష్టవదనాః సర్వే తమరోగముపాగతమ్ || ౨౦|| ఉపాయనాని చాదాయ మూలాని చ ఫలాని చ | ప్రత్యర్చయన్హరిశ్రేష్ఠం హరయో మారుతాత్మజమ్ || ౨౧|| వినేదుర్ముదితాః కే చిచ్చక్రుః కిల కిలాం తథా | హృష్టాః పాదపశాఖాశ్చ ఆనిన్యుర్వానరర్షభాః || ౨౨|| హనూమాంస్తు గురూన్వృద్ధాఞ్జామ్బవత్ప్రముఖాంస్తదా | కుమారమఙ్గదం చైవ సోఽవన్దత మహాకపిః || ౨౩|| స తాభ్యాం పూజితః పూజ్యః కపిభిశ్చ ప్రసాదితః | దృష్టా దేవీతి విక్రాన్తః సఙ్క్షేపేణ న్యవేదయత్ || ౨౪|| నిషసాద చ హస్తేన గృహీత్వా వాలినః సుతమ్ | రమణీయే వనోద్దేశే మహేన్ద్రస్య గిరేస్తదా || ౨౫|| హనూమానబ్రవీద్ధృష్టస్తదా తాన్వానరర్షభాన్ | అశోకవనికాసంస్థా దృష్టా సా జనకాత్మజా || ౨౬|| రక్ష్యమాణా సుఘోరాభీ రాక్షసీభిరనిన్దితా | ఏకవేణీధరా బాలా రామదర్శనలాలసా | ఉపవాసపరిశ్రాన్తా మలినా జటిలా కృశా || ౨౭|| తతో దృష్టేతి వచనం మహార్థమమృతోపమమ్ | నిశమ్య మారుతేః సర్వే ముదితా వానరా భవన్ || ౨౮|| క్ష్వేడన్త్యన్యే నదన్త్యన్యే గర్జన్త్యన్యే మహాబలాః | చక్రుః కిల కిలామన్యే ప్రతిగర్జన్తి చాపరే || ౨౯|| కే చిదుచ్ఛ్రితలాఙ్గూలాః ప్రహృష్టాః కపికుఞ్జరాః | అఞ్చితాయతదీర్ఘాణి లాఙ్గూలాని ప్రవివ్యధుః || ౩౦|| అపరే తు హనూమన్తం వానరా వారణోపమమ్ | ఆప్లుత్య గిరిశృఙ్గేభ్యః సంస్పృశన్తి స్మ హర్షితాః || ౩౧|| ఉక్తవాక్యం హనూమన్తమఙ్గదస్తు తదాబ్రవీత్ | సర్వేషాం హరివీరాణాం మధ్యే వాచమనుత్తమామ్ || ౩౨|| సత్త్వే వీర్యే న తే కశ్చిత్సమో వానరవిద్యతే | యదవప్లుత్య విస్తీర్ణం సాగరం పునరాగతః || ౩౩|| దిష్ట్యా దృష్టా త్వయా దేవీ రామపత్నీ యశస్వినీ | దిష్ట్యా త్యక్ష్యతి కాకుత్స్థః శోకం సీతా వియోగజమ్ || ౩౪|| తతోఽఙ్గదం హనూమన్తం జామ్బవన్తం చ వానరాః | పరివార్య ప్రముదితా భేజిరే విపులాః శిలాః || ౩౫|| శ్రోతుకామాః సముద్రస్య లఙ్ఘనం వానరోత్తమాః | దర్శనం చాపి లఙ్కాయాః సీతాయా రావణస్య చ | తస్థుః ప్రాఞ్జలయః సర్వే హనూమద్వదనోన్ముఖాః || ౩౬|| తస్థౌ తత్రాఙ్గదః శ్రీమాన్వానరైర్బహుభిర్వృతః | ఉపాస్యమానో విబుధైర్దివి దేవపతిర్యథా || ౩౭|| హనూమతా కీర్తిమతా యశస్వినా తథాఙ్గదేనాఙ్గదబద్ధబాహునా | ముదా తదాధ్యాసితమున్నతం మహన్ మహీధరాగ్రం జ్వలితం శ్రియాభవత్ || ౩౮||	38	1265
లంక తీరం నుండి ఆకాశమార్గాన విజయవంతంగా ప్రయాణిస్తూ, మహేంద్ర పర్వతం కంట పడగానే శ్రీ హనుమంతుడు తన గొంతుక ఎత్తి పిడుగుపాటు వంటి సింహనాదం చేశారు. అంతరిక్షం నుండి వినిపించిన ఆ పరిచయమైన భీకర గర్జనను విన్న ఉత్తర తీరంలోని వానర వీరులందరూ అమితమైన ఆనందంతో పులకించిపోయారు; మారుతి కార్యం సంపూర్ణంగా విజయవంతమైందని వారు తక్షణమే గ్రహించారు. ఆ పర్వత శిఖరంపై ఎంతో గంభీరంగా కిందకు దిగిన శ్రీ హనుమంతుడు, అక్కడ వేచి ఉన్న జాంబవంతుడు, అంగదుడు మరియు ఇతర వానర ప్రముఖులకు భక్తిపూర్వకంగా ప్రణామం చేశారు. ఆనందోత్సాహాలతో తమ్ముడిని చుట్టుముట్టిన తన సహచరుల సమక్షంలో, ఆ వాయునందనుడు తాను సముద్రాన్ని లంఘించడం, లంకలో ప్రవేశించడం మరియు సీతమ్మను విజయవంతంగా కనుగొనడం గురించిన సమగ్ర వృత్తాంతాన్ని వారికి క్లుప్తంగా వివరించారు.

 

ఇత్యార్షే శ్రీ మూల రామాయణే సుందరకాండే  అష్టాదశ: భాగ: